KWALIFIKACJA CHM4 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 14.
Na przedstawionym chromatogramie podano udziały procentowe składników w próbce (A — arginina, B — prolina, C — glicyna, D — alanina) uzyskane metodą prostej normalizacji. Masa próbki poddana analizie wynosi 100 ug. Sumaryczna zawartość glicyny i argininy w analizowanej próbce wynosi
Ilustracja przedstawia chromatogram, który jest wykorzystywany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika analityka
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda prostej normalizacji podaje udziay procentowe skadnikw (suma = 100%). Sumaryczna zawarto glicyny i argininy to suma ich % pomnoona przez mas prki 100 ug. Skoro cznie stanowi 65% prki, to ich masa wynosi 65 ug.

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie prostej normalizacji (tzw. normalizacja do 100%) udzia kadego skadnika w mieszaninie wyraa si w procentach, a suma udziaw wszystkich pikw wynosi 100%. W praktyce oznacza to, e gdy znamy mas prki poddanej analizie, moemy przeliczy udziay procentowe na masy poszczeglnych skadnikw.

Tu masa prki wynosi 100 ug. Pytanie dotyczy sumarycznej zawartoci glicyny i argininy, czyli naley zsumowa ich udziay procentowe odczytane z chromatogramu, a nastpnie przeliczy na mas:

  • krok 1: z chromatogramu odczytuje si % glicyny i % argininy,
  • krok 2: dodaje si te wartoci, otrzymujc czny udzia procentowy,
  • krok 3: przelicza si na mas: masa = (udzia% / 100) 100 ug.

Jeeli czny udzia glicyny i argininy wynosi 65%, to ich wsplna masa w prbce 100 ug wynosi:

0,65 100 ug = 65 ug.

Pozostae propozycje wynikw s typowe dla bdw rachunkowych: mog wynika z pominicia jednego skadnika, bdnego odczytu procentw z wykresu albo z przeliczenia na inn mas prki ni podana. W tego typu zadaniach zawsze warto sprawdzi, czy wynik ma sens: dla prki 100 ug wynik liczbowo powinien odpowiada cznemu procentowi (np. 65% 100 ug daje 65 ug).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chromatogram to wykres sygnau detektora w funkcji czasu (lub objtoci eluentu). Piki odpowiadaj skadnikom rozdzielonym w ukadzie chromatograficznym, a ich pola lub wysokoci s podstaw do wyznaczania udziaw ilociowych po odpowiednim opracowaniu danych.
W prostej normalizacji przyjmuje si, e suma sygnaw (np. sumaryczne pole pikw) odpowiada 100%, a udzia kadego skadnika wyraa si jako jego procent w tej sumie. To daje udziay % w prbce, ktre mona przelicza na mas, gdy znana jest masa prki.
Poniewa metoda polega na podzieleniu sygnau kadego skadnika przez sum sygnaw wszystkich skadnikw i pomnoeniu przez 100%. Jest to definicyjne "rozcie" caoci na czci, dlatego wyniki musz si sumowa do 100% (z pominiciem bdu zaokrgle).
Przelicz procent na uamek (np. 25%  0,25), a potem pomn przez mas prki. Wzr: m = (p/100)  mprki. Dla prki 100 ug wynik liczbowo jest taki sam jak procent (np. 65%  65 ug).
Oznacza to, e do analizy wprowadzono (lub przeliczono na) 100 mikrogramw materiau. Ta warto jest podstaw do przeliczenia udziaw procentowych na masy skadnikw. Trzeba te uwaa na jednostki: 100 ug to nie 100 mg ani 100 g.
Najczciej: (1) dodanie tylko jednego skadnika zamiast sumy wymaganych, (2) pomylenie procentu z mas bez przeliczenia, (3) bdny odczyt procentw z wykresu, (4) pomylenie g z mg. Pomaga zapisanie wzoru i kontrola, czy wynik nie przekracza masy prki.
Nie zawsze. Do przeliczenia na mas potrzebujesz informacji o masie (lub steniu i objtoci) analizowanej prki. Sam chromatogram daje zwykle sygna wzgldny. W tym typie zadania masa prki jest podana, wic przeliczenie z % na ug jest moliwe.
Litery to etykiety przypisane do konkretnych skadnikw (np. aminokwasw). W obliczeniach kluczowe jest, aby wzi tylko te piki, o ktre pyta zadanie (np. glicyna i arginina), i zsumowa ich udziay procentowe przed przeliczeniem na mas.
Gdy masa prki wynosi 100 ug. Wtedy 1% odpowiada 1 ug, bo (1/100)  100 ug = 1 ug. To szybka kontrola rachunku: jeeli suma udziaw wynosi 65%, to masa tych skadnikw powinna wyj 65 ug.
wicz odczyt z wykresw (piki, udziay %), trenuj przeliczenia procentw na mas i zapisuj jednostki w kadym kroku. Warto te zna podstawowe pojcia: detektor, czas retencji, pole piku, oraz rozumie, co oznacza normalizacja i jakie ma ograniczenia.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że metoda prostej normalizacji podaje udziay procentowe skadnikw (suma = 100%).

Źródła:

  • OpenStax Chemistry 2e: "Percent Composition" (przeliczanie procentu na mas), https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/3-5-percent-composition - accessed 2026-02-27
  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book): "chromatogram" (definicja chromatogramu), https://goldbook.iupac.org/terms/view/C01045 - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podrczniki z chromatografii (podstawy interpretacji chromatogramu, udziay %)
  • Materiay dydaktyczne z oblicze chemicznych: procent masowy i bilans mieszanin
  • Instrukcje laboratoryjne do HPLC/GC dotyczce integracji pikw i normalizacji

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego