KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 19.
Na rysunku przedstawiono przetwornik C/A z rezystancyjnym dzielnikiem napięcia. Blok oznaczony symbolem 1, to
Ilustracja przedstawia schemat blokowy przetwornika cyfrowo-analogowego (C/A) z rezystancyjnym dzielnikiem napięcia, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przetworniku C/A z rezystancyjnym dzielnikiem napięcia poziom wyjściowy uzyskuje się przez dołączanie odpowiednich odczepów/gałęzi dzielnika do wyjścia. Funkcję tę realizuje blok przełączający, czyli zespół kluczy elektronicznych sterowanych kodem cyfrowym. Pozostałe opcje nie wykonują takiego przełączania.

Pełne wyjaśnienie:

W przetworniku cyfrowo-analogowym (C/A) z dzielnikiem rezystancyjnym (np. drabinką rezystorową lub siecią odczepów) sygnał cyfrowy nie jest "wzmacniany" ani "analizowany", tylko steruje przełączaniem elementów sieci rezystorów tak, aby na wyjściu otrzymać napięcie odpowiadające wartości kodu binarnego.

Dlatego blok opisany jako element wykonawczy pomiędzy częścią cyfrową a rezystorami najczęściej stanowi zespół kluczy elektronicznych (przełączników tranzystorowych). Klucze dołączają wybrane punkty sieci rezystancyjnej do wyjścia lub do napięć odniesienia, tworząc odpowiednią kombinację prądów/napięć. To właśnie przełączanie jest istotą działania tej architektury DAC.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym miejscu układu:

  • "wzmacniacz sygnałów cyfrowych" – wzmacniacz nie jest typowym blokiem realizującym wybór odczepów dzielnika. DAC może mieć na wyjściu bufor/wzmacniacz operacyjny, ale w architekturze z dzielnikiem rezystancyjnym blok "przy rezystorach" pełni przede wszystkim rolę przełączającą.
  • "analizator stanów logicznych" – to przyrząd/układ pomiarowy do obserwacji sygnałów cyfrowych, a nie część toru konwersji w typowym DAC. Nie tworzy napięcia analogowego.
  • "multiplekser" – multiplekser wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych na jedno wyjście. W DAC często występuje struktura przypominająca wybór, ale kluczowe jest, że są to klucze przełączające gałęzie sieci rezystorów, a nie klasyczny, samodzielny blok MUX opisujący wybór jednej z linii danych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu widzisz sieć rezystorów i wejścia cyfrowe sterujące połączeniami w tej sieci, to szukaj odpowiedzi związanej z kluczami/przełącznikami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przetwornik C/A (DAC) zamienia wartość cyfrową na sygnał analogowy (napięcie/prąd). W telekomunikacji bywa używany np. do generacji poziomów sterujących, sygnałów testowych, audio w urządzeniach abonenckich lub do układów regulacji w torach nadawczo-odbiorczych.
Sieć rezystorów tworzy zestaw możliwych poziomów napięć/udziałów prądu. Sygnały cyfrowe sterują przełącznikami, które dołączają odpowiednie punkty sieci do wyjścia lub do napięć odniesienia. Dzięki temu na wyjściu powstaje poziom analogowy zależny od kodu.
Bo to klucze realizują "wybór" gałęzi/odczepów sieci rezystorowej. Bez przełączania nie da się zmieniać kombinacji rezystorów widzianych przez wyjście, a więc nie da się zamienić kodu binarnego na odpowiednie napięcie analogowe.
Najczęściej znajduje się między częścią cyfrową (linie bitów/sterowanie) a siecią rezystorów lub napięciami odniesienia. Jego rolą jest dołączanie/odłączanie połączeń. Często bywa opisany jako "switches", "keys", "analog switch" lub pokazany symbolem przełącznika.
Nie w sensie funkcjonalnym zadania. Multiplekser wybiera jedną z wielu linii sygnałowych. Zespół kluczy w DAC przełącza gałęzie sieci rezystorowej (często równolegle), aby uzyskać konkretną wagę bitów. Podobieństwo "wyboru" nie oznacza tożsamości bloków.
Analizator stanów logicznych to narzędzie diagnostyczne do obserwacji przebiegów cyfrowych, a nie typowy element toru konwersji C/A. W przetworniku potrzebujesz elementów wykonawczych (rezystory, przełączniki, ewentualnie bufor), a nie przyrządu pomiarowego.
Wzmacniacz/bufor może wystąpić na wyjściu DAC, aby zapewnić odpowiednią wydajność prądową, impedancję wyjściową lub filtrację. Nie jest jednak elementem, który wybiera odczepy dzielnika. Dlatego w pytaniach o blok sterowany kodem zwykle chodzi o klucze.
Częste pomyłki to: wybór "wzmacniacza", bo kojarzy się z analogiem; mylenie przełączników z multiplekserem; traktowanie urządzeń pomiarowych jako części układu; oraz ignorowanie kontekstu sieci rezystorów. Pomaga analiza: co jest sterowane bitami i co fizycznie zmienia połączenia.
Może to być łańcuch rezystorów (string DAC) lub drabinka R-2R, czasem z dodatkowymi rezystorami dopasowującymi. Kluczowe jest, że rezystory tworzą powtarzalną sieć, a przełączniki dołączają odpowiednie węzły do wyjścia lub do napięć odniesienia.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie funkcji bloków: klucze/przełączniki, sieć rezystorów, napięcie odniesienia, bufor wyjściowy i filtr. Dobrą metodą jest opis słowny działania: "który element fizycznie przełącza połączenia", a który tylko wzmacnia lub mierzy.
info

Około 34% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "W przetworniku C/A z rezystancyjnym dzielnikiem napięcia poziom wyjściowy uzyskuje się przez dołączanie odpowiednich odczepów/gałęzi dzielnika do wyjścia."

Źródła:

  • Analog Devices, "MT-015 Tutorial: Basic DAC Architectures I: String DACs and R-2R DACs" (MT-015), https://www.analog.com/media/en/training-seminars/tutorials/MT-015.pdf - accessed 2026-03-01
  • Texas Instruments, "DAC basics" (materiał wprowadzający do przetworników C/A; opis roli przełączników i drabinek rezystorowych), https://www.ti.com/video/series/precision-labs/dac.html - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia (PL), "Przetwornik cyfrowo-analogowy", sekcja o architekturach (drabinka R-2R, string DAC), https://pl.wikipedia.org/wiki/Przetwornik_cyfrowo-analogowy - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Noty aplikacyjne producentów układów DAC (opis architektur i bloków funkcjonalnych)
  • Podręcznik podstaw elektroniki cyfrowej i analogowej (rozdziały o konwersji C/A)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania bloków na schematach (klucze, drabinki rezystorowe, bufory wyjściowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego