KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 5.
Na rysunku przedstawiono symbol graficzny
Ilustracja przedstawia symbol graficzny multipleksera, który jest używany w kontekście egzaminów zawodowych dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Multiplekser to układ kombinacyjny wybierający jedno z wielu wejść i przekazujący je na wspólne wyjście, zwykle z liniami sterującymi (adresowymi). Symbol multipleksera wskazuje właśnie funkcję selekcji kanału, a nie zliczanie (licznik), magazynowanie bitów (rejestr) ani dekodowanie kodu (dekoder).

Pełne wyjaśnienie:

Multiplekser jest układem kombinacyjnym, którego zadaniem jest wybór jednego sygnału spośród wielu wejść i podanie go na jedno wyjście. W praktyce działa jak przełącznik sterowany cyfrowo: linie sterujące (adresowe) określają, które wejście jest aktualnie "połączone" z wyjściem. Dlatego symbol graficzny multipleksera na schematach zwykle sugeruje wiele wejść po jednej stronie, jedno wyjście po drugiej oraz obecność wejść sterujących.

Odpowiedź "multipleksera" jest poprawna, ponieważ tylko multiplekser opisuje funkcję selekcji jednej z wielu linii wejściowych. To kluczowa cecha odróżniająca go od pozostałych układów.

  • "dekodera" nie pasuje, ponieważ dekoder realizuje odwzorowanie kodu wejściowego na aktywację jednej z wielu linii wyjściowych (logika "jeden z wielu" na wyjściu), a nie wybór sygnału wejściowego na jedno wyjście.
  • "typowego licznika" jest błędne, bo licznik jest układem sekwencyjnym: do działania odnosi się do impulsów zegarowych i stanów wewnętrznych (zliczania). Sam symbol licznika zwykle wskazuje wejście zegarowe i wyjścia stanów, czego nie oczekuje się w symbolu multipleksera.
  • "rejestru uniwersalnego" również nie pasuje: rejestr służy do przechowywania i przesuwania danych, ma charakter sekwencyjny (pamięć) i typowo posiada wejście zegarowe oraz linie sterujące trybem pracy (równoległy/szeregowy), a nie strukturę "wiele wejść danych → jedno wyjście" typową dla multipleksera.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz symbol z wieloma wejściami danych zebranymi do jednego wyjścia i dodatkowymi wejściami sterującymi, myśl najpierw o multiplekserze. Gdy jest odwrotnie (mało wejść, wiele wyjść aktywowanych kodem) – rozważ dekoder.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Multiplekser (MUX) to układ cyfrowy, który wybiera jedno z wielu wejść i przekazuje je na jedno wyjście. Wybór realizują linie sterujące (adresowe). Stosuje się go do przełączania sygnałów i oszczędzania liczby połączeń w układach.
Najczęściej widać wiele wejść po jednej stronie, jedno wyjście po drugiej oraz dodatkowe wejścia sterujące (adresowe). Symbol ma sugerować funkcję "wybierz jeden kanał", a nie zliczanie czy pamięć.
Multiplekser nie musi pamiętać poprzedniego stanu: wyjście zależy wyłącznie od bieżących wartości na wejściach danych i liniach adresowych. Układy sekwencyjne (np. licznik, rejestr) zależą od historii i zwykle mają wejście zegarowe.
Multiplekser wybiera jeden sygnał z wielu wejść i podaje go na jedno wyjście. Dekoder przyjmuje kod na wejściu i aktywuje jedną z wielu linii wyjściowych. Mówiąc prosto: MUX "zbiera" do jednego wyjścia, a dekoder "rozdziela" na wiele wyjść.
Na prostych schematach blokowych niektóre symbole mogą być mylące, ale licznik zwykle ma wyraźny kontekst zliczania: wejście zegarowe i wyjścia stanów. Multiplekser natomiast ma charakterystyczny układ wielu wejść danych oraz wejść adresowych.
Linie adresowe (sterujące) wybierają, które wejście danych jest połączone z wyjściem. Dla 2n wejść zwykle stosuje się n linii adresowych. Na schemacie mogą być opisane jako S0, S1, A0, A1 lub podobnie.
Multipleksowanie występuje w przełączaniu i wyborze torów sygnałowych, w urządzeniach wbudowanych oraz w systemach, gdzie wiele źródeł danych korzysta ze wspólnego kanału. W praktyce pomaga ograniczać liczbę linii, upraszczać połączenia i sterować wyborem źródła.
Rejestr uniwersalny przechowuje bity i umożliwia ich przesuwanie/ładowanie (działa z zegarem), czyli jest układem sekwencyjnym z pamięcią. Multiplekser nie przechowuje danych – tylko wybiera aktualny sygnał wejściowy i przekazuje go na wyjście.
Najczęstsze pomyłki to kierowanie się samym kształtem bloku bez analizy liczby wejść/wyjść oraz ignorowanie linii sterujących. Uczniowie mylą też funkcje "wybór kanału" (MUX) z "rozdzielaniem na wyjścia" (dekoder) albo z układami z pamięcią (rejestry, liczniki).
Najlepiej łączyć symbol z funkcją: dopisz do rysunku, co jest wejściem danych, co jest wyjściem i co steruje pracą. Rób krótkie fiszki "symbol → rola" oraz ćwiczenia porównawcze MUX vs dekoder vs rejestr vs licznik na jednym arkuszu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Multiplekser to układ kombinacyjny wybierający jedno z wielu wejść i przekazujący je na wspólne wyjście, zwykle z liniami sterującymi (adresowymi)."

Źródła:

  • IEC 60617 (Graphical symbols for diagrams) – database: https://std.iec.ch/iec60617 (dostęp 2026-02-27)
  • Electronics Tutorials – Multiplexer (MUX): https://www.electronics-tutorials.ws/combination/comb_2.html (dostęp 2026-02-27)
  • All About Circuits – Multiplexers: https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-9/multiplexers/ (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw techniki cyfrowej (układy kombinacyjne: multipleksery, dekodery)
  • Bazy/standardy symboli graficznych dla schematów elektrycznych i elektronicznych
  • Ćwiczenia z rozpoznawania symboli na schematach oraz mapowania symbol → funkcja układu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego