KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 23.
Na rysunku przedstawiono zdemontowane podzespoły pompy
Ilustracja przedstawia zdemontowane podzespoły pompy śrubowej, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa śrubowa to pompa wyporowa, w której elementami roboczymi są jedna lub kilka śrub (rotorów) o zarysie śrubowym, transportujących ciecz wzdłuż osi. Na rysunku takie elementy są cechą rozpoznawczą; pompa wirowa ma wirnik łopatkowy, zębata koła zębate, a nurnikowa tłok/nurnik.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "śrubowej" wynika z tego, że w pompie śrubowej (wyporowej) kluczowym zespołem jest układ jednej lub kilku śrub/rotorów o kształcie helisy. Podczas pracy rotory tworzą zamknięte przestrzenie robocze, które przesuwają się wzdłuż osi pompy, przenosząc medium od strony ssawnej do tłocznej. W demontażu zwykle widać wydłużone, "gwintopodobne" elementy robocze oraz odpowiadający im korpus.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "wirowej" – pompa wirowa (np. odśrodkowa) rozpoznawana jest po wirniku łopatkowym i obudowie kierującej przepływ (spirala/dyfuzor). Jej zasada działania opiera się na nadaniu energii kinetycznej cieczy przez wirnik, a nie na przesuwaniu objętości w komorach wyporowych.
  • "zębatej" – pompa zębata jest wyporowa, ale elementem roboczym są dwa zazębiające się koła zębate. Po rozebraniu charakterystyczne są koła o zębach oraz pokrywy z gniazdami łożysk; brak jest śrubowych rotorów.
  • "nurnikowej" – pompa nurnikowa/tłokowa ma układ nurnika (tłoka), cylindra oraz zaworów ssących i tłocznych. Demontaż ujawnia tłok/nurnik i zawory, a nie wirujące śruby lub koła zębate.

W praktyce okrętowej rozpoznanie typu pompy jest ważne m.in. przy doborze do medium: pompy śrubowe dobrze radzą sobie z cieczami lepkimi (np. oleje) i zapewniają względnie równomierny przepływ. Przy zadaniach egzaminacyjnych warto ćwiczyć identyfikację po elemencie roboczym: łopatki → wirowa, koła → zębata, tłok/nurnik → nurnikowa, helisa/śruby → śrubowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa śrubowa to pompa wyporowa z rotorami o kształcie śrub/helis, które przesuwają ciecz wzdłuż osi. W siłowni okrętowej stosuje się ją m.in. do mediów lepkich (np. olejów) i tam, gdzie potrzebny jest w miarę równomierny strumień oraz pewna odporność na zmiany lepkości.
Najważniejsza cecha to obecność jednej lub kilku wydłużonych części roboczych o zarysie śrubowym (helisy). W przeciwieństwie do wirnika łopatkowego (pompa wirowa) lub kół zębatych (pompa zębata), widać "gwintopodobne" rotory pracujące w dopasowanym korpusie.
Obie są wyporowe, ale różnią się elementem roboczym: śrubowa ma rotory śrubowe, a zębata ma koła zębate. W zębatej medium jest przenoszone w przestrzeniach między zębami a korpusem, a w śrubowej w komorach tworzonych przez helisy rotorów.
W praktyce pompy wyporowe lepiej utrzymują transport medium przy większej lepkości niż wiele pomp wirowych. W pompie śrubowej przepływ wynika z przesuwania objętości wzdłuż osi, więc spadek wydajności przy wzroście lepkości bywa mniejszy niż w typowych rozwiązaniach wirowych.
Pompa wirowa ma wirnik łopatkowy i wykorzystuje zjawiska przepływowe (nadanie energii cieczy). Pompa wyporowa (np. śrubowa, zębata, nurnikowa) ma komory o zmiennej objętości, które "porcjami" przemieszczają medium. Na rysunku kluczowe są łopatki vs śruby/koła/tłok.
Typowe są: cylinder, nurnik/tłok oraz zawory ssące i tłoczne (często grzybkowe lub płytkowe). W demontażu widać elementy posuwisto-zwrotne i gniazda zaworowe, a nie wirujące rotory śrubowe czy koła zębate.
Nie. Pompa śrubowa jest pompą wyporową, bo transport cieczy odbywa się przez przesuwanie zamkniętych objętości wzdłuż osi. Pompa wirowa jest przepływowa (dynamiczna) i działa dzięki wirnikowi łopatkowemu oraz zmianie energii kinetycznej i ciśnienia w przepływie.
Najczęściej wtedy, gdy widzi się tylko fragment podzespołów i wiadomo jedynie, że to pompa wyporowa. Aby uniknąć pomyłki, skup się na kształcie elementu roboczego: helisa/"gwint" oznacza śrubową, a zęby i dwa koła o zazębieniu oznaczają zębatą.
Typowy błąd to uznanie każdego wirującego elementu za "wirnik" pompy wirowej. W pompie wirowej wirnik ma łopatki i zwykle współpracuje z obudową spiralną lub dyfuzorem. Brak łopatek, a obecność śrub/helis lub kół zębatych sugeruje pompę wyporową.
Skuteczna metoda to porównywanie przekrojów i zdjęć: (1) znajdź element roboczy, (2) sprawdź, czy jest łopatkowy, zębaty, śrubowy czy tłokowy, (3) dopasuj do zasady działania. Pomaga też kojarzenie z instalacjami okrętowymi: oleje i paliwa często łączy się z pompami wyporowymi.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pompa śrubowa to pompa wyporowa, w której elementami roboczymi są jedna lub kilka śrub (rotorów) o zarysie śrubowym, transportujących ciecz wzdłuż osi."

Materiały:

  • Podręczniki z maszynoznawstwa/maszyn przepływowych (rozdziały o pompach wyporowych i wirowych)
  • Instrukcje obsługi i DTR pomp stosowanych na statkach (sekcje: budowa, zasada działania, demontaż)
  • Materiały dydaktyczne z eksploatacji siłowni okrętowej (instalacje paliwowe i olejowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego