KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 37.
Na rysunku przedstawiono cykliczną realizację sekwencji. Przejście z etapu S32 do S31 nastąpi wtedy, gdy aktywny jest etap S32 oraz spełniony jest
Ilustracja przedstawia schemat blokowy, który jest typowym narzędziem używanym w kontekście technicznym, prawdopodobnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W sterowaniu sekwencyjnym przejście między etapami następuje wtedy, gdy aktywny jest etap poprzedzający oraz spełniony jest warunek przypisany do danej tranzycji. Dla przejścia z S32 do S31 należy więc wskazać warunek opisany na połączeniu S32→S31 na rysunku, czyli "warunek d".

Pełne wyjaśnienie:

W sekwencyjnych opisach działania układów mechatronicznych (np. w zapisie SFC/GRAFCET) rozróżnia się etapy oraz przejścia (tranzycje). Etap (krok) może być aktywny albo nieaktywny i zwykle reprezentuje stan procesu (np. "wysuw siłownika", "oczekiwanie na czujnik", "powrót"). Przejście jest elementem łączącym etapy i posiada przypisany warunek przejścia.

Zasada działania przejścia jest zawsze taka sama: przejście może zostać zrealizowane dopiero wtedy, gdy:

  • aktywny jest etap bezpośrednio poprzedzający dane przejście (tu: S32), oraz
  • spełniony jest warunek logiczny przypisany do tego konkretnego przejścia (na rysunku oznaczony literą).

Pytanie dotyczy przejścia z etapu S32 do etapu S31 w układzie cyklicznym. Należy więc odczytać z rysunku, jaki warunek jest wpisany przy tranzycji łączącej S32→S31. Zgodnie z treścią odpowiedzi poprawną jest "warunek d", co oznacza, że właśnie ten warunek opisuje przejście powrotne do S31.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne? Ponieważ "warunek a", "warunek b" i "warunek c" odnoszą się do innych przejść na schemacie (np. przejść między innymi parami etapów) albo do innej gałęzi sekwencji. Typową pomyłką jest traktowanie warunku jako przypisanego do etapu, podczas gdy w tym zapisie warunek dotyczy wyłącznie przejścia między etapami.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze śledź kierunek przejścia (od poprzedniego etapu do następnego) i sprawdzaj, czy odczytujesz warunek dokładnie z tej tranzycji, o którą pyta zadanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Etap (krok) w SFC to stan procesu, który może być aktywny lub nieaktywny. Gdy etap jest aktywny, wykonywane są przypisane do niego akcje (np. ustawienie wyjść, wywołanie funkcji) aż do spełnienia warunku przejścia do kolejnego etapu.
Przejście (tranzycja) to połączenie między dwoma etapami, które określa kiedy sekwencja może przejść dalej. Przejście ma warunek logiczny; dopiero gdy etap poprzedzający jest aktywny i warunek jest prawdziwy, następuje zmiana aktywnego etapu.
W typowym SFC/GRAFCET muszą być spełnione dwa elementy jednocześnie: aktywny etap poprzedzający oraz prawdziwy warunek przejścia przypisany do danej tranzycji. Sama prawdziwość warunku nie wystarczy, jeśli etap poprzedzający nie jest aktywny.
Ponieważ oznaczenia warunków (np. a–d) są zwykle przypisane do tranzycji, a nie do etapów. Na jednym rysunku może być kilka przejść z różnymi warunkami. Odczytanie warunku z innej strzałki prowadzi do poprawnej logiki, ale dla innego fragmentu sekwencji.
Sekwencja jest cykliczna, gdy po wykonaniu kolejnych etapów wraca do wcześniejszego etapu (pętla), np. po zakończeniu operacji roboczej następuje powrót do stanu startowego. W praktyce dotyczy to maszyn wykonujących powtarzalne cykle produkcyjne lub manipulacyjne.
Kierunek przejścia wynika z połączeń/strzałek na diagramie: przejście prowadzi od etapu poprzedzającego do następnego. W zadaniach warto palcem lub wzrokiem prześledzić linię od wskazanego etapu startowego do docelowego, aby nie pomylić powrotu z przejściem do przodu.
Tak. Jeśli etap poprzedzający nie jest aktywny, przejście nie zadziała nawet przy spełnionym warunku. Drugi typ sytuacji to błędna interpretacja rysunku: warunek może dotyczyć innej tranzycji. W PLC ważna jest zgodność aktywnego kroku i właściwego warunku.
Najczęstsze to: pomylenie kierunku przejścia, odczytanie warunku z sąsiedniego połączenia, traktowanie warunku jako "opis etapu", oraz ignorowanie informacji, że etap musi być aktywny. Pomaga wolne czytanie: etap → przejście → następny etap.
Warunkiem przejścia bywa sygnał z czujnika (krańcówka, indukcyjny, fotoelektryczny), upłynięcie czasu, osiągnięcie pozycji napędu, spełnienie warunku bezpieczeństwa (np. zamknięta osłona), albo kombinacja logiczna kilku sygnałów. To zawsze "bramka" decydująca o dalszym kroku.
Ćwicz na wielu diagramach: wskazuj aktywny etap, zaznaczaj możliwe przejścia i odczytuj przypisane warunki. Dobrą metodą jest też "symulacja na papierze": przyjmij, że S32 jest aktywny i sprawdź, jaki warunek musi się uaktywnić, aby przejść do S31.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "W sterowaniu sekwencyjnym przejście między etapami następuje wtedy, gdy aktywny jest etap poprzedzający oraz spełniony jest warunek przypisany do danej tranzycji."

Źródła:

  • IEC 60848:2013, "Specification language GRAFCET for sequential function charts" (norma opisująca zasady etapów i przejść w GRAFCET/SFC)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z automatyki sekwencyjnej (SFC) w programowaniu PLC
  • Instrukcje producentów PLC dotyczące języków programowania (SFC/GRAPH) i diagnostyki kroków
  • Zadania treningowe z odczytu grafów sekwencji: identyfikacja warunków przejść oraz stanów aktywnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego