KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 24.
Na rysunku przedstawiono błąd łamania tekstu o nazwie
Ilustracja przedstawia fragment tekstu, który jest przykładem błędu łamania tekstu znanego jako "korytarz".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Korytarz" to błąd łamania polegający na powstawaniu w bloku tekstu jasnych, pionowych lub ukośnych "ścieżek" z białych odstępów (najczęściej w tekście justowanym). Wynika ze zbiegania się dużych spacji międzywyrazowych w kolejnych wierszach i pogarsza czytelność składu.

Pełne wyjaśnienie:

Błąd łamania tekstu nazwany "korytarzem" (często opisywany także jako "rzeka" w typografii) polega na tym, że w akapicie powstają wyraźne pasma białej przestrzeni. Zwykle są one pionowe albo ukośne i "przepływają" przez kilka kolejnych wierszy. Taki efekt pojawia się najczęściej w tekście justowanym, gdy program składu musi mocno rozciągać odstępy międzywyrazowe, aby wyrównać marginesy po obu stronach.

Dlaczego odpowiedź "korytarz" jest właściwa? Ponieważ jest to jedyny z podanych terminów, który opisuje wzór białych przestrzeni wewnątrz bloku tekstu, a nie problem z pojedynczym wierszem na końcu kolumny/strony.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych, klasycznych błędów składu:

  • "Sierota" odnosi się do niepożądanego pozostawienia krótkiego fragmentu akapitu w niewłaściwym miejscu (najczęściej pojedynczego wiersza na końcu lub początku kolumny/strony – zależnie od przyjętej definicji w danym materiale dydaktycznym). To błąd "brzegowy", a nie układ białych pasm w środku akapitu.
  • "Bękart" bywa używany do opisu sytuacji, gdy na końcu akapitu zostaje bardzo krótki, samotny wiersz (np. jedno słowo). To również problem pojedynczej linijki, nie zaś powtarzalnego wzoru w wielu liniach.
  • "Szewc" w praktyce składu łączy się z nieprawidłowym przenoszeniem/łamaniem, które daje nieestetyczne powtórzenia (np. seria podziałów wyrazów lub podobny efekt w sąsiednich wierszach). Nie jest to jednak charakterystyczna "ścieżka" z odstępów międzywyrazowych przez cały akapit.

Jak ograniczać korytarze w praktyce DTP?

  • zastosować odpowiednie dzielenie wyrazów (hyphenation) i ręcznie skorygować skrajne przypadki,
  • zmienić parametry justowania (minimalne/pożądane/maksymalne odstępy),
  • lekko zmienić szerokość łamu, krój pisma lub interlinię,
  • przełamać akapit (mikrotypografia) tak, by rozkład spacji nie układał się w pasma.

Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie: korytarz = pasma bieli w środku bloku tekstu, a "sierota/bękart" to problemy pojedynczych wierszy na granicy strony lub kolumny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Korytarz (często: "rzeka") to pasmo białej przestrzeni widoczne w akapicie, powstające ze zbiegania się dużych odstępów międzywyrazowych w kolejnych wierszach. Najczęściej pojawia się w tekście justowanym i obniża czytelność, bo wzrok "ucieka" wzdłuż jasnej ścieżki.
Justowanie wymusza wyrównanie obu krawędzi akapitu. Gdy brakuje dobrych miejsc podziału wyrazów lub łam jest wąski, program składu zwiększa spacje między wyrazami. Jeśli podobnie "rozciągnięte" miejsca trafią w kilku wierszach jedno nad drugim, tworzy się korytarz.
Korytarz rozpoznasz po pasmach bieli w środku bloku tekstu (wiele wierszy naraz). Sierota i bękart to zwykle problem pojedynczego wiersza akapitu na początku lub końcu kolumny/strony albo bardzo krótkiej ostatniej linijki. Patrz na skalę zjawiska.
Pomaga m.in. lepsze dzielenie wyrazów, korekta parametrów justowania (zakres spacji), drobna zmiana szerokości łamu lub stopnia pisma oraz ręczne poprawki w miejscach krytycznych. Celem jest bardziej równomierny rozkład odstępów i brak "ścieżek" z bieli.
Może, ale zwykle jest mniej widoczny. Przy wyrównaniu do lewej odstępy międzywyrazowe są bardziej stabilne, więc trudniej o długie, ciągłe pasma białej przestrzeni. Najbardziej problematyczne są korytarze w justowaniu, gdy spacje mocno się zmieniają w zależności od wiersza.
Gdy pasmo bieli jest wyraźne, przechodzi przez kilka wierszy i "ciągnie" wzrok, utrudniając czytanie. W praktyce redakcyjnej traktuje się to jako wadę estetyczną i funkcjonalną, szczególnie w długich tekstach (książki, artykuły, kolumny).
Najczęstszy błąd to zapamiętanie terminów bez powiązania z obrazem składu. Uczniowie wybierają "sierotę" lub "bękarta", bo kojarzą je z typografią, ale nie sprawdzają, czy na rysunku widać problem jednego wiersza na brzegu strony, czy raczej układ bieli w środku akapitu.
W materiałach typograficznych "szewc" bywa używany na określenie niepożądanych efektów łamania/przenoszenia, które psują rytm składu (np. powtarzalne podziały wyrazów w sąsiednich wierszach). To inny typ problemu niż korytarz, który dotyczy głównie zbieżnych odstępów międzywyrazowych.
Ćwicz na krótkich kolumnach tekstu: włącz/wyłącz justowanie, dzielenie wyrazów i zmieniaj szerokość łamu. Porównuj wersje obok siebie i zaznaczaj miejsca, gdzie powstają "ścieżki" bieli. Taka praktyka pomaga szybko kojarzyć nazwę błędu z jego wyglądem.
Tak, bo różne kroje mają inną szerokość znaków i inną "szarość" typograficzną. Zmiana kroju lub stopnia pisma może poprawić łamanie wierszy i zmniejszyć konieczność rozciągania spacji w justowaniu. To jedna z metod, obok dzielenia wyrazów i ustawień justowania.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Korytarz" to błąd łamania polegający na powstawaniu w bloku tekstu jasnych, pionowych lub ukośnych "ścieżek" z białych odstępów (najczęściej w tekście justowanym).

Źródła:

  • Wikipedia: River (typography) — https://en.wikipedia.org/wiki/River_(typography) — dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: Widows and orphans — https://en.wikipedia.org/wiki/Widows_and_orphans — dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki do typografii i składu publikacji (DTP)
  • Ćwiczenia praktyczne: łamanie tekstu z włączonym podglądem niewidocznych znaków i testami justowania
  • Materiały producentów oprogramowania DTP dotyczące justowania i dzielenia wyrazów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego