KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 6.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia pasek zębaty, który jest elementem mechanicznym używanym w maszynach i urządzeniach do robót ziemnych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pasek zębaty ma na powierzchni roboczej regularne zęby współpracujące z kołami zębatymi, dzięki czemu przenosi napęd bez poślizgu. Łańcuch rozrządu jest metalowy, pasek klinowy ma przekrój trapezowy, a gąsienica jest elementem podwozia. To ułatwia identyfikację na rysunkach.

Pełne wyjaśnienie:

Pasek zębaty rozpoznaje się po wyraźnych, regularnych zębach na wewnętrznej stronie paska. Zęby te zazębiają się z kołem zębatym, co sprawia, że napęd jest przenoszony bez poślizgu (w przeciwieństwie do wielu napędów ciernych). Na rysunkach technicznych i ilustracjach pasek zębaty zwykle przedstawia się jako zamkniętą pętlę z powtarzalnym "zębowaniem".

Odpowiedź "łańcuch rozrządu" jest nieprawidłowa, ponieważ łańcuch ma ogniwa (metalowe, segmentowe), a jego zarys na rysunku przypomina powtarzające się elementy łańcucha, nie jednolity pas z zębami. Dodatkowo łańcuch jest elementem metalowym, a pasek zębaty jest elastycznym paskiem (najczęściej zbrojonym).

Odpowiedź "pasek klinowy" także nie pasuje: pasek klinowy nie ma zębów, pracuje na zasadzie tarcia i ma charakterystyczny przekrój w kształcie klina (trapezu), który klinuje się w rowku koła pasowego. Na schematach częściej pokazuje się go jako gładki pasek bez zazębień.

Odpowiedź "gumową gąsienicę" należy odrzucić, bo gąsienica jest elementem podwozia gąsienicowego maszyny (kontakt z podłożem), ma zupełnie inną geometrię (bieżnik, klocki, prowadzenie po rolkach) i nie jest elementem rozrządu ani typowego napędu pasowego w silniku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji widzisz jednolity pas z powtarzalnymi zębami po jednej stronie – to najczęściej pasek zębaty; jeśli widać ogniwa – łańcuch; jeśli brak zębów i jest klinowy profil – pasek klinowy; jeśli to szeroki pas "na kołach jezdnych" – gąsienica.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pasek zębaty to elastyczny pasek z regularnymi zębami, które zazębiają się z kołem zębatym. Dzięki temu przenosi napęd bez poślizgu i utrzymuje dokładną synchronizację ruchu. W praktyce spotyka się go m.in. w układach rozrządu lub precyzyjnych napędach pomocniczych.
Najważniejsza cecha to zęby na stronie roboczej paska, narysowane jako powtarzalny "grzebień". Pasek wygląda jak jednolita taśma w pętli, a nie jak segmentowy łańcuch. Jeśli widzisz regularne wcięcia/zęby współpracujące z kołem, to typowa reprezentacja paska zębatego.
Pasek klinowy przenosi napęd głównie przez tarcie i klinowanie się w rowku koła pasowego, dlatego zwykle jest gładki (bez zębów) i ma profil klina. Pasek zębaty ma zęby i współpracuje z kołem zębatym, więc nie opiera się na tarciu w takim stopniu i nie powinien się ślizgać.
Łańcuch rozrządu ma ogniwa (wyraźne, segmentowe elementy), a jego kontur przypomina łańcuch rowerowy w uproszczeniu. Pasek zębaty jest jednolitą taśmą z drobnymi zębami na jednej stronie. Na rysunku łańcuch wygląda "członowo", a pasek "ciągle".
W praktyce rzadko, bo gąsienica jest znacznie szersza i ma elementy bieżnika oraz prowadzenie po rolkach podwozia. Pasek zębaty jest węższy i współpracuje z kołami zębatymi w napędzie. Jeśli ilustracja pokazuje element podwozia (rolki, koła jezdne), to mówimy o gąsienicy, nie o pasku.
Paski zębate spotyka się przede wszystkim tam, gdzie potrzebna jest dokładna synchronizacja ruchu i brak poślizgu, np. w niektórych układach rozrządu oraz napędach pomocniczych wymagających precyzji. W maszynach budowlanych ważna jest też poprawna identyfikacja części przy obsłudze i zgłaszaniu serwisu.
Gdy pojawiają się niepokojące objawy pracy napędu (nietypowe odgłosy, drgania, problemy z pracą silnika) albo gdy zbliża się termin przeglądu okresowego z instrukcji. Operator zwykle nie wymienia paska samodzielnie, ale powinien umieć rozpoznać element i zgłosić konieczność kontroli serwisowej.
Najczęstsze są pomyłki wynikające z patrzenia tylko na słowo "pasek" i wybierania paska klinowego, choć na rysunku widać zęby. Drugi błąd to automatyczne kojarzenie rozrządu z łańcuchem, bez sprawdzenia, czy element ma ogniwa. Pomaga szukanie cechy: zęby vs ogniwa vs profil klina.
Oznacza to, że ruch jest przekazywany przez mechaniczne zazębienie, a nie tylko przez tarcie. Jeśli zęby paska pasują do zębów koła, to przy prawidłowym napięciu nie powinien występować typowy poślizg jak w napędzie ciernym. To istotne tam, gdzie liczy się dokładne "zgranie" ruchu elementów.
Ćwicz rozpoznawanie po cechach geometrycznych: zęby (pasek zębaty), ogniwa (łańcuch), klinowy profil (pasek klinowy), bieżnik i układ rolek (gąsienica). Dobrze działa porównywanie zdjęć i prostych schematów oraz nazywanie elementów na prawdziwej maszynie podczas zajęć praktycznych.
info

Statystycznie 74% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pasek zębaty ma na powierzchni roboczej regularne zęby współpracujące z kołami zębatymi, dzięki czemu przenosi napęd bez poślizgu.

Źródła:

  • Wikipedia: "Pasek rozrządu" (opis paska zębatego i jego cech), https://pl.wikipedia.org/wiki/Pasek_rozrz%C4%85du - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Pasek klinowy" (cechy i zasada działania napędu ciernego), https://pl.wikipedia.org/wiki/Pasek_klinowy - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Łańcuch rozrządu" (cechy łańcucha i odróżnienie od paska), https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81a%C5%84cuch_rozrz%C4%85du - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych
  • Materiały producentów maszyn – instrukcje obsługi i katalogi części (sekcje: napędy paskowe/łańcuchowe)
  • Atlasy/zeszyty ćwiczeń z rysunku technicznego maszynowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego