KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 40.
Na rysunku przedstawiono symbol graficzny
Ilustracja przedstawia symbol graficzny rozłącznika, który jest używany w kontekście elektryki, szczególnie w kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol na rysunku odpowiada rozłącznikowi.
Wyróżnia go mały okrąg (kółko) umieszczony na styku stałym przy przerwie toru prądowego. Inne łączniki mają inne znaki dodatkowe: odłącznik ma poprzeczną kreskę "T", wyłącznik krzyżyk "X", a stycznik półkole na ramieniu ruchomym.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku przedstawiono symbol rozłącznika. O identyfikacji przesądza detal graficzny: mały okrąg (kółko) na styku stałym przy miejscu rozwarcia toru prądowego. Taka cecha jest typowa dla symboliki łączników opisanej w normie PN-EN 60617 (odpowiednik IEC 60617) dla aparatury łączeniowej.

Dlaczego to rozłącznik?
Rozłącznik jest łącznikiem przeznaczonym do włączania i wyłączania prądów roboczych oraz prądów przeciążeniowych (w określonych granicach), ale nie służy do bezpiecznego wyłączania prądów zwarciowych. W dokumentacji schematowej musi być więc oznaczony jednoznacznie – stąd element wyróżniający w symbolu (kółko na styku stałym).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Wyłącznik – w symbolice schematowej jest oznaczany inaczej (w kontekście podano cechę: krzyżyk "X" na ramieniu ruchomym), co ma odróżniać aparat zdolny do wyłączania prądów zwarciowych.
  • Odłącznik – jego zadaniem jest zapewnienie bezpiecznej przerwy izolacyjnej i zwykle nie rozłącza prądów obciążenia; w symbolu ma inną cechę (w kontekście: poprzeczna kreska w kształcie litery T na styku stałym), której na rysunku nie ma.
  • Stycznik – jest łącznikiem sterowanym elektromagnetycznie; w symbolice ma odmienny znak (w kontekście: półkole na ramieniu ruchomym). W pokazanym symbolu tego elementu nie widać.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu łączników na schemacie zawsze szukaj elementu "dodatkowego" (kółko, T, X, półkole). To one zwykle rozstrzygają, jaki aparat przedstawiono, nawet gdy ogólny kształt styku jest podobny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kółko przy styku stałym jest cechą rozpoznawczą używaną w symbolice schematowej do odróżniania typów łączników. W tym zestawie symboli wskazuje ono na rozłącznik, czyli łącznik przeznaczony do pracy pod obciążeniem roboczym, ale nie do wyłączania prądów zwarciowych.
Rozłącznik rozpoznasz po kółku na styku stałym. Odłącznik ma inny znak dodatkowy (w opisie kontekstowym: poprzeczną kreskę w kształcie T). Najpewniejsza metoda to wyszukanie właśnie tego detalu przy przerwie toru prądowego.
Wyłącznik pełni inną funkcję: ma zdolność rozłączania także w warunkach awaryjnych (np. przy zwarciu), dlatego w symbolice jest oznaczany odmiennie. W zestawie cech podanych w kontekście wyłącznik ma krzyżyk "X" na ramieniu ruchomym, którego w rozłączniku nie ma.
Rozłącznik to łącznik elektryczny do włączania i wyłączania prądów roboczych oraz (w pewnym zakresie) prądów przeciążeniowych. Stosuje się go m.in. w rozdzielnicach i układach sterowania, aby bezpiecznie odłączać obwody podczas normalnej pracy, przy zachowaniu właściwych zabezpieczeń zwarciowych.
Nie należy tego zakładać. Zgodnie z opisem kontekstowym rozłącznik nie jest przeznaczony do rozłączania prądów zwarciowych, bo nie ma funkcji typowych dla aparatu zwarciowego (np. odpowiednich komór gasikowych jak w wyłącznikach). Do zwarć stosuje się właściwe zabezpieczenia i aparaty.
Najczęściej myli się rozłącznik z odłącznikiem (bo nazwy są podobne) oraz z wyłącznikiem (bo to najbardziej znany termin). Typowy błąd to pominięcie małego detalu w symbolu, np. kółka, które w praktyce przesądza o prawidłowej identyfikacji.
W podanym opisie cech stycznik ma charakterystyczne półkole na ramieniu ruchomym. Jeśli na rysunku widzisz przerwany tor prądowy i ramię styku, ale brak półkola, a zamiast tego jest kółko na styku stałym, to wskazuje na rozłącznik, nie stycznik.
Przydaje się podczas pracy z dokumentacją urządzeń towarzyszących instalacjom gazowym (np. rozdzielnice zasilania, automatyka, układy sterowania). Umiejętność odczytu symboli pozwala szybciej zidentyfikować aparat, dobrać sposób odłączenia zasilania i ograniczyć ryzyko błędów w eksploatacji.
W kontekście wskazano normę PN-EN 60617 (odpowiednik IEC 60617) jako standard określający symbole graficzne używane w schematach elektrycznych, w tym symbole aparatury łączeniowej. To do niej odnosi się typowe nazewnictwo i rysunek symboli.
Ćwicz rozpoznawanie symboli "po detalach": kółko, T, X, półkole. Rób krótkie fiszki: symbol → nazwa → funkcja (co rozłącza i w jakich warunkach). Dodatkowo trenuj na fragmentach schematów, bo w praktyce symbole pojawiają się w kontekście całego układu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol na rysunku odpowiada rozłącznikowi.Wyróżnia go mały okrąg (kółko) umieszczony na styku stałym przy przerwie toru prądowego.

Źródła:

  • PN-EN 60617 (IEC 60617) – Symbole graficzne stosowane w schematach; część dotycząca aparatury łączeniowej (w kontekście: Część 7:2004) – dokument normatywny
  • IEC 60617 Database (Graphical Symbols for Diagrams) – https://60617.iec.ch/ - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • PN-EN 60617 / IEC 60617 – dział dotyczący aparatury łączeniowej (symbole łączników)
  • Podręczniki do elektrotechniki: aparatura łączeniowa i zabezpieczeniowa (rozdziały o łącznikach)
  • Karty katalogowe producentów aparatury łączeniowej (zestawienia symboli i funkcji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego