KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 4.
Na podstawie zamieszczonego wzoru oblicz wartość siły tarcia T dla hamulca cięgnowego różnicowego, przyjmując moment tarcia MT=500 N m i średnicę bębna D=0,5 m.
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany do obliczenia wartości siły tarcia w kontekście hamulca cięgnowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment tarcia dla bębna spełnia zależność MT = T·r, gdzie r = D/2. Stąd T = MT/(D/2) = 2·MT/D. Po podstawieniu: T = 2·500/0,5 = 2000 N. Wynik jest siłą odpowiadającą zadanemu momentowi na bębnie o średnicy 0,5 m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy powiązać moment tarcia MT z siłą tarcia T działającą na obwodzie bębna. Dla siły działającej stycznie do bębna obowiązuje zależność momentu:

MT = T · r

gdzie r jest ramieniem siły, czyli promieniem bębna. Ponieważ w treści podano średnicę, najpierw wyznaczamy promień:

r = D/2 = 0,5 m / 2 = 0,25 m

Następnie przekształcamy wzór na siłę:

T = MT / r

Podstawiamy dane liczbowe (z zachowaniem jednostek N·m oraz m):

T = 500 N·m / 0,25 m = 2000 N

To oznacza, że aby uzyskać moment tarcia 500 N·m na bębnie o średnicy 0,5 m, na jego obwodzie musi działać siła 2000 N.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 1000 N zwykle wynika z potraktowania średnicy jak promienia (użycie r=0,5 m zamiast 0,25 m), co zaniża siłę dwukrotnie.
  • 500 N może wynikać z pominięcia przekształcenia lub błędnego założenia r=1 m, czyli braku powiązania geometrii bębna z momentem.
  • 2500 N to typowy skutek błędu rachunkowego lub użycia niewłaściwego ramienia (np. r=0,2 m), niespójnego z podanym D.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy w zadaniu podano średnicę czy promień — w zadaniach z momentem ta różnica najczęściej decyduje o poprawności wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności momentu: M = F · r. Dla bębna r = D/2, więc F = 2M/D. Kluczowe jest poprawne rozpoznanie, że podana średnica musi zostać zamieniona na promień (ramię siły) w metrach.
Moment liczony jest względem osi obrotu, a ramię siły to odległość od osi do punktu przyłożenia siły. Dla bębna jest to promień r. Średnica D to dwa promienie, więc w praktyce często pojawia się czynnik 2: r = D/2.
N·m (niutonometr) to jednostka momentu siły. Nie jest to to samo co niuton. Aby z momentu uzyskać siłę, trzeba podzielić przez ramię w metrach: F = M / r. Wtedy metry się skracają i zostają niutony.
Najczęściej: (1) podstawienie D zamiast r, czyli pominięcie dzielenia przez 2; (2) błędne jednostki (np. r w cm); (3) pomyłki w przekształceniu wzoru; (4) zaokrąglenia wykonywane zbyt wcześnie. Pomaga zapis krok po kroku.
Nie zawsze. Siła tarcia T działa stycznie na obwodzie bębna i jest związana bezpośrednio z momentem. Siła w cięgnie (naciąg, siła w taśmie/linach) zależy od konstrukcji hamulca i przełożeń. W tym typie zadań zwykle liczy się siłę równoważną na bębnie.
Stosuje się ją, gdy moment MT wynika z działania siły stycznej na obwodzie bębna, a w zadaniu podano średnicę D. Wynika to z połączenia wzorów: MT=T·r oraz r=D/2. To typowe dla obliczeń bębnów i kół.
Wykonaj szybkie oszacowanie: dla D=0,5 m promień to 0,25 m. Jeśli moment to 500 N·m, to siła powinna być rzędu 500/0,25 ≈ 2000 N. Gdy wyjdzie 500 N lub 10000 N, to sygnał, że pomylono promień, jednostki lub rachunek.
To typowe "pułapki" na błąd średnica/promień. Jeśli ktoś użyje r=D zamiast r=D/2, otrzyma wynik o połowę mniejszy (tu 1000 N). Poprawne podejście uwzględnia, że r=0,25 m, co daje 2000 N. Warto zawsze wypisać ramię siły.
Najważniejsze są: moment siły, ramię, rozróżnienie średnicy i promienia, a także praca na jednostkach. Przydaje się też rozumienie, że moment to "siła razy odległość" w ruchu obrotowym. To baza do hamulców i przekładni.
Ćwicz schemat: (1) zapisz wzór ogólny na moment, (2) wyznacz ramię (często r=D/2), (3) przekształć wzór na szukaną wielkość, (4) podstaw liczby z jednostkami. Rozwiązuj krótkie zadania na bębnach i kołach, bo różnice w geometrii dają typowe błędy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Moment tarcia dla bębna spełnia zależność MT = T·r, gdzie r = D/2."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Moment_si%C5%82y - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tarcie - dostęp 2026-03-01
  • https://www.engineeringtoolbox.com/torque-d_947.html - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik do mechaniki technicznej: moment siły i równowaga momentów
  • Materiały z podstaw maszynoznawstwa: hamulce bębnowe i tarcie
  • Zbiór zadań z mechaniki: obliczenia momentu i sił w układach obrotowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego