KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 13.
Na rysunku noża tokarskiego numerem 1 oznaczono
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny noża tokarskiego, który jest narzędziem używanym w obróbce skrawaniem, szczególnie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Główna powierzchnia przyłożenia" to powierzchnia narzędzia przylegająca do powierzchni obrabianej za główną krawędzią skrawającą; jej położenie na schematach noża tokarskiego jest ściśle związane z kierunkiem skrawania i tworzeniem powierzchni po obróbce. Pozostałe opcje dotyczą innych ścian ostrza.

Pełne wyjaśnienie:

W nożu tokarskim wyróżnia się charakterystyczne powierzchnie tworzące geometrię ostrza. "Główna powierzchnia przyłożenia" to ta część narzędzia, która znajduje się po stronie kontaktu z nowo wytworzoną powierzchnią obrabianą (za główną krawędzią skrawającą). Jej rola jest praktyczna: wpływa na tarcie, nagrzewanie oraz zużycie ostrza (typowo zużycie na powierzchni przyłożenia), a także na jakość powierzchni po toczeniu.

Odpowiedź "pomocniczą powierzchnię przyłożenia" odrzucamy, bo dotyczy ona powierzchni związanej z pomocniczą krawędzią skrawającą (pracującą np. przy kształtowaniu pobocznicy/ramienia przy narożu ostrza). Na typowych schematach jest ona "drugą" powierzchnią przyłożenia, inną niż główna.

Odpowiedź "powierzchnię natarcia" jest błędna, ponieważ powierzchnia natarcia to ta, po której spływa wiór. Na rysunkach geometrii noża leży ona po stronie tworzenia wióra, a nie po stronie przylegania do powierzchni obrabianej.

Odpowiedź "powierzchnię przejściową" także nie pasuje: jest to strefa/obszar łączący wybrane powierzchnie w rejonie ostrza, a nie podstawowa powierzchnia identyfikowana najczęściej jako "przyłożenie główne".

  • Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal na rysunku, gdzie powstaje wiór (to wskazuje powierzchnię natarcia), a gdzie jest powierzchnia po obróbce (to pomaga znaleźć powierzchnię przyłożenia).
  • W praktyce warsztatowej: nadmierne tarcie i szybkie stępienie często wiąże się z niewłaściwym kątem przyłożenia, czyli z geometrią właśnie tej powierzchni.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To powierzchnia narzędzia znajdująca się za główną krawędzią skrawającą, która jest skierowana do nowo obrobionej powierzchni przedmiotu. Odpowiada za tarcie, nagrzewanie i typowe zużycie ostrza, dlatego jej identyfikacja na rysunku jest kluczowa.
Najprościej: po powierzchni natarcia spływa wiór, więc leży "po stronie wióra". Powierzchnia przyłożenia jest "po stronie powierzchni po obróbce" i znajduje się za krawędzią skrawającą, ograniczając tarcie o obrabiany materiał.
Obie nazwy są podobne, a na schematach obie powierzchnie leżą blisko ostrza. Błąd wynika często z pominięcia, która krawędź jest główna, a która pomocnicza. Warto najpierw wskazać główną krawędź skrawającą, a dopiero potem odpowiadającą jej powierzchnię przyłożenia.
To typowe stępienie ostrza na stronie kontaktu z powierzchnią obrabianą. Objawia się pogorszeniem chropowatości, wzrostem sił skrawania i temperatury. Często przyczyną jest zbyt mały kąt przyłożenia, niewłaściwe parametry lub brak chłodzenia/smarowania.
Najczęściej: powierzchnia natarcia, główna i pomocnicza powierzchnia przyłożenia, krawędź skrawająca główna/pomocnicza oraz naroże ostrza. Zadania zwykle polegają na wskazaniu elementu na rysunku albo powiązaniu go z funkcją (wiór, tarcie, jakość powierzchni).
Gdy istotne jest prowadzenie ostrza w rejonie naroża i kształtowanie pobocznej części powierzchni, np. przy planowaniu czoła, wykańczaniu stopni lub obróbce w pobliżu barku. Wtedy błędna geometria pomocnicza może powodować ocieranie i pogorszenie jakości.
Tak. Numery na schematach są umowne i zależą od autora lub wydawnictwa. Dlatego na egzaminie trzeba kierować się definicją i położeniem powierzchni względem kierunku skrawania i wióra, a nie przyzwyczajeniem do konkretnej numeracji z jednego podręcznika.
Uczniowie często wybierają "górną" powierzchnię narzędzia bez sprawdzenia, gdzie faktycznie powstaje wiór. Innym błędem jest odwrócenie kierunku skrawania na schemacie. Pomaga zasada: wiór zawsze ślizga się po powierzchni natarcia.
To obszar łączący sąsiadujące powierzchnie w pobliżu ostrza (zależnie od ujęcia w materiałach). Myląca jest, bo brzmi "ważnie", ale w zadaniach identyfikacyjnych zwykle chodzi o podstawowe powierzchnie: natarcia oraz przyłożenia (główne/pomocnicze), które mają najbardziej jednoznaczną funkcję.
Ćwicz na kilku różnych schematach i zawsze stosuj tę samą procedurę: 1) znajdź wiór/kierunek spływu (natarcie), 2) wskaż powierzchnię po obróbce (przyłożenie), 3) rozróżnij krawędź główną i pomocniczą. To zmniejsza ryzyko pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Pozostałe opcje dotyczą innych ścian ostrza."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z działu: obróbka skrawaniem – toczenie
  • Podręczniki i skrypty z technologii maszyn (rozdziały o narzędziach skrawających i geometrii ostrza)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (część: geometria i nazewnictwo powierzchni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego