KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 3.
Na rysunku przedstawiono symbol układu cyfrowego
Ilustracja przedstawia schemat symbolu układu cyfrowego, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koder priorytetu koduje numer (adres) aktywnego wejścia na wyjście w postaci kodu binarnego, a gdy aktywnych jest kilka wejść, wybiera to o najwyższym priorytecie. Dekoder działa odwrotnie (kod→linia), a multiplekser/demultiplekser realizują przełączanie torów sygnałowych, nie "kodowanie" numeru wejścia.

Pełne wyjaśnienie:

Koder priorytetu (enkoder priorytetowy) to układ kombinacyjny, którego zadaniem jest zamiana informacji "która linia wejściowa jest aktywna" na kod binarny na wyjściach. Kluczowa cecha "priorytetu" polega na tym, że gdy jednocześnie pojawi się kilka stanów aktywnych na wejściach, układ nie zwraca wyniku nieokreślonego, tylko wybiera jedno wejście zgodnie z ustaloną hierarchią (najczęściej: wejście o najwyższym numerze lub wejście opisane jako najwyższy priorytet).

Dlatego odpowiedź "kodera priorytetu." jest właściwa dla symbolu przedstawiającego blok, który realizuje kodowanie oraz ma założenie rozstrzygania konfliktu wielu aktywnych wejść.

  • Odpowiedź "dekodera priorytetu." jest niepoprawna, ponieważ dekoder wykonuje transformację odwrotną: z kodu binarnego na wejściu uaktywnia jedną z wielu linii wyjściowych. W praktyce dekoder nie "wybiera" wejścia o najwyższym priorytecie, tylko rozszerza kod na sygnał typu 1-z-N.
  • Odpowiedź "multipleksera priorytetu." wprowadza typowy błąd skojarzenia: multiplekser wybiera jedno z wielu wejść i podaje je na jedno wyjście, ale wybór jest sterowany liniami adresowymi (selektorem), a nie wynikiem procesu kodowania numeru aktywnego wejścia. "Priorytet" nie jest standardową cechą definicyjną multipleksera w podstawowym ujęciu egzaminacyjnym.
  • Odpowiedź "demultipleksera priorytetu." również jest niepoprawna: demultiplekser rozdziela jeden sygnał wejściowy na jedno z wielu wyjść w zależności od sygnałów sterujących. To także nie jest kodowanie numeru aktywnego wejścia, tylko przełączanie/rozdzielanie toru.

Wskazówka do rozwiązywania podobnych zadań: najpierw ustal, czy układ ma "wiele wejść → kilka wyjść kodowych" (koder), czy "kilka bitów kodu → wiele linii" (dekoder), czy też realizuje przełączanie toru (multiplekser/demultiplekser). Dopiero potem oceniaj, czy występuje mechanizm rozstrzygania konfliktu (priorytet).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koder priorytetu to układ kombinacyjny, który zamienia aktywne wejście (jedno z wielu) na kod binarny na wyjściach. Gdy aktywnych jest kilka wejść naraz, układ wybiera to o najwyższym priorytecie i tylko je koduje.
Patrz na kierunek transformacji informacji: koder ma zwykle wiele linii wejściowych i kilka wyjść kodowych (np. binarnych), a dekoder odwrotnie: kilka wejść kodu i wiele wyjść typu 1-z-N. To pomaga szybciej dopasować nazwę do symbolu.
Bez priorytetu równoczesna aktywacja kilku wejść dawałaby wynik niejednoznaczny (nie wiadomo, co kodować). Priorytet wprowadza regułę rozstrzygania konfliktu, dzięki czemu układ zawsze zwraca deterministyczny kod dla "najważniejszego" wejścia.
To ustalona hierarchia ważności sygnałów. Jeśli pojawi się kilka żądań naraz, układ wybiera to, które ma przypisany wyższy priorytet (np. wejście o wyższym numerze lub specjalnie oznaczone). Dzięki temu reakcja układu jest przewidywalna.
Spotyka się go m.in. w arbitrażu przerwań i sygnałów zgłoszeń, gdzie wiele źródeł może równocześnie żądać obsługi. Układ wybiera najważniejsze zgłoszenie i koduje je do postaci wygodnej dla dalszej logiki sterującej.
Nie. Multiplekser przełącza jeden z wielu sygnałów na jedno wyjście, a wybór zależy od linii sterujących (adresowych). Koder natomiast zamienia informację "które wejście jest aktywne" na kod binarny. To inne zadania, choć oba dotyczą pracy z wieloma liniami.
Multiplekser zwykle ma wejścia danych, jedno wyjście oraz osobne wejścia sterujące (selekty). Koder częściej ma wiele wejść "zgłoszeń" i kilka wyjść kodowych. Jeśli widzisz selektory adresowe, to mocny sygnał, że chodzi o multiplekser.
Najczęściej myli się koder z dekoderem, bo nazwy są podobne, a oba występują w zadaniach obok siebie. Drugi błąd to wybór multipleksera "bo wybiera sygnał", bez sprawdzenia, czy w zadaniu chodzi o kodowanie numeru wejścia na wyjściach.
Typowo daje kilka bitów kodu binarnego odpowiadających numerowi wybranego wejścia. Często występuje też sygnał informujący, że "jakiekolwiek wejście jest aktywne" (np. ważność wyniku), aby dalszy układ wiedział, czy kod ma sens.
Najlepiej łączyć symbol z funkcją: narysuj blok, dopisz "co jest na wejściu" i "co jest na wyjściu", a potem dopiero nazwę. Pomaga też porównywanie par: koder–dekoder oraz multiplekser–demultiplekser, bo działają w przeciwnych kierunkach.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Koder priorytetu koduje numer (adres) aktywnego wejścia na wyjście w postaci kodu binarnego, a gdy aktywnych jest kilka wejść, wybiera to o najwyższym priorytecie."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z logiki cyfrowej (kodery, dekodery, multipleksery)
  • Zestawy symboli i notacji stosowane w schematach blokowych układów cyfrowych
  • Zadania egzaminacyjne INF.7 z działu podstaw elektroniki/logiki cyfrowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego