KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 16.
Na rysunku przedstawiono symbol graficzny
Ilustracja przedstawia symbol graficzny związany z elektryką, a dokładniej z cewką przekaźnika działającą ze zwłoką czasową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "cewki przekaźnika działającego ze zwłoką czasową przy zamykaniu" odnosi się do elementu automatyki: cewka uruchamia przekaźnik, a zwłoka czasowa oznacza opóźnioną zmianę stanu styków. Pozostałe propozycje dotyczą osprzętu instalacyjnego (gniazdo, łącznik) lub odbiornika (grzałka), a nie symbolu przekaźnika czasowego.

Pełne wyjaśnienie:

Symbol cewki przekaźnika na schemacie elektrycznym/automatyki oznacza element wykonawczy, który po podaniu napięcia (lub sygnału sterującego) powoduje zadziałanie przekaźnika. Gdy przekaźnik jest czasowy, w oznaczeniu graficznym lub opisowym pojawia się informacja o zwłoce – czyli o tym, że zmiana stanu styków nie następuje natychmiast, tylko po upływie nastawionego czasu.

W zadaniu poprawna jest odpowiedź "cewki przekaźnika działającego ze zwłoką czasową przy zamykaniu", bo dotyczy cewki sterującej przekaźnikiem czasowym. Taki element jest typowy w układach sterowania, gdzie potrzebne jest opóźnienie (np. sekwencje startu, podtrzymania, opóźnione załączenie/wyłączenie urządzeń).

  • Odpowiedź "elementu grzejnego" jest błędna, bo grzałka to odbiornik energii elektrycznej zamienianej na ciepło. Jej symbole na schematach mają inne konwencje i odnoszą się do obciążenia, a nie do aparatury sterującej.
  • Odpowiedź "gniazda wtyczkowego podwójnego" jest błędna, ponieważ gniazdo to osprzęt instalacyjny (elektroinstalacyjny) przedstawiany innymi znakami niż elementy automatyki przekaźnikowej.
  • Odpowiedź "łącznika krzyżowego" również jest błędna: łącznik krzyżowy to element instalacji oświetleniowej i ma symbol związany z torami przełączania, a nie z cewką i funkcją czasową.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać różnicę między symbolami osprzętu instalacyjnego (gniazda, łączniki) a symbolami aparatury sterowniczej (cewki, przekaźniki, styczniki). Gdy w treści pojawia się "zwłoka czasowa", najczęściej chodzi o przekaźnik czasowy albo funkcję czasową w układzie sterowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik czasowy to aparat sterowniczy, który zmienia stan swoich styków po upływie ustawionego czasu. Stosuje się go do opóźniania załączenia lub wyłączenia obwodu, np. w sekwencjach pracy urządzeń, podtrzymaniu wentylacji lub opóźnionym odcięciu.
Cewka przekaźnika jest elementem sterującym: po podaniu napięcia "uruchamia" przekaźnik. Na schematach automatyki cewka jest rysowana jako osobny symbol, zwykle powiązany opisem i oznaczeniem elementu. Kluczowe jest odróżnienie jej od symboli osprzętu (gniazd, łączników).
Zwłoka przy zamykaniu oznacza, że przełączenie następuje dopiero po czasie od pojawienia się sygnału sterującego. Umożliwia to stabilizację pracy układu i zapobiega przypadkowym zadziałaniom, np. przy krótkich skokach napięcia lub w sytuacji, gdy urządzenie ma wystartować dopiero po spełnieniu warunków.
Najczęściej myli się symbole automatyki (cewki, przekaźniki, styczniki) z symbolami instalacyjnymi (gniazda, łączniki). Błąd wynika z uczenia się "na pamięć" bez kontekstu funkcji elementu. Pomaga analiza: czy symbol dotyczy sterowania, czy odbioru energii, czy osprzętu użytkowego.
Niektóre symbole mogą być do siebie wizualnie podobne, ale pełnią inną funkcję. Element grzejny jest odbiornikiem (obciążeniem), a cewka przekaźnika jest elementem sterującym aparaturą. W razie wątpliwości należy sprawdzić oznaczenia literowe, połączenia w obwodzie oraz legendę schematu.
Gniazdo wtyczkowe jest osprzętem instalacyjnym i na rysunkach instalacji ma symbole odnoszące się do punktu poboru energii. Symbole automatyki są zwykle częścią obwodów sterowania, mają oznaczenia aparatury i występują razem ze stykami, cewkami oraz połączeniami logicznymi układu sterowania.
W praktyce mogą występować w kotłowniach, szafach sterowniczych, układach wentylacji i zabezpieczeń, gdzie wymagane są sekwencje czasowe (np. opóźnione uruchomienie/wyłączenie). Technik powinien umieć czytać dokumentację automatyki współpracującej z urządzeniami gazowymi.
Najczęściej są to: opis funkcji czasowej (zwłoka), oznaczenia aparatu, a także obecność styków skojarzonych z cewką. W praktyce czasem występuje też symboliczna adnotacja dotycząca opóźnienia. Zawsze warto korzystać z legendy i oznaczeń elementów na rysunku.
Zwykle nie, ponieważ łącznik krzyżowy jest elementem instalacji oświetleniowej (przełączanie torów), a nie aparaturą przekaźnikową. Gdy pytanie dotyczy cewki i zwłoki czasowej, chodzi o sterowanie i automatykę, a nie o ręczny łącznik instalacyjny stosowany w obwodach oświetlenia.
Najlepiej łączyć naukę symbolu z funkcją i typowym miejscem w obwodzie: osobno ćwiczyć schematy instalacyjne (gniazda, łączniki) i osobno sterowanie (cewki, styki, przekaźniki). Skuteczne jest też rozwiązywanie zadań z legendą oraz rysowanie prostych układów z opisem działania.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odpowiedź "cewki przekaźnika działającego ze zwłoką czasową przy zamykaniu" odnosi się do elementu automatyki: cewka uruchamia przekaźnik, a zwłoka czasowa oznacza opóźnioną zmianę stanu styków.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: symbole i czytanie schematów
  • Katalogi/legendy symboli producentów aparatury sterowniczej (przekaźniki czasowe)
  • Normy/standardy dotyczące symboli graficznych na schematach (do nauki legendy i konwencji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego