KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 7.
Na rysunku przedstawiono skrzynię biegów
Ilustracja przedstawia schemat skrzyni biegów z przekładniami planetarnymi, co jest związane z kwalifikacją technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia planetarna rozpoznawana jest po układzie współosiowych kół zębatych: koło centralne (słoneczne), satelity na jarzmie oraz koło pierścieniowe. Taki zestaw daje duże przełożenia przy zwartej budowie skrzyni. Pozostałe opcje dotyczą innych rozwiązań (koła przesuwne, pas, konwerter).

Pełne wyjaśnienie:

Skrzynia biegów z przekładniami planetarnymi (epicyklicznymi) ma charakterystyczną budowę: w osi znajduje się koło centralne (tzw. "słoneczne"), wokół niego pracują satelity osadzone na jarzmie (nośniku), a całość współpracuje z kołem zębatym wewnętrznym (pierścieniowym). Na rysunkach technicznych lub schematach taki układ jest zwykle łatwy do rozpoznania dzięki temu, że elementy są współosiowe i "obiegowe", a satelity są rozmieszczone wokół koła centralnego.

Dlaczego to jest poprawna odpowiedź?
Przekładnie planetarne umożliwiają uzyskanie różnych przełożeń przy niewielkich gabarytach i często są stosowane w układach napędowych, gdzie liczy się kompaktowość i możliwość przenoszenia dużego momentu. Jeżeli na rysunku widać satelity oraz koło pierścieniowe, to wskazuje właśnie na rozwiązanie planetarne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "z kołami przesuwnymi" – skrzynia z kołami przesuwnymi ma inną cechę rozpoznawczą: zmiana przełożeń odbywa się przez przesuwanie kół zębatych po wałku i zazębianie ich z innymi kołami. Na rysunku oczekiwalibyśmy widoku wałków z kołami przesuwanymi osiowo, a nie układu "słońce–satelity–pierścień".
  • "z przekładnią pasową" – przekładnia pasowa to napęd pasem (np. klinowym lub wielorowkowym), a nie skrzynia biegów oparta o koła zębate. Na rysunku byłyby widoczne koła pasowe i pas, a nie zestaw kół zębatych.
  • "z przekładnią hydrokinetyczną" – przekładnia hydrokinetyczna (konwerter momentu) przenosi moment przez ciecz i ma elementy typu pompa–turbina–kierownica. To rozwiązanie z innej grupy niż typowe przekładnie zębate; na rysunku nie wygląda jak klasyczny zespół kół zębatych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się rozwiązania "pasowe" lub "hydrokinetyczne", a pytanie dotyczy skrzyni biegów z rysunku, najpierw sprawdź, czy widzisz elementy jednoznaczne dla kół zębatych (zęby, zazębienia, satelity). To pozwala odróżnić skrzynię zębatą od innych sposobów przeniesienia napędu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekładnia z kołem centralnym, satelitami na jarzmie i kołem pierścieniowym. Zmienia przełożenie przez unieruchamianie lub napędzanie jednego z członów. Jest zwarta i dobrze przenosi duży moment, dlatego bywa stosowana w napędach maszyn.
Szukaj układu współosiowego: koło "słoneczne" w środku, kilka satelitów dookoła oraz koło pierścieniowe z uzębieniem wewnętrznym. Satelity zwykle są osadzone na jarzmie. Taki układ odróżnia ją od skrzyń z wałkami i kołami ustawionymi szeregowo.
W planetarnej kilka kół pracuje współosiowo, a obciążenie rozkłada się na satelity. Dzięki temu przy podobnej wytrzymałości można uzyskać mniejsze wymiary zespołu niż w klasycznych układach z kołami na oddzielnych wałkach. To praktyczne w ciasnych komorach napędowych.
Skrzynia z kołami przesuwnymi zmienia przełożenie przez osiowe przesuwanie koła zębatego i jego bezpośrednie zazębienie z innym kołem. W planetarnej przełożenia uzyskuje się przez pracę zestawu słońce–satelity–pierścień, zwykle z użyciem sprzęgieł/hamulców członów.
Nie. Przekładnia pasowa przenosi napęd pasem między kołami pasowymi i nie jest typową skrzynią biegów z kołami zębatymi. Może służyć do zmiany prędkości (np. przez wariator), ale na rysunku wygląda inaczej: widać pas i koła pasowe, a nie zazębienia.
To element układu napędowego przenoszący moment przez ciecz (najczęściej konwerter momentu). Występuje głównie w układach automatycznych i nie przypomina przekładni zębatej. Na schematach pojawiają się wirniki (pompa i turbina), a nie koła zębate oraz satelity.
Typowo zużywają się łożyskowania satelitów, powierzchnie zębów kół (słonecznego i pierścieniowego) oraz elementy sterujące członami (sprzęgła/hamulce, jeśli występują). Objawy mogą obejmować hałas, wzrost luzów, wibracje i pogorszenie płynności przeniesienia momentu.
Najczęstsze to: patrzenie tylko na "ogólny kształt" zamiast na relacje między kołami, mylenie przekładni zębatej z pasową (bo oba elementy są okrągłe), oraz utożsamianie rozwiązań hydrokinetycznych z planetarnymi przez skojarzenie z automatami. Zawsze szukaj satelitów i koła pierścieniowego.
Stosuje się je, gdy potrzebna jest zwarta budowa i przeniesienie dużego momentu, np. w niektórych reduktorach, zwolnicach, układach zmiany przełożeń lub zespołach, gdzie ważne jest współosiowe prowadzenie napędu. Dobór zależy od konstrukcji maszyny i wymagań eksploatacyjnych.
Ćwicz rozpoznawanie przekładni na rysunkach: planetarna (satelity), klasyczna z wałkami (szereg kół), pasowa (pas i koła pasowe), hydrokinetyczna (wirniki). Pomaga też krótkie porównanie cech: sposób przeniesienia momentu, elementy charakterystyczne i typowe zastosowania w maszynach rolniczych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Przekładnia planetarna rozpoznawana jest po układzie współosiowych kół zębatych: koło centralne (słoneczne), satelity na jarzmie oraz koło pierścieniowe."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_planetarna - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_pasowa - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_hydrokinetyczna - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu "Budowa i eksploatacja pojazdów i maszyn rolniczych" (działy: przeniesienie napędu, przekładnie)
  • Atlas/zeszyt ćwiczeń z rysunkami technicznymi przekładni i skrzyń biegów
  • Instrukcje serwisowe (DTR) ciągników/maszyn – rozdziały o skrzyni biegów i przekładniach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego