KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 13.
Na rysunku przedstawiono pipetę
Ilustracja przedstawia pipetę wielomiarową, która jest narzędziem laboratoryjnym używanym do precyzyjnego odmierzania cieczy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pipeta wielomiarowa (stopniowana) ma skalę z podziałką umożliwiającą odmierzanie różnych objętości w pewnym zakresie.
W przeciwieństwie do pipety jednomiarowej nie jest ograniczona do jednej stałej objętości, a od pipet automatycznych różni się konstrukcją (brak mechanizmu tłokowego i wymiennych końcówek).

Pełne wyjaśnienie:

Pipeta wielomiarowa (często nazywana też stopniowaną) to sprzęt służący do odmierzania różnych objętości cieczy w określonym zakresie. Jej cechą rozpoznawczą jest podziałka naniesiona na korpus, dzięki której użytkownik może pobrać lub wydać np. 1,0 mL, 2,5 mL czy 5,0 mL (w granicach skali danego narzędzia). W praktyce technika analityka właściwy dobór typu pipety wpływa na dokładność przygotowania roztworów, rozcieńczeń oraz powtarzalność pracy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Jednomiarową – pipeta jednomiarowa jest przeznaczona do odmierzania jednej, ściśle określonej objętości (np. 10 mL). Zazwyczaj nie służy do "nastawiania" różnych wartości, a jej konstrukcja i oznaczenia różnią się od pipety stopniowanej.
  • Automatyczną – pipety automatyczne (tłokowe) mają mechanizm dozujący z tłokiem oraz zwykle współpracują z wymiennymi końcówkami. Rozpoznaje się je po obecności przycisku/ustawiania objętości, a nie po klasycznej skali na szkle.
  • Półautomatyczną – to określenie bywa używane w odniesieniu do rozwiązań pośrednich lub specyficznych konstrukcji, ale nie jest typową nazwą podstawowych kategorii pipet miarowych rozróżnianych na zajęciach z techniki laboratoryjnej. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest odróżnienie pipet miarowych szklanych (jednomiarowych i stopniowanych) od pipet tłokowych.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy narzędzie jest szklane z podziałką (sprzęt miarowy) czy tłokowe z regulacją (pipeta automatyczna). Dopiero potem wybieraj między "jednomiarową" i "wielomiarową".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pipeta wielomiarowa (stopniowana) to pipeta z podziałką, która pozwala odmierzać różne objętości w pewnym zakresie. Użytkownik odczytuje objętość ze skali, dobierając ją do zadania (np. przygotowanie rozcieńczeń lub odmierzanie porcji roztworu).
Pipeta jednomiarowa służy do jednej, stałej objętości (np. 10 mL) i zwykle daje wysoką dokładność dla tej wartości. Pipeta wielomiarowa ma skalę i umożliwia odmierzanie wielu objętości, ale wymaga poprawnego odczytu menisku i zwykle jest mniej "wyspecjalizowana" dla jednej wartości.
Pipeta automatyczna (tłokowa) ma charakterystyczny korpus z przyciskiem/plungerem oraz zwykle miejsce na wymienne końcówki. Często ma też okienko lub pokrętło do ustawiania objętości. To inna konstrukcja niż klasyczne pipety szklane z podziałką.
Podziałka oznacza, że objętość można dobrać przez odczyt ze skali (np. do kreski odpowiadającej danej wartości). To typowe dla pipet stopniowanych. Pipeta jednomiarowa nie jest przeznaczona do pracy na wielu wartościach – jej kluczową cechą jest jedna nominalna objętość.
Często tak bywa w praktyce: pipeta jednomiarowa jest zoptymalizowana pod jedną objętość, więc łatwiej uzyskać wysoką dokładność dla tej wartości. Pipeta wielomiarowa wymaga odczytu skali i menisku dla różnych ustawień, co zwiększa ryzyko błędu odczytu i techniki pracy.
Najczęstsze błędy to odczyt menisku pod złym kątem (paralaksa), wybór niewłaściwej kreski skali oraz pośpiech przy zgrywaniu poziomu cieczy. W egzaminie warto pamiętać o odczycie na poziomie oczu i konsekwentnym stosowaniu tej samej techniki.
Stosuje się ją, gdy trzeba odmierzać różne objętości bez zmiany narzędzia, np. przy przygotowaniu serii rozcieńczeń, dozowaniu porcji roztworu do kilku naczyń lub w prostych pracach przygotowawczych. Dobór zależy od wymaganej dokładności i zakresu objętości.
Sprzęt miarowy to wyposażenie służące do dokładnego odmierzania objętości (np. pipety, biurety, kolby miarowe). W kontekście pipet chodzi o narzędzia, których geometria i oznaczenia (skala, kreska nominalna) pozwalają na kontrolowane pobieranie lub wydawanie cieczy.
Nie zawsze. "Pipeta automatyczna" zwykle oznacza pipetę tłokową z regulacją i mechanizmem dozowania. Określenie "półautomatyczna" bywa używane niejednoznacznie i zależy od producenta lub kontekstu. Na egzaminie lepiej opierać się na jednoznacznych cechach konstrukcyjnych widocznych na rysunku.
Ucz się po cechach: podziałka (pipeta stopniowana), jedna kreska nominalna (pipeta jednomiarowa), tłok i końcówki (pipeta automatyczna). Przećwicz rozpoznawanie na zdjęciach i w pracowni oraz powiąż typ pipety z typowymi zastosowaniami.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ISO 835:2007, Laboratory glassware — Graduated pipettes
  • ISO 648:2008, Laboratory glassware — Single-volume pipettes
  • ISO 8655-1:2022, Piston-operated volumetric apparatus — Part 1: Terminology, general requirements and user recommendations

Materiały:

  • Instrukcje producentów pipet i szkła miarowego (karty produktu, zasady użytkowania)
  • Normy dotyczące pipet (szczególnie pipet jednomiarowych, stopniowanych i tłokowych)
  • Podręczniki i skrypty z podstaw techniki laboratoryjnej i szkła miarowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego