Kontrola współosiowości otworów dotyczy relacji między osiami dwóch (lub więcej) elementów cylindrycznych. W praktyce oznacza to sprawdzenie, czy kolejne otwory prowadzące, ustalające lub montażowe tworzą jedną wspólną oś w granicach tolerancji. Tę cechę bada się przyrządami/sprawdzianami, które odnoszą się do osi (np. przez elementy wprowadzane do otworów) i umożliwiają ocenę wzajemnego położenia tych osi.
Odpowiedź "współosiowości otworów" jest właściwa, gdy przedstawiony sprawdzian jest zaprojektowany do weryfikacji zgodności osi kilku otworów, a nie pojedynczej cechy jednej powierzchni. Współosiowość jest cechą położenia, a nie cechą kształtu płaszczyzny lub kąta ścian.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:
- "prostopadłości osi otworu do płaszczyzny" dotyczy sprawdzenia kąta między osią otworu a wskazaną płaszczyzną bazową. To inny problem metrologiczny: badamy orientację osi względem bazy, a nie relację między dwiema osiami otworów.
- "płaskości powierzchni" dotyczy odchyłek kształtu powierzchni płaskiej (falistość/wybrzuszenia w granicach tolerancji). Sprawdziany do płaskości mają inną zasadę działania (odniesienie do płaszczyzny) i nie koncentrują się na osi otworu.
- "pochylenia ścian" odnosi się do kąta nachylenia ścian (często istotne np. przy pochyleniach technologicznych w modelarstwie odlewniczym). Do tego stosuje się przyrządy kątowe lub metody pomiaru kąta, a nie sprawdzian oceniający relację osi otworów.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli przyrząd "pracuje na osi" i porównuje ustawienie co najmniej dwóch otworów, myśl o współosiowości. Jeśli odnosi oś do płaszczyzny bazy – to zwykle prostopadłość lub równoległość.
