KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 3.
Na rysunku przedstawiono sprzęgło
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny sprzęgła łubkowego, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania egzaminacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło łubkowe rozpoznaje się po zastosowaniu łubków (obejm) skręcanych śrubami, które obejmują końce wałów i przenoszą moment przez docisk/połączenie kształtowe. Sprzęgło cierne działa na zasadzie tarcia, a tulejowe i kołnierzowe mają inną, charakterystyczną budowę elementów łączących.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "łubkowe", ponieważ sprzęgło łubkowe ma charakterystyczną konstrukcję: składa się z dwóch (lub więcej) łubków obejmujących końce łączonych wałów. Łubki są zwykle skręcane śrubami, a moment obrotowy jest przenoszony dzięki dociskowi i geometrii połączenia. Na rysunkach technicznych takie sprzęgło rozpoznaje się po symetrycznych obejmach oraz widocznych śrubach spinających elementy.

Odpowiedź "cierne" jest błędna, bo sprzęgła cierne wymagają powierzchni trących oraz mechanizmu docisku (np. tarcz, okładzin, sprężyn). Ich ideą jest przenoszenie momentu przez tarcie i często możliwość kontrolowanego poślizgu. Jeśli na rysunku widać obejmy/łubki skręcane śrubami, nie jest to typowy układ cierny.

Odpowiedź "tulejowe" jest błędna, ponieważ sprzęgło tulejowe kojarzy się z tuleją (jednolitym elementem łączącym) nasuwaną na końce wałów i zabezpieczaną np. wpustami/śrubami ustalającymi. W sprzęgle tulejowym dominującym elementem jest tuleja, a nie rozcięte obejmy (łubki).

Odpowiedź "kołnierzowe" także jest błędna: sprzęgło kołnierzowe składa się z dwóch kołnierzy osadzonych na wałach, skręcanych ze sobą śrubami. Na rysunku powinny dominować tarczowe kołnierze (czołowe połączenie), a nie obejmy opasujące wał.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu sprzęgieł najpierw odpowiedz sobie na pytania: (1) czy widać kołnierze czołowe, czy obejmy na obwodzie wału, czy może element w formie tulei? (2) czy przeniesienie momentu wynika z tarcia (docisk + okładziny), czy z połączenia sztywnego (śruby/kształt)? To zwykle pozwala szybko odrzucić błędne typy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło łubkowe to sprzęgło sztywne, w którym końce wałów są obejmowane przez łubki (obejmy) skręcane śrubami. Moment obrotowy jest przenoszony dzięki dociskowi i dopasowaniu elementów, a konstrukcja jest rozłączna i typowa dla prostych połączeń wałów.
Szukaj dwóch symetrycznych obejm (łubków) opasujących wał oraz śrub spinających te obejmy. W przeciwieństwie do kołnierzowego nie dominują tarcze czołowe, a w przeciwieństwie do tulejowego nie widać jednej ciągłej tulei jako głównego elementu łączącego.
W sprzęgle łubkowym elementy łączące obejmują wały po obwodzie (łubki), a w kołnierzowym łączenie odbywa się czołowo przez dwa kołnierze skręcone śrubami. Na rysunku kołnierzowe wygląda jak dwie tarcze, a łubkowe jak obejmy na wałach.
Sprzęgło cierne przenosi moment dzięki tarciu i dociskowi powierzchni trących (często dopuszcza poślizg). Sprzęgło łubkowe jest zasadniczo sztywne: przeniesienie momentu wynika z konstrukcji obejm i skręcenia śrubami, bez typowych tarcz/okładzin ciernych.
Sprzęgła sztywne stosuje się, gdy potrzebne jest proste, pewne przeniesienie momentu i gdy wały są współosiowe z małą tolerancją niewspółosiowości. W praktyce montażowej ważne jest dobre ustawienie wałów, bo sprzęgło sztywne nie kompensuje istotnych odchyłek.
Najczęściej myli się sprzęgło łubkowe z kołnierzowym (śruby występują w obu), oraz tulejowe z łubkowym. Pomaga zasada: kołnierzowe = dwie tarcze czołowe, tulejowe = jedna tuleja, łubkowe = obejmy/łubki skręcane na obwodzie wału.
"Łubek" to obejma/połówka elementu opasującego wał. Dwa łubki skręcone śrubami tworzą zacisk obejmujący końce wałów i umożliwiają przeniesienie momentu. W praktyce montażu zwraca się uwagę na równomierne dokręcenie śrub i brak przekoszeń.
Tak, bo w obu mogą występować śruby, ale pełnią inną rolę i towarzyszy im inna geometria. W tulejowym kluczowy jest element w formie tulei łączącej wały, natomiast w łubkowym kluczowe są rozdzielne obejmy (łubki) zaciskane na obwodzie wałów.
Ucz się rozpoznawania po cechach: kształt głównego elementu (kołnierz/tuleja/obejma), sposób skręcania, obecność powierzchni trących. Dobre są atlasy elementów maszyn oraz krótkie serie zadań "rozpoznaj element na rysunku" z wyjaśnieniem cech odróżniających.
Sprzęgło kołnierzowe na rysunku zwykle wygląda jak dwa kołnierze (tarcze) osadzone na wałach i skręcone śrubami na obwodzie. Kluczowe jest połączenie czołowe dwóch tarcz, a nie obejmowanie wału obejmą. To odróżnia je od sprzęgła łubkowego.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Sprzęgło łubkowe rozpoznaje się po zastosowaniu łubków (obejm) skręcanych śrubami, które obejmują końce wałów i przenoszą moment przez docisk/połączenie kształtowe."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z przedmiotu "Podstawy konstrukcji maszyn / Budowa maszyn" (dział: sprzęgła)
  • Atlas elementów maszyn (sprzęgła i połączenia wałów)
  • Zadania z rozpoznawania elementów maszyn na rysunkach (karty pracy, testy zawodowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego