KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 37.
Na rysunku przedstawiono fragment urządzenia z zamontowaną smarowniczką (kalamitką). Które z przedstawionych na rysunkach urządzeń należy zastosować do smarowania?
Ilustracja przedstawia fragment urządzenia z zamontowaną smarowniczką (kalamitką) oraz cztery różne narzędzia oznaczone
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Smarowniczka (kalamitka) to złączka, przez którą wtłacza się smar pod ciśnieniem. Do takiego punktu smarowania stosuje się ręczną smarownicę (towotnicę) z odpowiednią końcówką, aby szczelnie połączyć się z kalamitką i podać odmierzoną ilość smaru. Inne przyrządy bez złącza do kalamitki nie zapewnią prawidłowego wtłoczenia.

Pełne wyjaśnienie:

Smarowniczka (kalamitka) jest typowym elementem obsługowym montowanym w korpusach łożysk, przegubach i innych węzłach tarcia. Jej zadaniem jest umożliwienie podania smaru do wnętrza mechanizmu w sposób kontrolowany i zwykle pod niewielkim ciśnieniem, tak aby smar dotarł do powierzchni współpracujących.

W praktyce warsztatowej i w utrzymaniu ruchu do smarowania przez kalamitkę używa się ręcznej smarownicy (często nazywanej towotnicą). Taki przyrząd ma zbiornik na smar oraz dźwignię/tłok, który umożliwia jego wtłaczanie. Kluczowym elementem jest końcówka/złączka dopasowana do smarowniczki, dzięki czemu połączenie jest możliwie szczelne, a smar nie ucieka na zewnątrz.

Pozostałe przedstawiane w tego typu zadaniach urządzenia bywają mylone ze smarownicą, bo również "kojarzą się" ze smarem (np. pojemniki, oliwiarki, dozowniki niewspółpracujące ze smarowniczką). Jednak jeśli nie pozwalają na mechaniczne sprzęgnięcie z kalamitką i wtłoczenie smaru, nie spełnią wymagań tego punktu smarowania. Skutkiem użycia niewłaściwego narzędzia może być brak doprowadzenia smaru do węzła tarcia, a w konsekwencji przyspieszone zużycie, wzrost temperatury pracy, hałas i awaryjność elementu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści lub na rysunku widzisz smarowniczkę (kalamitkę), myśl o układzie: kalamitka → smarownica → wtłaczanie smaru. To szybkie skojarzenie pomaga odróżnić smarownicę od narzędzi służących tylko do kapania/rozprowadzania oleju lub smaru bez złącza do kalamitki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Smarowniczka (kalamitka) to złączka montowana w węzłach tarcia, która umożliwia podanie smaru do środka elementu (np. łożyska lub przegubu). Dzięki niej można smarować punktowo i w sposób kontrolowany, bez demontażu mechanizmu.
Do smarowania przez kalamitkę stosuje się smarownicę ręczną (towotnicę) z końcówką pasującą do smarowniczki. Taki zestaw umożliwia szczelne połączenie i wtłoczenie smaru, co jest kluczowe dla prawidłowej konserwacji.
Oliwiarka i pędzelek zwykle nie pozwalają na połączenie ze smarowniczką i wtłoczenie smaru do wnętrza węzła tarcia. Przy kalamitce trzeba podać smar "do środka", a nie tylko na zewnątrz, dlatego potrzebna jest smarownica z odpowiednią końcówką.
Najczęściej będzie to widoczna smarowniczka (kalamitka): mały wystający element z kulką/zaworkiem i miejscem do zaczepienia końcówki smarownicy. W zadaniach egzaminacyjnych to sygnał, że smar podaje się narzędziem wtłaczającym, a nie przez smarowanie powierzchniowe.
Smarowanie wykonuje się zgodnie z harmonogramem obsługi (np. po określonej liczbie godzin pracy) oraz wtedy, gdy objawy wskazują na niedosmarowanie. W praktyce decyzję opiera się na instrukcji/DTR, warunkach pracy i ocenie stanu węzłów tarcia.
Brak smarowania zwiększa tarcie i temperaturę pracy, powoduje przyspieszone zużycie, hałas i drgania. Może też doprowadzić do zatarcia elementu i awarii całego układu. W utrzymaniu ruchu to jedna z częstszych przyczyn uszkodzeń mechanicznych.
Końcówka musi pasować do typu smarowniczki i zapewniać możliwie szczelne połączenie podczas wtłaczania smaru. W praktyce dobiera się ją wg standardu złączki i zaleceń producenta urządzenia lub narzędzia. Zbyt luźne połączenie powoduje wyciek i brak smarowania.
Nie chodzi o "wysokie ciśnienie" jako cel sam w sobie, tylko o możliwość wtłoczenia smaru do wnętrza węzła tarcia. Smarownica ręczna wytwarza ciśnienie wystarczające do pokonania oporów przepływu i zaworka w smarowniczce, co jest trudne przy narzędziach bez mechanizmu tłoczącego.
Najczęstsze pomyłki to wybór narzędzia "do smaru" bez sprawdzenia, czy ma złącze do smarowniczki, oraz ignorowanie samej kalamitki na rysunku. Uczniowie kierują się ogólnym skojarzeniem, zamiast funkcją: połączyć się z kalamitką i wtłoczyć smar.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie punktów smarnych (kalamitki) i narzędzi: smarownica ręczna, końcówki, węże. Pomaga też czytanie fragmentów DTR o obsłudze okresowej oraz wykonywanie prostych czynności konserwacyjnych w pracowni: smarowanie łożysk i przegubów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Smarowniczka (kalamitka) to złączka, przez którą wtłacza się smar pod ciśnieniem."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Smarowniczka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Smarowniczka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Grease gun" – https://en.wikipedia.org/wiki/Grease_gun (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i DTR maszyn zawierające harmonogram smarowania oraz typy punktów smarnych
  • Podręczniki z podstaw tribologii i eksploatacji maszyn (dział: smarowanie i środki smarne)
  • Katalogi/normatywne opisy narzędzi smarowniczych (smarownice ręczne, końcówki do smarowniczek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego