KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 38.
Na podstawie wymiarów łożysk podanych w tabeli dobierz łożysko kulkowe do silnika indukcyjnego o średnicy wału 10 mm i średnicy otworu w tarczy łożyskowej 30 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z wymiarami łożysk, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego doboru łożyska
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko dobiera się po wymiarach: średnica otworu d musi pasować do wału (10 mm), a średnica zewnętrzna D do otworu w tarczy/oprawie (30 mm).
W tabelach wymiarów łożysk kulkowych zestaw d=10 i D=30 odpowiada oznaczeniu 6200. Pozostałe oznaczenia mają inne kombinacje d/D, więc nie spełniają warunku.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze łożyska do silnika (lub innej maszyny) kluczowe są co najmniej dwa wymiary graniczne:

  • d – średnica otworu łożyska, która musi odpowiadać średnicy wału,
  • D – średnica zewnętrzna łożyska, która musi pasować do gniazda w tarczy łożyskowej (oprawie).

W zadaniu podano: wał ma 10 mm, a otwór w tarczy łożyskowej 30 mm. Oznacza to, że szukamy łożyska o wymiarach d = 10 mm oraz D = 30 mm. W typowych tabelach wymiarów łożysk kulkowych zwykłych (jednorzędowych) kombinacja d=10 i D=30 odpowiada oznaczeniu 6200, dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "6001" – to inny rozmiar w serii 6000; dla tego oznaczenia średnica otworu i/lub średnica zewnętrzna nie spełnia jednocześnie warunku 10/30, więc nie będzie pasować do wału i gniazda.
  • "6000" – również inny rozmiar; typowo ma inną średnicę otworu niż 10 mm i w konsekwencji nie może być poprawnym doborem do wskazanego wału.
  • "61901" – zapis sugeruje inną serię i inny rozmiar; nawet jeśli część oznaczenia może kojarzyć się z "10 mm", o doborze decydują rzeczywiste wartości d i D z tabeli, a nie intuicyjne skojarzenie z kodem.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze dopasuj najpierw d do wału, a dopiero potem D do oprawy. Unikniesz wtedy typowego błędu polegającego na wyborze łożyska "z podobnym numerem", ale o innych wymiarach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
d to średnica otworu łożyska (pasuje na wał), a D to średnica zewnętrzna (pasuje do gniazda w oprawie/tarczy). W doborze łożyska do silnika d musi równać się średnicy wału, a D średnicy otworu w tarczy łożyskowej.
Najpierw szukasz w tabeli łożysk pozycji z d=10 mm, a potem sprawdzasz, które z nich ma D=30 mm. Dopiero gdy oba wymiary się zgadzają, wybierasz oznaczenie. W tym zestawie wymiarów poprawne jest łożysko 6200.
Średnica wału określa tylko d. Jeśli nie sprawdzisz D, łożysko może nie wejść do gniazda w tarczy łożyskowej albo będzie miało luz montażowy. W praktyce serwisowej zawsze weryfikuje się co najmniej d i D, a często także szerokość B.
Nie. Oznaczenie serii zwykle wiąże się z innymi wymiarami zewnętrznymi dla tej samej średnicy otworu. Dlatego 6000 i 6200 mogą mieć różne D i B, mimo że wyglądają podobnie. W doborze zawsze decydują wartości z tabeli, a nie sama "rodzina" numeru.
Najczęstsze pomyłki to: wybór łożyska po "podobnym numerze" bez sprawdzenia D, odczytanie złej kolumny w tabeli, mylenie mm z innymi oznaczeniami oraz ignorowanie szerokości B. Na egzaminie trzymaj się procedury: d → D → (opcjonalnie B).
Szerokość B jest krytyczna, gdy w tarczy/oprawie jest ograniczona przestrzeń osiowa lub przewidziane są dystanse, pierścienie osadcze czy uszczelnienia. Jeśli B będzie inne niż w oryginale, mogą pojawić się problemy z osiowaniem, dociskiem i montażem pokryw.
W praktyce wymiary są powiązane z oznaczeniem, ale zależą od standardu i typu łożyska (np. seria, wykonanie, uszczelnienia). Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych i w serwisie przyjmuje się zasadę: sprawdź w tabeli/katalogu, zamiast polegać na pamięci.
Typowe objawy to brak możliwości osadzenia w gnieździe, wyczuwalny luz promieniowy w oprawie, przekoszenie podczas wciskania lub uszkodzenia krawędzi gniazda. Często wynika to z błędnego doboru D. Właściwy dobór eliminuje takie problemy montażowe.
To informacja o wymaganej średnicy zewnętrznej łożyska D. Tarcza łożyskowa działa jak oprawa: ma gniazdo o określonej średnicy. Jeśli D nie wynosi 30 mm, łożysko nie zostanie poprawnie osadzone, co w silniku może skutkować wibracjami i szybszym zużyciem.
Ćwicz czytanie tabel: znajdowanie wiersza po d i sprawdzanie D oraz B. Utrwal najpopularniejsze serie 6xxx i typowe rozmiary, ale opieraj odpowiedź na danych z tabeli. Warto też trenować zadania z dopasowaniem łożyska do wału, oprawy i warunków pracy.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Pozostałe oznaczenia mają inne kombinacje d/D, więc nie spełniają warunku."

Źródła:

  • ISO 15:2017, Rolling bearings — Radial bearings — Boundary dimensions, tabela/zakres wymiarów granicznych d i D dla łożysk promieniowych

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarów i oznaczeń serii 6xxx)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: łożyska toczne (rozdziały o doborze i oznaczeniach)
  • Instrukcje serwisowe silników elektrycznych (część dot. wymiany łożysk i pasowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego