KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016 (test 2)

PYTANIE NR 13.
Na rysunku przedstawiono tabliczkę zaciskową silnika
Ilustracja przedstawia tabliczkę zaciskową silnika, co jest związane z egzaminem zawodowym dla elektryków w kwalifikacji EE5.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik szeregowy ma uzwojenie wzbudzenia włączone w szereg z twornikiem, więc na tabliczce zaciskowej połączenia/mostki wskazują przepływ tego samego prądu przez oba obwody. W silniku obcowzbudnym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane niezależnie, a w układach mieszanych występują równoległe gałęzie wzbudzenia.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach prądu stałego rodzaj wzbudzenia rozpoznaje się po tym, jak połączone są obwód twornika i obwód uzwojenia wzbudzenia na zaciskach (oraz jakie zaciski są wyprowadzone na tabliczkę zaciskową).

Odpowiedź "szeregowego." jest właściwa, gdy tabliczka zaciskowa pokazuje, że uzwojenie wzbudzenia jest włączone w szereg z twornikiem. W takim układzie przez uzwojenie wzbudzenia i twornik płynie ten sam prąd, co w praktyce daje duży moment rozruchowy, ale wymaga ostrożności przy pracy bez obciążenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "obcowzbudnego." dotyczy silnika, w którym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła (nie jest w torze prądowym twornika). Na zaciskach zwykle widać możliwość niezależnego podłączenia wzbudzenia.
  • "szeregowo-bocznikowego." (wzbudzenie mieszane) oznacza jednoczesne występowanie uzwojenia szeregowego i bocznikowego, więc na tabliczce oczekuje się wyprowadzeń/połączeń odpowiadających dwóm gałęziom wzbudzenia, a nie jednego czysto szeregowego toru.
  • "obcowzbudnego skompensowanego." odnosi się do konstrukcji z dodatkowymi uzwojeniami kompensacyjnymi (zwykle związanymi z poprawą komutacji i ograniczaniem reakcji twornika). Sama "kompensacja" to cecha budowy, a nie podstawowy układ połączeń jak w czystym silniku szeregowym.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy wzbudzenie jest zasilane tym samym prądem co twornik (szeregowo), czy ma oddzielne zasilanie/gałąź (obce lub bocznikowe). Dopiero potem rozważ, czy jest to układ mieszany lub z elementami dodatkowymi (np. kompensacja).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To silnik DC, w którym uzwojenie wzbudzenia jest połączone szeregowo z twornikiem, więc płynie przez nie ten sam prąd. Daje to zwykle duży moment rozruchowy, ale wymaga ostrożności, bo prędkość bez obciążenia może nadmiernie wzrosnąć.
Szuka się układu połączeń wskazującego, że uzwojenie wzbudzenia jest włączone w ten sam tor prądowy co twornik (połączenie szeregowe). W praktyce oznacza to mostkowanie/wyprowadzenia, które nie przewidują niezależnego zasilania wzbudzenia.
Silnik obcowzbudny ma uzwojenie wzbudzenia zasilane z oddzielnego źródła niż twornik. Dzięki temu strumień wzbudzenia można regulować niezależnie od prądu twornika, co ułatwia sterowanie prędkością i parametrami pracy.
W szeregowym wzbudzenie jest w szeregu z twornikiem (ten sam prąd), a w bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest zwykle równolegle do zasilania twornika (inny prąd gałęzi). Skutkiem są inne charakterystyki: moment rozruchowy i stabilność prędkości.
Przy rozruchu płynie duży prąd, a ponieważ uzwojenie wzbudzenia jest w szeregu, rośnie też strumień wzbudzenia. W efekcie moment elektromagnetyczny jest wysoki. To korzystne w napędach wymagających "mocnego startu", ale trzeba kontrolować warunki pracy.
Wzbudzenie szeregowo-bocznikowe (mieszane) stosuje się, gdy chce się połączyć zalety dużego momentu (składnik szeregowy) z lepszą stabilnością prędkości (składnik bocznikowy). W praktyce spotyka się je w wybranych napędach o zmiennych obciążeniach.
"Skompensowany" oznacza, że konstrukcja silnika ma rozwiązania ograniczające niekorzystne zjawiska pola twornika (np. wpływ na komutację). To cecha budowy i dodatkowych uzwojeń/elementów, a nie podstawowy typ połączenia jak szeregowy czy obcowzbudny.
Najczęściej myli się nazwy (szeregowy vs mieszany), ignoruje mostkowanie na zaciskach lub zakłada, że każde dodatkowe wyprowadzenia oznaczają obcowzbudzenie. Pomaga zasada: sprawdź, czy wzbudzenie może być zasilane niezależnie, czy jest w torze prądowym twornika.
Zwykle nie, bo kluczowa jest informacja o połączeniach i wyprowadzeniach pokazanych na rysunku. Bez tego nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy wzbudzenie jest szeregowe, obce czy mieszane. Na egzaminie zawsze analizuj schemat/rysunek razem z odpowiedziami.
Ćwicz rozpoznawanie: twornik, uzwojenie wzbudzenia i sposób ich łączenia (szeregowo/równolegle/niezależnie). Pomagają zadania z rysunkami zacisków i mostków oraz krótkie opisy charakterystyk. Warto też powtarzać typowe nazewnictwo silników DC.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Silnik szeregowy ma uzwojenie wzbudzenia włączone w szereg z twornikiem, więc na tabliczce zaciskowej połączenia/mostki wskazują przepływ tego samego prądu przez oba obwody."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_szeregowy - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_bocznikowy - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu: maszyny elektryczne (silniki prądu stałego)
  • Instrukcje serwisowe producentów silników DC (opisy zacisków i mostkowania)
  • Zadania praktyczne: rozpoznawanie połączeń uzwojeń na schematach i tabliczkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego