KWALIFIKACJA CHM2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 22.
Na pojemniku pewnej substancji umieszczono zamieszczone piktogramy. Wynika z nich, że substancja jest
Ilustracja przedstawia dwa piktogramy umieszczone na pojemniku z substancją chemiczną.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie piktogramów płomienia oraz znaku ostrzegawczego dla działania drażniącego wskazuje, że substancja stanowi zagrożenie pożarowe i może powodować podrażnienia (np. skóry lub oczu). Dlatego poprawny opis to "łatwopalna i drażniąca".

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu trzeba odczytać znaczenie piktogramów umieszczonych na etykiecie pojemnika i przetłumaczyć je na opis słowny. Jeśli na opakowaniu widoczny jest płomień, informuje on o łatwopalności (zagrożenie związane z zapłonem i pożarem). Gdy drugim symbolem jest piktogram ostrzegający przed skutkami zdrowotnymi o charakterze drażniącym, oznacza to możliwość podrażnienia skóry, oczu lub dróg oddechowych przy niewłaściwym obchodzeniu się z substancją.

Odpowiedź "łatwopalna i drażniąca" jest zatem logicznym wnioskiem z zestawu takich oznaczeń: jeden symbol dotyczy właściwości fizykochemicznej (zapalność), a drugi oddziaływania na organizm (drażnienie).

  • "wybuchowa i toksyczna" byłaby właściwa dla innych piktogramów: wybuchowość dotyczy materiałów mogących detonować lub gwałtownie reagować, a toksyczność odnosi się do silnego, ostrego działania trującego. To inna grupa zagrożeń niż sama łatwopalność i drażnienie.
  • "toksyczna i szkodliwa" miesza dwa opisy skutków zdrowotnych i sugeruje zagrożenie zatruciem; nie wynika to z piktogramu płomienia, który opisuje przede wszystkim ryzyko zapłonu/pożaru.
  • "utleniająca i żrąca" wskazywałaby na substancję nasilającą palenie innych materiałów (utleniacz) oraz powodującą oparzenia chemiczne (żrącość). To wymagałoby odmiennych oznaczeń niż te związane z płomieniem i drażnieniem.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozdziel piktogramy na grupy: fizykochemiczne (np. palność), zdrowotne (np. drażnienie/toksyczność) i środowiskowe. Dopiero potem wybierz odpowiedź, która łączy właściwe kategorie bez "podkręcania" zagrożeń do bardziej dramatycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piktogram z płomieniem oznacza zagrożenie pożarowe: substancja (lub jej pary) może się łatwo zapalić. W praktyce trzeba ograniczyć źródła zapłonu (iskry, gorące powierzchnie), zapewnić wentylację i stosować właściwe zasady magazynowania.
Oznaczenie drażniące wskazuje, że kontakt z substancją może wywołać podrażnienie skóry lub oczu, a czasem również dróg oddechowych. Zwykle wymaga to ochrony oczu i rąk oraz unikania wdychania oparów lub aerozolu.
Trzeba odczytać oba piktogramy na etykiecie i połączyć ich znaczenia. Jeśli jeden symbol dotyczy palności (ryzyko zapłonu), a drugi skutków zdrowotnych o charakterze drażniącym, prawidłowy opis powinien zawierać oba te zagrożenia naraz.
Jedna substancja może powodować różne rodzaje zagrożeń jednocześnie, np. fizykochemiczne (palność) i zdrowotne (podrażnienie). Etykieta ma ostrzegać kompleksowo, dlatego liczba piktogramów rośnie wraz z liczbą istotnych zagrożeń dla człowieka i otoczenia.
Najczęstsze pomyłki to mylenie podobnych symboli (np. płomień z wybuchem) oraz wybieranie "najgroźniej brzmiącej" odpowiedzi, mimo że nie wynika ona z etykiety. Częsty jest też problem mieszania starych i nowych oznaczeń.
Nie. "Drażniąca" zwykle oznacza podrażnienie (np. zaczerwienienie, łzawienie) po kontakcie, natomiast "toksyczna" odnosi się do silnego działania trującego, często groźnego już w małej dawce. To różne kategorie ryzyka i inne wymagania BHP.
Zawsze przed użyciem substancji: przy przyjęciu na magazyn, przed przygotowaniem roztworu/mieszaniny, przed podłączeniem do instalacji oraz przed pracami porządkowymi. Szybkie sprawdzenie etykiety pomaga dobrać ochrony i ograniczyć ryzyko wypadku.
Typowo potrzebne są okulary lub gogle, rękawice dobrane do chemikaliów oraz odzież robocza ograniczająca kontakt ze skórą. Dodatkowo trzeba eliminować źródła zapłonu, stosować wentylację i przestrzegać zasad bezpiecznego przelewania/transportu.
Utlenianie to zagrożenie polegające na nasilaniu spalania innych materiałów, a żrącość oznacza oparzenia chemiczne i trwałe uszkodzenia tkanek. To inne mechanizmy niż zwykła łatwopalność i działanie drażniące, więc wymagają innych oznaczeń na etykiecie.
Najlepiej ćwiczyć na rzeczywistych przykładach etykiet i kart charakterystyki: rozpoznawaj symbole, dopasowuj nazwy zagrożeń i kojarz je z praktycznymi zasadami BHP. Pomaga też robienie fiszek: piktogram → nazwa zagrożenia → typowe środki ostrożności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że połączenie piktogramów płomienia oraz znaku ostrzegawczego dla działania drażniącego wskazuje, że substancja stanowi zagrożenie pożarowe i może powodować podrażnienia (np. skóry lub oczu).

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA) – "Hazard pictograms" (opis piktogramów i znaczeń), https://echa.europa.eu/hazard-pictograms (dostęp: 2026-03-01)
  • OSHA – "Hazard Communication Standard: Labels and Pictograms" (przegląd piktogramów i ich znaczeń), https://www.osha.gov/hazcom/labels (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Piktogramy GHS" (zestawienie piktogramów i interpretacja), https://pl.wikipedia.org/wiki/Piktogramy_GHS (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe zakładowe z zakresu oznakowania substancji i mieszanin oraz kart charakterystyki
  • Karty charakterystyki (SDS) – sekcje o identyfikacji zagrożeń i środkach ostrożności
  • Publiczne opracowania i poradniki nt. piktogramów zagrożeń chemicznych (strony instytucji nadzorczych/branżowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego