KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 6.
Na rysunku przedstawiono symbol graficzny będący oznaczeniem uchwytu tokarskiego
Ilustracja przedstawia symbol graficzny, który jest oznaczeniem uchwytu tokarskiego, a dokładniej czteroszczękowego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cyfra "4" umieszczona przy symbolu uchwytu oznacza liczbę szczęk, więc jest to uchwyt czteroszczękowy.
Brak dodatkowych znaków wskazujących siłownik, przewody lub zasilanie oznacza, że nie jest to uchwyt pneumatyczny ani hydrauliczny, lecz typ z mocowaniem ręcznym.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunkach technicznych elementy zamocowania często przedstawia się symbolami graficznymi, a nie szczegółowym rysunkiem konstrukcji. Dzięki temu osoba przygotowująca obróbkę może szybko rozpoznać, jak ma być zamocowany przedmiot na obrabiarce.

W tym zadaniu kluczowe są dwie informacje odczytywane z symbolu:

  • Liczba szczęk – cyfra umieszczona przy symbolu (tu: "4") oznacza liczbę szczęk uchwytu, więc jest to uchwyt czteroszczękowy.
  • Sposób uruchamiania (napęd) – jeżeli symbol nie zawiera dodatkowych oznaczeń sugerujących zasilanie/siłownik (np. elementów kojarzonych z pneumatyką lub hydrauliką), przyjmuje się, że chodzi o uchwyt z mocowaniem ręcznym (dokładanie szczęk/klinów kluczem lub ręcznie, zależnie od typu uchwytu).

Dlatego prawidłowa odpowiedź to: czteroszczękowego z mocowaniem ręcznym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "hydraulicznego samocentrującego 400 mm" – w symbolu nie ma informacji o średnicy 400 mm ani o napędzie hydraulicznym; takie dane musiałyby wynikać z opisu lub dodatkowych oznaczeń.
  • "pneumatycznego z czterema szczękami" – sama cyfra "4" potwierdza liczbę szczęk, ale nie potwierdza napędu pneumatycznego; do tego potrzebne są dodatkowe znaki/oznaczenia napędu.
  • "zewnętrznego o maksymalnym docisku 4 MPa" – wartość ciśnienia/docisku nie wynika z przedstawionego znaku. Dodatkowo "4" przy symbolu odnosi się do szczęk, a nie do MPa.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z symbolami najpierw odczytaj cechy, które symbol na pewno niesie (tu: liczba szczęk), a dopiero potem rozważ cechy, które wymagają dodatkowych znaków (np. rodzaj napędu, parametry ciśnienia, wymiary).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cyfra umieszczona przy symbolu uchwytu oznacza liczbę szczęk. Jeśli widzisz "4", chodzi o uchwyt czteroszczękowy. Inne parametry (średnica, ciśnienie, typ napędu) nie wynikają z samej cyfry, tylko z dodatkowych oznaczeń lub opisu.
Najczęściej rozpoznaje się to po braku oznaczeń napędu. Gdy symbol nie ma dodatkowych elementów sugerujących siłownik, przewody lub zasilanie, interpretuje się go jako uchwyt obsługiwany ręcznie (np. kluczem). Napęd pneumatyczny lub hydrauliczny wymaga dodatkowych znaków.
W samym symbolu nie ma informacji o średnicy 400 mm ani o napędzie hydraulicznym. To dane katalogowe lub opisowe, które musiałyby być podane obok rysunku albo wynikać z dodatkowych oznaczeń. Symbol z cyfrą "4" wskazuje przede wszystkim liczbę szczęk.
Nie zawsze. Symbol może jednoznacznie wskazywać liczbę szczęk, ale cecha "samocentrujący" vs "niezależny" nie musi wynikać z uproszczonego znaku, jeśli nie ma odpowiednich wyróżników. Dlatego nie należy dopisywać tej cechy, gdy nie wynika bezpośrednio z oznaczenia.
Najczęściej spotkasz uchwyty trójszczękowe (często samocentrujące) oraz czteroszczękowe (często do detali nieregularnych lub przy mocowaniu mimośrodowym). Dodatkowo występuje podział na mocowanie ręczne oraz uchwyty z napędem pneumatycznym lub hydraulicznym.
Uchwyt czteroszczękowy wybiera się, gdy trzeba zamocować detal o nieregularnym kształcie, wykonać obróbkę mimośrodową albo uzyskać pewniejsze podparcie dla elementów, których nie da się wygodnie złapać w uchwycie trójszczękowym. To częsty wybór przy jednostkowych pracach warsztatowych.
Najczęstszy błąd to przypisywanie cyfrze złego znaczenia, np. traktowanie "4" jako średnicy, docisku lub ciśnienia. Drugi błąd to dopowiadanie napędu (pneumatyka/hydraulika) mimo braku oznaczeń. Pomaga zasada: odczytuj tylko to, co symbol jednoznacznie niesie.
Uchwyt z napędem pneumatycznym zwykle ma w oznaczeniu dodatkowe elementy sugerujące siłownik lub zasilanie sprężonym powietrzem. Jeśli symbol jest "czysty" i nie ma znaków napędu, przyjmuje się wersję ręczną. Na egzaminie zwracaj uwagę na to, czy napęd jest wprost zaznaczony.
Nie. Wartości typu MPa, maksymalny docisk czy średnica uchwytu to parametry techniczne, które wynikają z dokumentacji doboru (katalog, karta narzędzia, opis na rysunku). Uproszczony symbol graficzny służy głównie do identyfikacji rodzaju mocowania, nie do podawania parametrów liczbowych.
Najlepiej ćwiczyć na zestawach zadań: rozpoznawanie symbolu → nazwa elementu → zastosowanie. Ucz się reguł: liczby przy symbolu, znaki napędu, typowe kształty symboli mocowania. Dobrą metodą jest robienie fiszek: z jednej strony symbol, z drugiej krótki opis.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-83/M-01152: Oznaczenia ustalenia i zamocowania na rysunkach technicznych (symbole graficzne elementów mocujących, w tym uchwytów tokarskich).

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (dział: symbole ustalenia i zamocowania)
  • Zestawy ćwiczeń: rozpoznawanie symboli elementów mocujących i ustalających na rysunkach
  • Instrukcje stanowiskowe tokarek oraz katalogi uchwytów (dla porównania rodzajów uchwytów i napędów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego