KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 35.
Na rysunku przedstawiono przyrząd do kontroli
Ilustracja przedstawia przyrząd pomiarowy, który jest używany w kontekście kontroli ustawienia rdzenia w kierunku pionowym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź: "ustawienia rdzenia w kierunku pionowym względem płaszczyzny podziału formy", ponieważ taki przyrząd służy do sprawdzenia wysokości/położenia rdzenia względem podziału formy.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych kontroli: równoległości, rozstawu rdzeni lub średnicy, które wymagają innego typu sprawdzianu.

Pełne wyjaśnienie:

W oprzyrządowaniu odlewniczym rdzeń musi być osadzony tak, aby jego położenie przestrzenne odpowiadało projektowi odlewu. Jednym z kluczowych parametrów jest ustawienie rdzenia w kierunku pionowym względem płaszczyzny podziału formy, bo od tego zależy m.in. grubość ścianek, położenie kanałów i wnęk oraz ryzyko przesunięć i zalewania niepożądanych przestrzeni.

Odpowiedź "ustawienia rdzenia w kierunku pionowym względem płaszczyzny podziału formy" pasuje do przyrządu kontrolnego, którego zadaniem jest weryfikacja wysokości lub pionowego pozycjonowania elementu ustalającego rdzeń. Taki pomiar zwykle odnosi się do bazy konstrukcyjnej formy, jaką jest płaszczyzna podziału.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym kontekście?

  • "Równoległości rdzenia względem podziału płaszczyzny formy" dotyczy orientacji rdzenia (czy oś/ powierzchnia odniesienia jest równoległa do podziału). To inny problem metrologiczny: kontroluje się go inaczej (np. przez odniesienie do płaszczyzny i sprawdzanie odchyłek na długości), a nie typowym przyrządem do ustawienia pionowego.
  • "Odległości między rdzeniami" to kontrola rozstawu/położenia wzajemnego dwóch rdzeni lub gniazd rdzeniowych. Wymaga bazowania na dwóch elementach i sprawdzania rozstawu, co jest inną funkcją niż kontrola pojedynczego rdzenia względem płaszczyzny podziału.
  • "Średnicy rdzenia" jest kontrolą wymiaru samego rdzenia (parametr gabarytowy), a nie jego ustawienia w formie. Do średnicy stosuje się typowe narzędzia pomiarowe lub sprawdziany średnicowe.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się odniesienie do płaszczyzny podziału oraz kierunku pionowego, chodzi o kontrolę położenia (wysokości/ustawienia), a nie o wymiar średnicy czy rozstaw między elementami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To położenie rdzenia odniesione do bazy formy, jaką jest płaszczyzna podziału. W praktyce sprawdza się, czy rdzeń nie jest osadzony zbyt wysoko lub zbyt nisko, bo wpływa to na wymiary wnęk i grubości ścianek odlewu.
Bo błąd wysokości rdzenia może spowodować przesunięcie kanałów, zmianę grubości ścianek, a nawet zalanie przestrzeni, która miała pozostać pusta. Skutkiem są braki odlewnicze i niezgodność wymiarowa gotowego odlewu.
Przyrząd do ustawienia odnosi się do baz (np. płaszczyzny podziału) i sprawdza położenie rdzenia. Przyrząd do średnicy mierzy wymiar gabarytowy rdzenia (np. przekrój). Jeśli pomiar dotyczy bazy formy, zwykle chodzi o pozycjonowanie, nie o średnicę.
Nie. Równoległość dotyczy orientacji (czy element jest równoległy do danej płaszczyzny), a ustawienie pionowe dotyczy położenia w osi wysokości (czy rdzeń jest na właściwym poziomie). To różne wielkości geometryczne i zwykle wymagają innych metod kontroli.
Gdy w formie pracują dwa lub więcej rdzeni i ich wzajemny rozstaw wpływa na geometrię odlewu (np. szerokość kanału, położenie żeber). Wtedy kontrola dotyczy relacji między gniazdami rdzeniowymi, a nie pojedynczego rdzenia względem płaszczyzny podziału.
Najczęściej wykrywa: zbyt wysokie lub zbyt niskie osadzenie rdzenia, brak właściwego oparcia na podparciach, zużycie elementów ustalających oraz zanieczyszczenia w gnieździe, które "podnoszą" rdzeń. Wszystko to zmienia położenie wnęk w odlewie.
Może zmniejszyć grubość ścianki w krytycznym miejscu, spowodować przebicie ścianki lub lokalne niedolanie. Często pojawia się też problem z zachowaniem tolerancji wymiarowej. Dlatego wysokość rdzenia względem płaszczyzny podziału jest parametrem kontrolowanym.
Bo wymagają jednocześnie rozpoznania przyrządu z grafiki i przypisania mu funkcji. Jeśli uczeń zna tylko definicje, a nie widział narzędzi w praktyce, łatwo ulega skojarzeniom (np. "rdzeń" → "średnica") zamiast analizować, co jest bazą i kierunkiem kontroli.
Ucz się na zdjęciach/rysunkach i łącz wygląd z funkcją: co jest bazą (np. płaszczyzna podziału), gdzie przykładana jest miarka/czujnik i jaki jest kierunek pomiaru. Pomaga też praktyka w pracowni: ustawianie rdzeni i sprawdzanie położenia na formie.
Kluczowe są: rdzeń, gniazdo rdzeniowe, płaszczyzna podziału formy, kierunek pionowy/poziomy, położenie i orientacja elementu oraz cel kontroli oprzyrządowania. Wtedy łatwiej dopasować przyrząd z rysunku do kontrolowanej wielkości.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw odlewnictwa dotyczące form, rdzeni i oprzyrządowania
  • Materiały szkolne z technologii wykonywania rdzeni oraz montażu rdzeni w formie
  • Instrukcje stanowiskowe/zakładowe dotyczące kontroli oprzyrządowania i przyrządów pomiarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego