KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 16.
Na podstawie zamieszczonego diagramu stanów układu sterowania trzema siłownikami pneumatycznymi można stwierdzić, że przejście pomiędzy krokiem 6 a 7 odbywa się
Ilustracja przedstawia diagram stanów układu sterowania trzema siłownikami pneumatycznymi, co jest związane z kwalifikacjami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przejściu między krokami 6 i 7 należy odczytać z diagramu, jaki warunek (sygnał) uruchamia tranzycję.
Jeżeli w logice przejścia widoczne jest powtórne użycie tego samego sygnału b0 w dwóch miejscach, to opis "w wyniku wykorzystania sygnału b0 w dwóch miejscach" najlepiej oddaje mechanizm przejścia, a nie operacje OR/AND.

Pełne wyjaśnienie:

W diagramach stanów/sekwencji dla układów z siłownikami pneumatycznymi (często spotykanych także w formie SFC/GRAFCET) każdy krok opisuje stan procesu (np. wysunięcie/ wsunięcie siłownika), a przejście (tranzycja) między krokami zależy od spełnienia określonego warunku.

W tym zadaniu kluczowe jest, aby nie zgadywać na podstawie samych nazw sygnałów, lecz odczytać z diagramu, co faktycznie tworzy warunek przejścia między krokiem 6 i 7. Jeżeli na diagramie sygnał b0 występuje w logice przejścia w dwóch miejscach (np. jako warunek powtórzony w dwóch gałęziach lub w dwóch fragmentach warunku tranzycji), to wniosek jest taki, że przejście realizuje się przez wykorzystanie tego samego sygnału b0 dwukrotnie. Taki opis jest jakościowo inny niż stwierdzenie, że wykonuje się bramkowanie OR albo AND.

Odpowiedź "w wyniku wykorzystania sygnału b0 w dwóch miejscach." jest poprawna, bo opisuje strukturę warunku widoczną na diagramie (powtórzenie sygnału), a nie tylko nazwę działania logicznego.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi "pułapkami":

  • "w wyniku wykorzystania sygnału a0 i b1 w dwóch miejscach." – jest błędna, jeśli diagram nie pokazuje takiego podwójnego użycia tych sygnałów; często wynika z automatycznego kojarzenia sekwencji z dwiema krańcówkami zamiast z realnym odczytem tranzycji.
  • "poprzez realizację sumy logicznej sygnałów b0 i a0." – opisuje warunek typu OR (wystarczy b0 albo a0). Jeśli na diagramie nie ma alternatywy, tylko powtórzenie b0, to OR nie pasuje.
  • "poprzez realizację iloczynu logicznego sygnałów b0 i a0." – opisuje warunek typu AND (muszą wystąpić b0 i a0 jednocześnie). To częsty błąd, gdy uczeń zakłada "dla bezpieczeństwa muszą być dwa sygnały", mimo że diagram wskazuje inny mechanizm.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach najpierw identyfikuj, jakie sygnały wchodzą w warunek tranzycji i czy są powtórzone, dopiero potem rozważaj, czy chodzi o OR/AND. Nazwy odpowiedzi mogą brzmieć logicznie, ale decyduje zapis na diagramie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To graficzny opis sekwencji pracy układu: kroki pokazują kolejne stany procesu, a przejścia (tranzycje) określają warunki, po których układ przechodzi do następnego kroku. W pneumatyce warunkami są często sygnały z czujników krańcowych (np. a0, a1, b0, b1).
Trzeba odszukać strzałkę/połączenie między dwoma krokami i odczytać zapis warunku przy tranzycji. Następnie sprawdza się, jakie sygnały tam występują i czy są połączone jako alternatywa (OR) czy jako jednoczesność (AND), albo czy dany sygnał jest powtórzony w strukturze.
Powtórzenie tego samego sygnału w dwóch miejscach zwykle oznacza, że jest on wykorzystany w dwóch fragmentach logiki przejścia (np. w dwóch gałęziach lub jako warunek wymagany w więcej niż jednym punkcie). To inna informacja niż proste stwierdzenie "AND" lub "OR".
Najczęściej są to oznaczenia stanów czujników krańcowych przy siłownikach: "0" bywa interpretowane jako pozycja wsunięta, a "1" jako wysunięta (zależnie od przyjętej konwencji w zadaniu). Na egzaminie kluczowe jest, by kierować się legendą i zapisem na diagramie.
Suma logiczna (OR) oznacza, że wystarczy spełnienie jednego z warunków. Iloczyn logiczny (AND) wymaga spełnienia wszystkich wskazanych warunków jednocześnie. Na diagramie może to być pokazane jako rozgałęzienia (OR) albo jako warunki zapisane łącznie (AND) – zależnie od notacji.
W praktyce nie. Pytanie dotyczy konkretnego przejścia między krokami (6 i 7), więc rozstrzygające są szczegóły zapisu na dostarczonym diagramie. Samo znaczenie symboli a0/b0 nie wystarczy, bo wiele sekwencji może używać tych samych sygnałów w różny sposób.
Najczęstsze są: pomijanie fragmentu warunku (np. drugiego wystąpienia sygnału), mylenie OR z AND, oraz "dopowiadanie" typowej sekwencji z pamięci zamiast odczytu z rysunku. Pomaga systematyka: krok → tranzycja → sygnały → sposób połączenia.
Stosuje się je głównie do sterowania sekwencyjnego, gdy proces ma wyraźne kroki i przejścia (np. cykl maszyny z kilkoma siłownikami). SFC/GRAFCET ułatwia śledzenie, w którym kroku układ się znajduje, i jakie warunki muszą zajść, by przejść dalej.
Ponieważ słowa "suma" i "iloczyn" brzmią bardzo "technicznie", więc kuszą do strzału. Tymczasem diagram może przedstawiać np. powtórzenie sygnału lub warunek zależny od struktury kroków, a nie klasyczną bramkę. Zawsze najpierw czytaj zapis tranzycji.
Ćwicz odczyt: (1) identyfikacja kroków i ich działań, (2) odczyt warunków tranzycji, (3) mapowanie sygnałów na czujniki/pozycje siłowników, (4) weryfikacja logiki OR/AND oraz powtórzeń sygnałów. Pomaga rozwiązywanie wielu zadań na różnych notacjach diagramów.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: Grafcet – https://pl.wikipedia.org/wiki/Grafcet (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: Logika Boole’a – https://pl.wikipedia.org/wiki/Algebra_Boole%E2%80%99a (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: Pneumatyka – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pneumatyka (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw pneumatyki i czujników krańcowych (kursy szkolne/branżowe)
  • Wprowadzenie do logiki Boole’a i warunków AND/OR w automatyce
  • Podstawy SFC/GRAFCET i interpretacja tranzycji w sekwencjach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego