KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 12.
Na przedstawionym rysunku soczewki oznaczenie // 0,02 A określa
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny soczewki, co jest związane z kwalifikacją zawodową technika optyka.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis // 0,02 A jest ramką tolerancji geometrycznej orientacji.
Symbol "//" oznacza tolerancję równoległości, a wartość 0,02 określa dopuszczalne odchylenie równoległości rozpatrywanego elementu względem bazy A wskazanej na rysunku.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie // 0,02 A należy czytać jako ramkę tolerancji geometrycznej (GPS/GD&T), w której:

  • symbol "//" identyfikuje rodzaj tolerancji – jest to równoległość (tolerancja orientacji),
  • 0,02 to wartość tolerancji, czyli maksymalna dopuszczalna odchyłka równoległości (w jednostkach przyjętych na rysunku),
  • A oznacza bazę odniesienia, względem której ocenia się równoległość wskazanego elementu soczewki.

W praktyce oznacza to, że badana powierzchnia (lub oś – zależnie od tego, do czego odniesiono ramkę na rysunku) musi mieścić się w strefie tolerancji zdefiniowanej dla równoległości względem bazy A.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Walcowość" jest tolerancją kształtu, a nie orientacji względem bazy. Zwykle nie wymaga odwołania do bazy A w taki sam sposób jak tolerancje orientacji.
  • "Symetria" dotyczy tolerancji położenia/relacji elementów względem osi lub płaszczyzny symetrii i nie jest oznaczana symbolem "//".
  • "Prostopadłość" również jest tolerancją orientacji, ale ma inny symbol niż "//". Mylenie jej z równoległością to częsty błąd, bo obie odnoszą się do ustawienia względem bazy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj symbol w ramce (rodzaj tolerancji), potem dopiero analizuj wartość i bazę. To minimalizuje pomyłki między tolerancjami kształtu i orientacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol // oznacza tolerancję równoległości. Informuje, że wskazana powierzchnia lub oś ma być ustawiona równolegle do elementu odniesienia, a dopuszczalna odchyłka jest podana w ramce tolerancji.
To ramka tolerancji: // = równoległość, 0,02 = wartość tolerancji, A = baza odniesienia. Całość oznacza, że równoległość oceniasz względem bazy A i nie może przekroczyć 0,02.
Litera (np. A) wskazuje bazę odniesienia, czyli element, do którego "przywiązujesz" pomiar. Bez bazy nie da się jednoznacznie określić orientacji (np. równoległości) badanego elementu w przestrzeni.
Może dotyczyć obu, zależnie od tego, do którego elementu prowadzi odnośnik ramki tolerancji na rysunku. W praktyce opto-mechanicznej często kontroluje się równoległość powierzchni roboczych lub osi elementu obrotowego względem bazy.
Obie są tolerancjami orientacji względem bazy, ale opisują inne ustawienie: równoległość wymaga zachowania stałego kierunku (brak "nachylenia"), a prostopadłość wymaga kąta 90°. Na rysunku rozróżnia je przede wszystkim symbol.
Walcowość jest tolerancją kształtu powierzchni walcowej (kontrola "idealnego walca"), a nie orientacji względem bazy. Zapis z bazą A typowo kojarzy się z tolerancjami orientacji/położenia, a symbol "//" wskazuje konkretnie równoległość.
Najczęściej przy montażu soczewek i opraw, gdy powierzchnie lub osie muszą być równoległe do baz montażowych, aby uniknąć przekoszeń. To wpływa na pozycjonowanie elementów w układzie i na jakość pracy (np. brak klinowania w mocowaniu).
Typowe pomyłki to: mylenie tolerancji orientacji (równoległość/prostopadłość) przez podobieństwo skojarzeń, ignorowanie litery bazy oraz traktowanie każdej wartości liczbowej jako tolerancji kształtu. Pomaga nawyk czytania: symbol → wartość → baza.
Nie zawsze. Jednostka wynika z ogólnych założeń rysunku (najczęściej są to milimetry, ale rysunek powinien to jednoznacznie definiować). Na egzaminie zwykle zakłada się standardowe jednostki z dokumentacji technicznej danej branży.
Ucz się zestawu symboli i ich znaczeń, ćwicz czytanie ramek tolerancji i baz odniesienia. Pomocne jest rozwiązywanie krótkich zadań: rozpoznaj tolerancję z ramki, wskaż bazę i opisz, co jest kontrolowane. Warto też porównywać podobne tolerancje.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • ISO 1101:2017, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Tolerances of form, orientation, location and run-out (definitions and symbols for orientation tolerances, incl. parallelism).
  • ISO Online Browsing Platform (OBP) – entry for ISO 1101: https://www.iso.org/standard/66777.html (accessed 2026-02-28).
  • ISO Online Browsing Platform (OBP) – GPS collection/overview (context for GPS standards family): https://www.iso.org/committee/54904/x/catalogue/ (accessed 2026-02-28).

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: tolerancje geometryczne)
  • Materiały szkolne z GPS/GD&T: ramki tolerancji, bazy, tolerancje orientacji
  • Przykładowe rysunki detali z tolerancją równoległości i prostopadłości do porównania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego