Pytanie sprawdza umiejętność identyfikacji symbolu tolerancji geometrycznej na rysunku wałka. W praktyce (np. w montażu i naprawie elementów precyzyjnych) takie oznaczenia mówią, jak dokładnie mają być względem siebie ustawione powierzchnie współpracujące, aby ograniczyć bicie, drgania i nierównomierne zużycie.
Współosiowość jest tolerancją położenia – dotyczy zgodności osi elementów obrotowych (np. czopa, otworu, powierzchni walcowej) z osią odniesienia ustaloną bazami. Jeśli na rysunku przy numerze 1 widnieje symbol współosiowości, poprawną odpowiedzią jest "współosiowości".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Prostopadłość dotyczy utrzymania kąta 90° między osią/płaszczyzną a bazą. Jest typowa np. dla czoła wałka względem osi, ale ma inny symbol i inny sens funkcjonalny.
- Równoległość wymaga, aby oś lub powierzchnia przebiegała równolegle do bazy. Stosuje się ją np. dla prowadnic lub powierzchni płaskich; dla wałka może wystąpić, ale jest to inna relacja niż zgodność osi.
- Walcowatość jest tolerancją kształtu – opisuje, jak bardzo powierzchnia walcowa odbiega od idealnego walca, niezależnie od bazy. Nie dotyczy bezpośrednio relacji osi do osi odniesienia, więc nie zastępuje współosiowości.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy pytanie dotyczy tolerancji kształtu (bez baz) czy położenia (z odniesieniem do osi/bazy). To ogranicza ryzyko automatycznego wyboru "walcowatości" tylko dlatego, że elementem jest wałek.
