KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 12.
Na przedstawionym schemacie oscyloskopu literą Z oznaczony jest blok funkcjonalny
Ilustracja przedstawia schemat blokowy oscyloskopu, używanego w kontekście kwalifikacji zawodowej technika elektronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Generator podstawy czasu w oscyloskopie wytwarza przebieg sterujący odchylaniem poziomym, dzięki czemu wiązka "przesuwa się" w czasie po ekranie. Dlatego blok oznaczony jako element toru czasu/odchylania poziomego odpowiada generatorowi podstawy czasu. Pozostałe opcje dotyczą toru wejściowego lub elementów pomocniczych.

Pełne wyjaśnienie:

Oscyloskop można opisać poprzez bloki funkcjonalne, które współpracują, aby na ekranie uzyskać wykres napięcia w funkcji czasu. Jednym z kluczowych bloków jest generator podstawy czasu. Jego zadaniem jest wytworzenie przebiegu (najczęściej piłokształtnego lub równoważnego sygnału sterującego), który następnie powoduje odchylanie poziome wiązki lub przetwarzanie próbek tak, aby oś pozioma odpowiadała upływowi czasu.

Dlaczego "generator podstawy czasu" jest poprawny?
Jeśli na schemacie blokowym dany fragment odpowiada za wytwarzanie sygnału sterującego ruchem w osi X lub jest opisany jako część toru czasu, to właściwą nazwą funkcjonalną jest właśnie generator podstawy czasu. Bez tego bloku obraz byłby "ściśnięty" w jednym miejscu lub nie następowałoby stabilne przesuwanie przebiegu po ekranie.

  • Linia opóźniająca – to element spotykany w niektórych oscyloskopach (zwłaszcza analogowych), używany do opóźnienia sygnału w torze pionowym tak, by wyzwalanie i początek przebiegu były dobrze widoczne. Nie jest jednak źródłem przebiegu czasowego dla osi X.
  • Dzielnik napięcia – jest typowy dla toru wejściowego (tłumik/attenuator). Odpowiada za dobór zakresu (V/div) i dopasowanie sygnału, a nie za tworzenie osi czasu.
  • Odchylanie – to pojęcie szersze (blok realizujący odchylanie w pionie lub poziomie). W klasycznym podziale generator podstawy czasu jest odrębnym blokiem, który dostarcza sygnał do układu odchylania poziomego; dlatego nie należy mylić "układu odchylania" z "generatorem podstawy czasu".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pojawia się schemat blokowy oscyloskopu, szukaj relacji: podstawa czasu → odchylanie poziome oraz tłumik/wejście → wzmacniacz pionowy → odchylanie pionowe. To pomaga szybko przypisać nazwę funkcji do właściwego bloku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podstawa czasu to układ, który odpowiada za "oś czasu" na ekranie oscyloskopu. Generuje sygnał sterujący odchylaniem poziomym (oś X), dzięki czemu przebieg jest rysowany od lewej do prawej w kolejnych chwilach czasu.
Generator podstawy czasu wytwarza przebieg sterujący ruchem w osi poziomej, zwykle o liniowym narastaniu. To on decyduje o szybkości "przemiatania" (time/div) i umożliwia czytelną prezentację zależności sygnału od czasu.
Dzielnik napięcia (tłumik wejściowy) należy do toru pionowego i służy do zmiany zakresu napięciowego oraz dopasowania wejścia. Nie generuje przebiegów sterujących osią czasu, więc nie odpowiada za odchylanie poziome.
Linia opóźniająca to element, który opóźnia sygnał w torze pionowym, aby początek sygnału był widoczny po zadziałaniu wyzwalania. Stosuje się ją głównie w niektórych konstrukcjach analogowych, a nie do tworzenia osi czasu.
Tor pionowy zaczyna się od wejścia (gniazdo, tłumik/dzielnik, wzmacniacz pionowy) i prowadzi do odchylania w osi Y. Tor poziomy obejmuje wyzwalanie oraz generator podstawy czasu i kończy się odchylaniem w osi X.
Gdy podstawa czasu nie działa, obraz zwykle nie przesuwa się poziomo: możesz widzieć pionową linię, punkt lub niestabilny ślad. To typowy objaw problemów toru poziomego, wyzwalania albo generatora podstawy czasu.
Najczęściej myli się "układ odchylania" z "generatorem podstawy czasu" oraz elementy toru wejściowego (dzielnik/tłumik) z blokami toru czasu. Pomaga zapamiętanie, że time/div zawsze wiąże się z generatorem podstawy czasu.
Tak, zwykle współpracuje z układem wyzwalania. Wyzwalanie decyduje, w którym momencie startuje przebieg podstawy czasu, aby obraz był stabilny. Generator podstawy czasu realizuje samo "przemiatanie", a wyzwalanie je inicjuje.
Ćwicz rozpoznawanie torów: wejściowego (tłumik, wzmacniacz), wyzwalania oraz podstawy czasu i odchylania. Warto rysować uproszczony schemat z pamięci i dopisywać funkcje bloków, a potem porównywać z materiałami z pracowni.
Najmocniej wiąże się pokrętło/parametr Time/Div (czas na działkę). Zmiana tej nastawy zmienia szybkość przebiegu podstawy czasu, czyli tempo odchylania poziomego i "rozciągnięcie" sygnału w osi czasu.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Generator podstawy czasu w oscyloskopie wytwarza przebieg sterujący odchylaniem poziomym, dzięki czemu wiązka "przesuwa się" w czasie po ekranie."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe i schematy blokowe oscyloskopów (materiały szkolne pracowni elektronicznej)
  • Podstawy elektroniki pomiarowej: oscyloskopy (rozdziały o torze poziomym i podstawie czasu)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: obserwacja wpływu nastaw podstawy czasu i wyzwalania na obraz przebiegu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego