KWALIFIKACJA MED2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 23.
Na podstawie zaznaczonych w tabeli na czerwono wyników badania pacjenta określ kategorię potrzeb leczniczych dla sekstantu V.
Ilustracja przedstawia tabelę z nagłówkiem: 'Kody objawów chorobowych wskaźnika CPITN zarejestrowane w sekstantach uzębienia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W sekstancie V (43–33) w tabeli wpisano kod CPITN 3.
W CPITN kod 3 (kieszonka 4–5 mm) odpowiada kategorii potrzeb leczniczych TN II, czyli instruktaż higieny oraz profesjonalne usunięcie złogów i skaling. Dlatego poprawną odpowiedzią jest "II".

Pełne wyjaśnienie:

Wskaźnik CPITN służy do oceny stanu przyzębia w sekstantach i przypisania potrzeb leczniczych (TN) na podstawie najwyższego zarejestrowanego kodu w danym sekstancie.

Z tabeli wynika, że dla sekstantu V (przedni odcinek żuchwy, zakres 43–33) zaznaczono na czerwono kod 3. Kod 3 w CPITN oznacza obecność płytkiej kieszonki przyzębnej (4–5 mm), co wskazuje na potrzebę działań wykraczających poza sam instruktaż.

Mapowanie kodów CPITN na potrzeby lecznicze TN jest następujące (logika kliniczna):

  • TN 0 dotyczy sytuacji bez potrzeb leczniczych (kod 0).
  • TN I obejmuje głównie edukację i instruktaż higieny (typowo przy kodzie 1).
  • TN II obejmuje instruktaż higieny oraz profesjonalne usunięcie złogów i skaling (dotyczy kodów 2 i 3).
  • TN III dotyczy zaawansowanych zmian z głębokimi kieszonkami (kod 4) i wymaga kompleksowego leczenia periodontologicznego.

Skoro w sekstancie V występuje kod 3, właściwa kategoria potrzeb leczniczych to "II".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "0" jest błędne, bo oznacza brak potrzeb leczniczych, a kod 3 wskazuje już obecność kieszonek.
  • "I" jest błędne, bo sam instruktaż higieny nie odpowiada sytuacji z kodem 3; potrzebne jest też profesjonalne oczyszczanie (np. skaling).
  • "III" jest częstą pułapką: numer kodu 3 nie oznacza kategorii III. Kategoria TN III jest zarezerwowana dla kodu 4 (głębokie kieszonki).

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: kody 2 i 3 → TN II. To pomaga uniknąć mechanicznego mylenia numerów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
CPITN to wskaźnik używany do oceny stanu przyzębia i określania potrzeb leczniczych w populacji. Badanie wykonuje się w 6 sekstantach, zapisując najcięższy stan (najwyższy kod) w danym sekstancie. Wynik pomaga zaplanować instruktaż higieny i zabiegi oczyszczania lub leczenie specjalistyczne.
Sekstant V obejmuje przedni odcinek żuchwy. W systemie FDI jest to zwykle zakres zębów 43–33 (kły i siekacze dolne). W praktyce w tabelach CPITN sekstanty są opisane właśnie zakresem numerów zębów, co ułatwia poprawny odczyt wyniku.
Kod 3 oznacza obecność płytkich kieszonek przyzębnych (typowo 4–5 mm). To sygnał, że oprócz edukacji higienicznej potrzebne są działania profesjonalne, np. usuwanie złogów i skaling. Kod 3 nie jest "kategorią III" potrzeb leczniczych.
W CPITN kategorie TN grupują kody według rodzaju interwencji. Dla kodów 2 i 3 zaleca się podobny zakres: instruktaż higieny oraz profesjonalne usunięcie złogów (w tym skaling). Dlatego kod 3 przyporządkowuje się do kategorii potrzeb leczniczych II.
W typowym ujęciu CPITN oba kody (2 i 3) prowadzą do tej samej kategorii potrzeb leczniczych TN II, bo w obu przypadkach potrzebne jest profesjonalne oczyszczanie i instruktaż. To jedna z kluczowych reguł, które warto zapamiętać, aby nie mylić numeru kodu z numerem kategorii.
W każdym sekstancie zapisuje się najwyższy (najcięższy) stwierdzony kod. Oznacza to, że jeśli w obrębie sekstantu występują różne objawy, to do tabeli trafia ten, który wskazuje największe potrzeby interwencji. Ta zasada upraszcza ocenę i ujednolica dokumentację.
Najczęstszy błąd to mylenie numeru kodu z numerem kategorii, np. założenie, że kod 3 oznacza TN III. Drugi błąd to pomijanie faktu, że kody 2 i 3 są w tej samej kategorii TN II. Trzeci błąd to odczyt z niewłaściwego sekstantu w tabeli.
Nie. TN 0 oznacza brak potrzeb leczniczych i dotyczy sytuacji odpowiadającej kodowi 0 (zdrowe przyzębie w badaniu). Kod 3 wskazuje już patologię (kieszonki), więc automatycznie wyklucza TN 0. Na egzaminie warto najpierw ustalić kod w sekstancie, a dopiero potem kategorię TN.
Kategorię TN III rozważa się przy najbardziej zaawansowanych zmianach, typowo gdy w sekstancie rejestruje się najwyższy kod (np. głębokie kieszonki). W praktyce oznacza to potrzebę kompleksowego leczenia periodontologicznego, często prowadzonego przez lekarza dentystę, a nie tylko zabiegi higienizacyjne.
Ćwicz dwa kroki: (1) szybkie rozpoznanie sekstantu po zakresie zębów (np. 43–33), (2) zapamiętanie mapowania kodów na TN, szczególnie reguły 2 i 3 → TN II. Pomaga robienie krótkich fiszek oraz rozwiązywanie zadań z tabelami sekstantów, aby ograniczyć błędy nieuwagi.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Dlatego poprawną odpowiedzią jest "II"."

Źródła:

  • World Health Organization, Oral Health Surveys: Basic Methods, 5th edition (2013), rozdział dotyczący oceny periodontologicznej (CPI/CPITN) i zasad rejestracji kodów w sekstantach
  • Peter S. Larsen, Michael G. Newman (red.), Carranza's Clinical Periodontology, rozdziały o wskaźnikach periodontologicznych i ocenie potrzeb leczniczych populacji (CPI/CPITN/TN)

Materiały:

  • Podręczniki WHO dotyczące badań epidemiologicznych jamy ustnej (część periodontologiczna/CPI/CPITN)
  • Skrypty i materiały dydaktyczne z periodontologii i profilaktyki dla higienistek stomatologicznych
  • Ćwiczenia z odczytu tabel sekstantowych CPITN i przyporządkowania TN

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego