KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 1.
Na profilu glebowym literą B oznaczono poziom
Ilustracja przedstawia profil glebowy, który jest przekrojem przez warstwy gleby.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W klasycznym ujęciu profilu glebowego poziom B to poziom wmywania (iluwiacji), czyli strefa akumulacji związków wymytych z wyższych poziomów. Poziom wymywania wiąże się typowo z poziomem E, a poziomy próchniczny i organiczny dotyczą zwykle warstw powierzchniowych.

Pełne wyjaśnienie:

Profil glebowy to pionowy przekrój przez glebę, w którym wyróżnia się poziomy (horyzonty) powstałe w wyniku procesów glebotwórczych. W wielu materiałach edukacyjnych spotyka się litery opisujące poziomy genetyczne, m.in. A, E, B, C.

Poziom B jest kojarzony z wmywaniem (iluwiacją). Oznacza to, że w tym poziomie gromadzą się składniki przemieszczone z poziomów wyżej położonych (np. drobne frakcje, związki żelaza, glinu lub iły – zależnie od typu gleby). To właśnie "strefa akumulacji" w profilu.

Dlatego poprawna odpowiedź to wmywania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • wymywania – wymywanie (eluwiacja) dotyczy wynoszenia składników z poziomu położonego wyżej; w uproszczonych schematach wiąże się z poziomem E, a nie B.
  • próchniczny – poziom próchniczny to zwykle poziom A (związany z materią organiczną i próchnicą) i znajduje się bliżej powierzchni.
  • organiczny – poziom organiczny (często oznaczany jako O) tworzy się z nagromadzonej materii organicznej na powierzchni, a nie jako poziom B.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj parę: E = eluwiacja (wymywanie), B = iluwiacja (wmywanie). Najczęstsza pomyłka wynika z podobnego brzmienia słów "wymywanie" i "wmywanie", dlatego warto łączyć literę B z "bogatszym" poziomem akumulacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Poziom B to najczęściej poziom wmywania (iluwiacji), czyli warstwa, w której odkładają się składniki przemieszczone z wyższych poziomów. Jest to strefa akumulacji materiału "spływającego" w głąb profilu wraz z wodą.
Wymywanie (eluwiacja) to wynoszenie składników z danego poziomu w dół profilu. Wmywanie (iluwiacja) to ich odkładanie w niższym poziomie. W uproszczeniu: najpierw coś jest wymywane z góry, a potem wmywane i kumulowane niżej.
Najczęstszą przyczyną jest podobieństwo brzmienia słów "wymywanie" i "wmywanie" oraz uczenie się na skróty bez skojarzeń. Pomaga zapamiętanie pary: E–eluwiacja (wymywanie) oraz B–iluwiacja (wmywanie).
Poziom próchniczny to warstwa bogata w próchnicę, zwykle oznaczana jako A. Leży blisko powierzchni, bo powstaje z rozkładu resztek roślinnych i aktywności organizmów glebowych. Nie jest to typowa cecha poziomu B.
Poziom organiczny to warstwa zbudowana głównie z materii organicznej (np. ściółka leśna, torf), często oznaczana jako O. Zwykle znajduje się na samej górze profilu, nad poziomem mineralnym. To inny typ poziomu niż B.
W praktyce spotyka się różne systemy opisu gleb oraz dodatkowe oznaczenia (np. symbole podpoziomów). Rdzeń rozumienia profilu pozostaje podobny, ale szczegóły mogą zależeć od przyjętej klasyfikacji. Na egzaminie zwykle wymaga się podstawowego, szkolnego przyporządkowania.
W terenie poziom B bywa bardziej zbity, o innej barwie niż warstwa wyżej (np. brunatniejszej lub rdzawawej) i może wykazywać nagromadzenie drobnych frakcji lub związków. To wskazówki pomocnicze; pełne rozpoznanie zależy od typu gleby i opisu profilu.
Poziom wymywania (eluwiacji) wiąże się często z poziomem E, który leży poniżej poziomu A, a powyżej poziomu B. Jest to warstwa "uboższa" w pewne składniki, bo zostały one wyniesione w głąb profilu i mogą się akumulować niżej.
Pomaga skojarzenie: B jak "bogacenie" – poziom B jest "bogatszy", bo coś się w nim gromadzi (wmywa). Dla kontrastu poziom wymywania jest "uboższy", bo składniki z niego uciekają w dół wraz z wodą.
Warto opanować podstawowe litery poziomów i ich sens (A–próchnica, E–wymywanie, B–wmywanie), a potem ćwiczyć na schematach profili i krótkich definicjach. Skup się na parach przeciwstawnych procesów i na typowych pułapkach językowych.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W klasycznym ujęciu profilu glebowego poziom B to poziom wmywania (iluwiacji), czyli strefa akumulacji związków wymytych z wyższych poziomów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Poziomy glebowe" – opis horyzontów i procesów eluwiacji/iluwiacji, https://pl.wikipedia.org/wiki/Poziomy_glebowe (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Gleba" – podstawowe informacje o profilu glebowym i poziomach, https://pl.wikipedia.org/wiki/Gleba (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z gleboznawstwa (profil glebowy, poziomy genetyczne)
  • Materiały dydaktyczne z klasyfikacji gruntów i gleboznawczej klasyfikacji gruntów (w zakresie, w jakim obejmują budowę profilu)
  • Atlasy/opracowania edukacyjne pokazujące przykładowe profile glebowe i opis poziomów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego