Menisk to zakrzywiona powierzchnia cieczy widoczna w naczyniu (najczęściej szklanym). Jego kształt wynika z równowagi dwóch rodzajów oddziaływań:
- adhezji (przyciąganie między cząsteczkami cieczy a ścianką naczynia),
- kohezji (przyciąganie między cząsteczkami tej samej cieczy).
Gdy adhezja jest większa niż kohezja, ciecz "wspina się" po ściankach (zwilża szkło), a powierzchnia przy ściankach jest wyżej niż w środku. Wtedy obserwuje się menisk wklęsły (typowy dla większości roztworów wodnych w szkle). Gdy kohezja dominuje nad adhezją, ciecz nie zwilża szkła, a powierzchnia przy ściankach jest niżej niż w środku, co daje menisk wypukły.
Odpowiedź "1 – rtęć, 2 – roztwór KMnO4, 3 – roztwór NaOH" jest zgodna z tymi zasadami: rtęć w naczyniach szklanych zwykle daje menisk wypukły, więc łatwo ją przyporządkować do rysunku przedstawiającego powierzchnię wygiętą ku górze pośrodku. Natomiast roztwór KMnO4 i roztwór NaOH są roztworami wodnymi, które z reguły zwilżają szkło, więc ich menisk jest wklęsły.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Propozycje z "etanolem" lub "jodyną" mogą kusić skojarzeniem z barwą, ale bez zgodności z przedstawionym kształtem menisku (zwłaszcza dla cieczy niezwilżających) przyporządkowanie staje się niespójne. Ponadto zestawy, w których "rtęć" przypisano do menisku wklęsłego, stoją w sprzeczności z typowym zachowaniem rtęci w szkle. W praktyce egzaminacyjnej najpierw identyfikuje się ciecz o jednoznacznym menisku (rtęć), a dopiero potem rozróżnia roztwory wodne na podstawie dodatkowych cech rysunku (np. opisu lub barwy).
Wskazówka do egzaminu: zapamiętaj regułę: "woda i roztwory wodne – zwykle wklęsły; rtęć – zwykle wypukły (w szkle)".
