KWALIFIKACJA BUD8 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 7.
Na rysunku przedstawiono narzędzie przeznaczone do wykonywania połączeń śrubowych, umożliwiające dokręcenie śruby sprężającej (sprężanie) ze ściśle określoną siłą tzw. momentem. Jest to klucz
Ilustracja przedstawia klucz dynamometryczny, który jest narzędziem używanym do dokręcania połączeń śrubowych z określoną
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klucz dynamometryczny służy do dokręcania śrub z zadanym, ściśle określonym momentem dokręcania, co pozwala kontrolować siłę w połączeniu śrubowym. Klucze imbusowy, płaski i oczkowy nie zapewniają pomiaru/ustawienia momentu – służą jedynie do przeniesienia siły na element złączny.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach śrubowych często nie wystarcza "dokręcić mocno". W wielu zastosowaniach trzeba uzyskać określony moment dokręcania (moment obrotowy), aby zapewnić właściwy docisk, powtarzalność montażu i ograniczyć ryzyko uszkodzeń. Do tego służy klucz dynamometryczny – narzędzie umożliwiające ustawienie lub odczyt momentu i zakończenie dokręcania po osiągnięciu zadanej wartości (np. sygnałem mechanizmu lub wskazaniem).

Dlaczego "dynamometryczny" jest poprawny?
Opis w pytaniu podkreśla dokręcanie "ze ściśle określoną siłą tzw. momentem". To jest cecha wyróżniająca klucze dynamometryczne: kontrola momentu, a nie tylko możliwość obracania śruby/nakrętki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Imbusowy – to klucz do śrub z gniazdem sześciokątnym (imbus). Umożliwia dokręcanie, ale sam z siebie nie zapewnia nastawy/odczytu momentu.
  • Oczkowy – obejmuje łeb śruby/nakrętkę oczkiem, co poprawia trzymanie i zmniejsza ryzyko ześlizgnięcia, ale nie daje kontroli momentu jako funkcji narzędzia.
  • Płaski – działa na dwóch płaszczyznach łba śruby/nakrętki; jest prosty i powszechny, lecz nie służy do precyzyjnego ustawiania momentu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "moment dokręcania", "dokładnie określona siła", "kontrola momentu" lub "sprężanie", najczęściej chodzi o narzędzie z mechanizmem pomiaru/nastawy – czyli klucz dynamometryczny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klucz dynamometryczny to narzędzie do dokręcania połączeń śrubowych z kontrolą momentu dokręcania. Pozwala ustawić lub odczytać wartość momentu, dzięki czemu dokręcenie jest powtarzalne i ogranicza ryzyko zerwania śruby albo uszkodzenia gwintu.
Sygnałem są sformułowania typu: "ściśle określona siła", "moment dokręcania", "dokładne dokręcenie" lub "sprężanie". To wskazuje na potrzebę kontroli momentu, której nie zapewniają zwykłe klucze płaskie/oczkowe ani klucze imbusowe.
Klucz płaski przenosi siłę na śrubę/nakrętkę, ale nie ma mechanizmu nastawy ani odczytu momentu. Można nim dokręcić "na wyczucie", jednak bez narzędzia pomiarowego nie da się wiarygodnie osiągnąć konkretnej wartości momentu.
Klucz oczkowy to kształt końcówki, która obejmuje łeb śruby lub nakrętkę. Klucz dynamometryczny to funkcja: umożliwia kontrolę momentu dokręcania. W praktyce klucz dynamometryczny może mieć różne końcówki, ale wyróżnia go mechanizm pracy z momentem.
Nie w typowym znaczeniu. Klucz imbusowy służy do śrub z gniazdem sześciokątnym i nie zapewnia kontroli momentu. Jeśli wymagany jest konkretny moment, stosuje się klucz dynamometryczny z odpowiednią nasadką/końcówką dopasowaną do śruby.
Najczęstsze pomyłki wynikają z mylenia kształtu klucza (płaski, oczkowy, imbusowy) z funkcją narzędzia (kontrola momentu). Uczniowie wybierają odpowiedź "znajomą" zamiast tej, która odpowiada wymogowi: dokręcanie z określonym momentem.
Moment dokręcania to miara "siły skręcania" przyłożonej do śruby/nakrętki (dokładniej: moment obrotowy). Określa, jak mocno dokręcono połączenie. Zbyt mały moment może powodować luzowanie, a zbyt duży – uszkodzenie gwintu lub zerwanie śruby.
Kontrola momentu zwiększa bezpieczeństwo i jakość montażu: pomaga uzyskać powtarzalny docisk oraz ogranicza awarie połączeń. W pracach budowlanych i montażowych ma to znaczenie wszędzie tam, gdzie połączenie musi przenieść obciążenia bez luzowania i bez przeciążenia elementów.
Stosuje się go wtedy, gdy dokumentacja, instrukcja lub wymagania techniczne przewidują dokręcenie do określonego momentu. Zwykły klucz (płaski/oczkowy/imbusowy) jest wystarczający, gdy nie ma wymogu kontroli momentu i dopuszcza się dokręcanie "na wyczucie".
Ucz się przez skojarzenie: moment → klucz dynamometryczny; imbus → śruba z gniazdem; oczko/płaski → kształt końcówki. Przećwicz rozpoznawanie narzędzi na zdjęciach i dopasowanie ich do zastosowania.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Klucz dynamometryczny służy do dokręcania śrub z zadanym, ściśle określonym momentem dokręcania, co pozwala kontrolować siłę w połączeniu śrubowym."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Klucz dynamometryczny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_dynamometryczny (dostęp: 2026-02-18)
  • Encyklopedia PWN: "moment siły" (definicja momentu) – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/moment-sily;3941632.html (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Klucz płaski" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_p%C5%82aski (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje producentów kluczy dynamometrycznych (obsługa, zakres, kalibracja)
  • Podręczniki/kompendia o narzędziach ręcznych i montażu połączeń śrubowych
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące bezpiecznego używania narzędzi ręcznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego