KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 24.
Na podstawie zawartych w tabeli wyników badań wody podziemnej, określ klasę czystości tej wody.
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami badań wody podziemnej, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klasyfikację ustala się przez porównanie każdego parametru z progami klas w tabeli, a następnie przyjęcie klasy wynikającej z najgorszego parametru. Chlorki 251 mg Cl/l przekraczają granicę klasy III (250), lecz mieszczą się w klasie IV (do 500), więc klasa końcowa to IV.

Pełne wyjaśnienie:

W ocenie jakości wód podziemnych z tabeli postępuje się dwuetapowo:

  • najpierw dla każdego parametru osobno porównuje się wynik badania z wartościami granicznymi klas I–V i przypisuje mu klasę,
  • następnie wyznacza się klasę końcową dla punktu pomiarowego według zasady: ostateczna klasa to klasa najgorszego (najwyższa liczba) parametru.

Dla podanych wyników: ogólny węgiel organiczny 8,5 mg C/l mieści się w progu klasy II (do 10). Żelazo 0,9 mg Fe/l również mieści się w klasie II (do 1). Azotany 50 mg NO3/l są na granicy klasy III (próg 50), więc parametr kwalifikuje się do klasy III zgodnie z wartością graniczną w tabeli.

Parametrem decydującym są chlorki: wynik 251 mg Cl/l jest większy niż granica klasy III wynosząca 250 mg Cl/l, ale jednocześnie nie przekracza granicy klasy IV (do 500 mg Cl/l). To oznacza, że chlorki mają klasę IV.

Po zebraniu klas cząstkowych wybiera się najgorszą z nich. Skoro jeden z parametrów ma klasę IV, to cała woda w punkcie pomiarowym ma klasę IV, niezależnie od tego, że inne wskaźniki spełniają wymagania klas II–III.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Klasa I wymagałaby, aby wszystkie parametry mieściły się w najostrzejszych progach, czego nie spełniają m.in. azotany i żelazo. Klasa II odpada, bo azotany są w klasie III. Klasa III odpada, bo chlorki przekraczają próg klasy III. Klasa IV jest jedyną zgodną z zasadą "najgorszy parametr decyduje".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw porównujesz każdy parametr (np. chlorki, azotany, żelazo) z wartościami granicznymi klas I–V w tabeli i przypisujesz mu klasę. Potem wybierasz najgorszą (najwyższy numer) z uzyskanych klas, bo ona wyznacza klasę końcową.
Bo klasyfikacja ma wskazać realny problem jakościowy. Nawet jeśli większość wskaźników jest dobra, jeden przekroczony parametr może świadczyć o zanieczyszczeniu i pogarszać stan chemiczny. Dlatego stosuje się zasadę "najgorszy parametr decyduje".
Trzeba sprawdzić, jak w tabeli zapisano progi (np. "do 50"). W takich zadaniach wynik równy progowi zwykle nadal mieści się w danej klasie, bo nie jest przekroczeniem. Kluczowe jest czytanie zapisu granicy w tabeli.
Często są to wskaźniki mineralizacji i zanieczyszczeń rolniczych, np. chlorki i azotany. W zadaniach tabelarycznych jeden z nich bywa ustawiony tuż ponad progiem klasy III, aby sprawdzić, czy zdający poprawnie wybierze klasę IV.
Uśrednianie "rozmywa" informację o przekroczeniu. Klasy nie są wielkościami do obliczeń statystycznych, tylko kategoriami. Metodyka polega na kwalifikacji do klasy na podstawie progów oraz przyjęciu najgorszego parametru, a nie na wyliczeniu średniej.
Pomaga praca krok po kroku: (1) zaznacz w tabeli wynik, (2) znajdź odpowiadający mu przedział progów, (3) zapisz klasę cząstkową, (4) dopiero na końcu wybierz najgorszą klasę. To ogranicza pomyłki z progami.
To uproszczona interpretacja stosowana w ocenie stanu chemicznego: klasy do III oznaczają, że parametry nie przekraczają progów uznanych za akceptowalne dla dobrego stanu. Klasy IV–V wskazują przekroczenia istotne dla jakości i potrzebę działań diagnostycznych/naprawczych.
W praktyce mogą to być m.in. zasolenie naturalne (tło geologiczne) albo dopływ zanieczyszczeń antropogenicznych, np. z gospodarki komunalnej czy z dróg (zasolenie zimowe). Na egzaminie nie trzeba wskazywać źródła, ale warto rozumieć sens parametru.
Zawsze na początku trzeba przejrzeć wszystkie parametry, bo dopiero po ich sklasyfikowaniu wiesz, który jest najgorszy. Skupienie się na jednym "podejrzanym" wskaźniku może prowadzić do przeoczenia innego przekroczenia w tabeli.
Ćwicz pracę na tabelach: porównywanie wyników z progami, zapisywanie klasy cząstkowej i wybieranie najgorszej klasy. Zwracaj uwagę na granice (np. "do 250" vs "powyżej 250") oraz na jednostki (mg/l, mg NO3/l, mg Cl/l).
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że klasyfikację ustala się przez porównanie każdego parametru z progami klas w tabeli, a następnie przyjęcie klasy wynikającej z najgorszego parametru.

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 11 października 2019 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu jednolitych części wód podziemnych, Dz.U. 2019 poz. 2148

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia z 11.10.2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2148) wraz z załącznikiem zawierającym wartości graniczne
  • Materiały dydaktyczne z monitoringu i klasyfikacji wód podziemnych (tabele progów, przykładowe zadania)
  • Ćwiczenia z interpretacji wyników badań laboratoryjnych wody (porównywanie z normami/progami)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego