W klasycznym układzie automatycznej regulacji ze sprzężeniem zwrotnym występują cztery podstawowe "role" elementów, które zwykle są pokazane na schemacie blokowym:
- Regulator – porównuje wartość zadaną z wartością zmierzoną (sygnałem sprzężenia zwrotnego) i wyznacza sygnał sterujący.
- Element wykonawczy – zamienia sygnał sterujący na oddziaływanie na obiekt (np. przestawienie zaworu, zmiana mocy grzałki, położenie przepustnicy). W praktyce jest to często siłownik z pozycjonerem lub układ napędowy.
- Obiekt regulowany – proces/urządzenie, którego parametr ma być utrzymany na zadanym poziomie (np. wymiennik, kocioł, rurociąg, zbiornik).
- Element pomiarowy – czujnik i/lub przetwornik, który mierzy wielkość regulowaną na wyjściu obiektu i wytwarza sygnał pomiarowy przekazywany do regulatora.
Odpowiedź "element pomiarowy" jest właściwa, ponieważ w schemacie blokowym tor pomiaru znajduje się w gałęzi sprzężenia zwrotnego: "patrzy" na wyjście obiektu i dostarcza do regulatora informację o rzeczywistym stanie procesu. Bez tego pomiaru regulator nie ma podstaw do korekty sterowania.
Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują inne funkcje w pętli:
- "obiekt regulowany" dotyczy samego procesu technologicznego, a nie bloku, który jedynie zbiera informację o wyniku procesu.
- "regulator" to część decyzyjna (algorytm/urządzenie sterujące), a nie część pomiarowa; regulator nie wykonuje pomiaru, tylko przetwarza sygnały.
- "element wykonawczy" realizuje fizyczne oddziaływanie na obiekt (np. ruch zaworu), więc jest w torze sterowania "do przodu", a nie w torze sprzężenia zwrotnego.
Wskazówka egzaminacyjna: śledź strzałki na schemacie. Jeśli blok "bierze" sygnał z wyjścia obiektu i wraca nim do wejścia porównującego/regulatora, to jest to właśnie element pomiarowy.
