KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 35.
Na rysunku kolorem czerwonym zaznaczono wadę odlewniczą typu
Ilustracja przedstawia metalowy odlew, prawdopodobnie część mechanizmu lub maszyny, z zaznaczonymi na czerwono wadami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zalewka to wada polegająca na wystąpieniu nadmiaru metalu na powierzchni odlewu (najczęściej w okolicy linii podziału formy) i ma charakter "nadlewu".
W odróżnieniu od tego niedolew oznacza brak materiału, a zaprószenie i strup wiążą się zwykle z zanieczyszczeniami lub zaburzeniami powierzchni.

Pełne wyjaśnienie:

Zalewka jest wadą odlewniczą, w której na odlewie pojawia się nadmiar metalu w postaci wypływki/nadlewu. Typowo ma to związek z nieszczelnością formy lub jej niewłaściwym zamknięciem (np. w rejonie linii podziału), przez co ciekły metal przedostaje się w szczelinę i po krzepnięciu tworzy dodatkowy "język" materiału. Rozpoznawczo kluczowe jest więc to, że wada jest dodatkiem materiału, a nie ubytkiem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Niedolew to sytuacja odwrotna: metal nie wypełnia całej wnęki formy i powstaje brak materiału, np. niepełne krawędzie, niedolane ścianki lub niedokształcony fragment. Jeśli na rysunku zaznaczono wypukły nadlew, nie jest to niedolew.
  • Zaprószenie wiąże się z obecnością obcych cząstek (np. piasku, żużla lub innych zanieczyszczeń) na/tuż pod powierzchnią odlewu. Efektem są zwykle lokalne wtrącenia, chropowatości, jamki lub nieregularności, ale nie typowy nadlew wynikający z "wycieku" metalu.
  • Strup jest wadą powierzchniową związaną z zaburzeniami warstwy przypowierzchniowej (np. odspojenia, fałdy, miejscowe nierówności/nałożenia). Może wyglądać jak nieregularna narośl, ale mechanizm i obraz są inne niż dla klasycznej zalewki przy linii podziału; w zadaniach egzaminacyjnych rozróżnia się je głównie przez charakter i położenie wady.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odpowiedz sobie na pytanie: "czy to nadmiar czy brak metalu?". Ta jedna decyzja często pozwala szybko odróżnić zalewkę od niedolewu. Następnie oceniaj, czy wada wygląda na skutek nieszczelności formy (zalewka), czy na efekt zanieczyszczeń (zaprószenie) albo zaburzeń warstwy powierzchniowej (strup).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zalewka to wada odlewu polegająca na powstaniu nadmiaru metalu na powierzchni, często w rejonie linii podziału formy. Zwykle wynika z nieszczelności lub niewłaściwego złożenia formy, przez co ciekły metal wypływa w szczelinę i krzepnie jako wypływka.
Najprostsze kryterium to kierunek "błędu": zalewka to dodatek materiału (wypukły nadlew), a niedolew to brak materiału (ubytek, niepełny kształt). W zadaniach z ilustracją najpierw oceń, czy zaznaczony obszar wystaje, czy jest "niedolany".
Linia podziału to miejsce styku części formy, gdzie najłatwiej o szczelinę. Jeśli forma jest źle dopasowana, zabrudzona lub za słabo dociśnięta, metal może przedostać się w tę szczelinę. Po zastygnięciu tworzy to charakterystyczną wypływkę, czyli zalewkę.
Zaprószenie wiąże się z obecnością zanieczyszczeń (np. cząstek masy formierskiej, żużla) w strefie przypowierzchniowej odlewu. Objawia się zwykle jako lokalne wtrącenia, jamki lub chropowate miejsca. To inny typ niezgodności niż zalewka, bo nie polega na wypływce metalu.
Najczęściej: nieszczelne zamknięcie formy, przesunięcie połówek formy, zużyte lub uszkodzone powierzchnie podziału, zabrudzenia między połówkami, zbyt mały docisk lub niewłaściwe obciążenie formy. W praktyce warto sprawdzić dopasowanie i czystość powierzchni styku.
To zależy od wymagań jakościowych i miejsca wady. Zalewkę często da się usunąć przez obróbkę wykończeniową (np. szlifowanie, skrawanie) pod warunkiem, że po usunięciu nie narusza się wymiarów ani nie odsłania innych wad. Gdy dotyczy powierzchni krytycznej, może dyskwalifikować wyrób.
Strup to wada powierzchniowa odlewu związana z zaburzeniami warstwy przypowierzchniowej i kontaktu metalu z formą. Może przypominać nieregularne nałożenie lub fałd na powierzchni. W odróżnieniu od zalewki nie jest typową, równą wypływką wynikającą z nieszczelności na podziale formy.
Najczęstszy błąd to nieuwzględnienie, czy wada jest dodatkiem czy uby tkiem materiału, oraz opieranie się na skojarzeniu nazwy (np. "zalewka" brzmi jak "zalanie" wszystkiego). Pomaga nawyk: najpierw oceń geometrię, dopiero potem dobieraj nazwę.
Ćwicz na wielu przykładach zdjęć/rysunków i ucz się par: wada = obraz + mechanizm. Stosuj prosty klucz: (1) nadmiar vs brak metalu, (2) czy widać zanieczyszczenia, (3) typowe miejsca występowania (np. podział formy). To zwiększa trafność nawet przy podobnych nazwach.
Gdy w odlewie powtarzają się wady wzdłuż linii podziału: wypływki (zalewki), przesunięcia, zadziory po oczyszczeniu. Wtedy w praktyce sprawdza się stan powierzchni podziału, pasowanie, czystość oraz sposób zamykania i dociążania formy.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zalewka to wada polegająca na wystąpieniu nadmiaru metalu na powierzchni odlewu (najczęściej w okolicy linii podziału formy) i ma charakter "nadlewu"."

Materiały:

  • Atlas wad odlewniczych używany w pracowni/szkole (materiały branżowe)
  • Podręcznik podstaw odlewnictwa i technologii formowania (materiały dydaktyczne)
  • Instrukcje zakładowe kontroli jakości odlewów (karty wad, katalogi niezgodności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego