KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 34.
Na rysunku przedstawiono narzędzie, które służy do wykonywania połączeń wykorzystujących
Ilustracja przedstawia narzędzie pneumatyczne, które służy do wykonywania połączeń za pomocą nitów zrywalnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie przedstawione na rysunku to typowa nitownica do nitów zrywalnych, która zaciska się na trzpieniu i podczas pracy zrywa go po osadzeniu korpusu nitu. Nity pełne oraz łączniki Hi-Lok i Jo-bolt wymagają innej technologii montażu i innych narzędzi.

Pełne wyjaśnienie:

W lotnictwie stosuje się różne rodzaje połączeń mechanicznych, a dobór narzędzia zależy od typu łącznika. Nity zrywalne (tzw. "pull rivets") są montowane przy dostępie jednostronnym: nitownica chwyta trzpień nitu, dociąga korpus do materiału i zrywa trzpień po osiągnięciu wymaganego osadzenia. To właśnie charakterystyczna funkcja "ciągnięcia" i zrywania trzpienia odróżnia tę technologię od innych.

Odpowiedź "nity pełne" jest nieprawidłowa, ponieważ nity pełne wymagają uplastycznienia i uformowania zakuwki (np. przez odpowiednie "nitowanie"/zakuwanie), zwykle z dostępem do obu stron lub zastosowaniem innych technik i zestawu narzędzi (dobijaki, odpowiednie końcówki, podparcie).

Odpowiedź "łączniki Hi-lok®" jest nieprawidłowa, bo Hi-Lok to specjalny łącznik wieloelementowy (sworzeń i kołnierz/nakrętka), który montuje się przez dopasowanie elementów i dokręcenie kołnierza do określonego momentu/warunku zrywania jego części. To nie jest typowe nitowanie zrywalne.

Odpowiedź "łączniki Jo-bolt®" także jest nieprawidłowa: Jo-bolt to łącznik o innej zasadzie zacisku/rozpierania, stosowany w określonych zastosowaniach konstrukcyjnych, i jego instalacja wykorzystuje dedykowane rozwiązania, a nie standardową nitownicę do nitów zrywalnych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji rozpoznajesz narzędzie z mechanizmem chwytania trzpienia i "ciągnięcia", najczęściej chodzi o nity zrywalne. Gdy pojawia się kołnierz/nakrętka lub element dokręcany – rozważ łączniki śrubowo-nitowe typu Hi-Lok/Jo-bolt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nity zrywalne to nity z trzpieniem, który jest zaciągany przez nitownicę i zrywa się po osadzeniu nitu. Stosuje się je głównie wtedy, gdy jest dostęp tylko z jednej strony elementu (np. w trudno dostępnych fragmentach poszycia), o ile dopuszcza to dokumentacja naprawcza.
Nitownica chwyta trzpień nitu szczękami, następnie ciągnie go osiowo. Powoduje to rozpęcznienie/zakleszczenie części nitu w otworze i dociśnięcie łączonych elementów. Po osiągnięciu wymaganej siły trzpień odrywa się w przewężeniu, zostawiając osadzony nit.
Nity pełne nie mają trzpienia zrywalnego. Do ich montażu trzeba uformować zakuwkę przez odkształcenie materiału nitu, często z podparciem po drugiej stronie. Stosuje się więc zestaw do zakuwania/nitowania, a nie narzędzie, które "ciągnie" trzpień i go zrywa.
Hi-Lok to łącznik składający się ze sworznia i kołnierza/nakrętki. Montaż polega na osadzeniu sworznia i dokręceniu kołnierza (często do momentu zrywania części montażowej). Nie jest to proces nitowania zrywalnego, bo nie ma typowego trzpienia zrywanego przez nitownicę.
Jo-bolt jest łącznikiem instalowanym z jednej strony, ale działa inaczej niż klasyczny nit zrywalny: tworzy zacisk/rozparcie w sposób specyficzny dla swojej konstrukcji. W praktyce wymaga doboru zgodnego z dokumentacją i często dedykowanych narzędzi, a nie standardowej nitownicy do nitów zrywalnych.
Szukaj narzędzia przypominającego "pistolet" lub ręczną nitownicę z głowicą/szczękami do chwytania trzpienia. Charakterystyczny jest mechanizm zaciągania: narzędzie ma końcówkę, w którą wkłada się wystający trzpień nitu. Po zadziałaniu trzpień jest wciągany i zrywany.
Częsty błąd to dobór nitu "na oko" bez sprawdzenia wymagań dokumentacji (materiał, średnica, długość, typ łba). Inną pułapką jest założenie, że każdy montaż jednostronny oznacza nit zrywalny. W lotnictwie typ łącznika musi wynikać z dopuszczeń technologicznych.
Nie. Choć są wygodne przy dostępie jednostronnym, nie zawsze spełniają wymagania wytrzymałościowe i technologiczne przewidziane dla nitów pełnych. O tym, czy zamiana jest dopuszczalna, decyduje dokumentacja producenta/naprawcza (np. SRM) oraz wymagania dla danego połączenia.
Typowo widać łeb nitu po stronie dostępnej oraz ślad po zrywaniu trzpienia (zależnie od konstrukcji nitu może być widoczne wypełnienie lub otwór). Ważne jest też to, że montaż nie wymagał dostępu do obu stron. Ocena zawsze powinna uwzględniać typ nitu z dokumentacji.
Ucz się przez porównania: nit pełny vs nit zrywalny vs łączniki specjalne (Hi-Lok, Jo-bolt). Ćwicz rozpoznawanie narzędzi i efektu po montażu (co zostaje po zrywaniu, gdzie jest kołnierz/nakrętka). Pomaga też praca z fotografiami z warsztatu i opisami w materiałach szkoleniowych.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że narzędzie przedstawione na rysunku to typowa nitownica do nitów zrywalnych, która zaciska się na trzpieniu i podczas pracy zrywa go po osadzeniu korpusu nitu.

Źródła:

  • FAA Advisory Circular AC 43.13-1B, Chapter 4 (Metal Structure, Rivets and Riveting) – https://www.faa.gov/regulations_policies/advisory_circulars/index.cfm/go/document.information/documentID/99861 (dostęp: 2026-03-01)
  • Skybrary – artykuł "Rivets" (materiały lotnicze, przegląd typów nitów i zastosowań) – https://skybrary.aero/articles/rivets (dostęp: 2026-03-01)
  • Howmet Aerospace (Huck) – informacje produktowe/techniczne o nitach zrywalnych i narzędziach instalacyjnych (dział Fastening Systems) – https://www.howmetfastening.com/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki blach i nitowania w lotnictwie (sheet metal/riveting)
  • Instrukcje producenta dotyczące stosowania nitów zrywalnych i narzędzi do ich osadzania
  • Materiały szkoleniowe Part-66/organizacji szkoleniowych z zakresu konstrukcji płatowca i połączeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego