KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 3.
Na rysunku przedstawiono zespół
Ilustracja przedstawia zespół sprzęgła tarczowego, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania egzaminacyjnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło tarczowe rozpoznaje się po tarczy z okładzinami ciernymi oraz elementami tłumiącymi drgania (np. sprężynami) współpracującymi z dociskiem i kołem zamachowym. Hamulec tarczowy ma tarczę i zacisk, bębnowy – bęben i szczęki, a koło dwumasowe nie ma typowej tarczy ciernej jak w sprzęgle.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "sprzęgła tarczowego", ponieważ zespół sprzęgła tarczowego w pojazdach najczęściej obejmuje tarczę sprzęgłową z okładzinami ciernymi oraz elementami służącymi do tłumienia drgań skrętnych w piaście tarczy (często są to sprężyny). Tarcza ta współpracuje z dociskiem i kołem zamachowym, a jej zadaniem jest chwilowe rozłączanie oraz płynne załączanie napędu między silnikiem a skrzynią biegów.

Odpowiedź "hamulca tarczowego" jest nieprawidłowa, bo hamulec tarczowy rozpoznaje się jako zespół tarcza–zacisk–klocki (często widoczny jest zacisk i jarzmo). Jego funkcją jest wytracanie prędkości, a nie rozłączanie napędu; konstrukcyjnie dominują elementy prowadzące klocki i mechanizm docisku klocków do tarczy.

Odpowiedź "hamulca bębnowego" również nie pasuje, ponieważ w hamulcu bębnowym kluczowe są: bęben oraz szczęki z okładzinami, rozpierak/cylinderki, sprężyny powrotne i mechanizm samoregulacji. Zespół ten ma inną geometrię (zamknięty bęben) niż typowa tarcza sprzęgłowa.

Odpowiedź "koła dwumasowego" jest błędna, bo koło dwumasowe to element po stronie silnika (odmiana koła zamachowego) odpowiedzialny za tłumienie drgań skrętnych. Ma własny układ sprężyn i mas, ale nie jest tarczą cierną sprzęgła. W praktyce na rysunkach koło dwumasowe wygląda jak masywny zespół koła zamachowego, a nie jak tarcza z okładzinami ciernymi.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu elementów patrz na funkcję i typowe pary współpracujących części: sprzęgło (tarcza + docisk), hamulec tarczowy (tarcza + zacisk), hamulec bębnowy (bęben + szczęki), koło dwumasowe (zespół koła zamachowego bez okładzin tarczy sprzęgła).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprzęgło tarczowe to zespół, który umożliwia chwilowe rozłączenie i płynne załączenie napędu między silnikiem a skrzynią biegów. Kluczowym elementem jest tarcza z okładzinami ciernymi dociskana do koła zamachowego przez docisk.
Szukaj tarczy z okładzinami ciernymi oraz piasty z elementami tłumiącymi drgania (często sprężyny). W przeciwieństwie do hamulca nie powinno być widocznego zacisku ani bębna, tylko elementy typowe dla przeniesienia napędu.
Sprężyny w piaście tarczy sprzęgłowej służą do tłumienia drgań skrętnych i łagodzenia szarpnięć podczas ruszania oraz zmiany biegów. Dzięki temu moment obrotowy jest przenoszony bardziej płynnie, a układ napędowy jest mniej obciążany udarami.
Sprzęgło tarczowe służy do rozłączania i łączenia napędu (silnik–skrzynia), a hamulec tarczowy do hamowania koła. Hamulec ma tarczę oraz zacisk z klockami, natomiast sprzęgło ma tarczę cierną i docisk współpracujące z kołem zamachowym.
W hamulcu bębnowym występuje bęben i szczęki rozpychane wewnątrz bębna (często z cylinderkiem i sprężynami powrotnymi). Sprzęgło tarczowe nie ma bębna ani szczęk – ma tarczę z okładzinami dociskaną osiowo do powierzchni ciernej.
Koło dwumasowe to odmiana koła zamachowego z układem tłumiącym drgania skrętne silnika. Stosuje się je, aby zmniejszyć drgania i hałas oraz poprawić komfort pracy układu napędowego. Nie zastępuje tarczy sprzęgła – to inny element, choć współpracuje ze sprzęgłem.
Tak, to częsty błąd, bo oba układy mają elementy cierne i mogą wyglądać "tarczowo". Pomaga sprawdzenie, czy widać zacisk (hamulec) albo piastę tarczy ze sprężynami tłumiącymi i docisk (sprzęgło).
Typowe objawy to ślizganie sprzęgła (wzrost obrotów bez przyrostu prędkości), zapach spalenizny, trudności z ruszaniem, szarpanie oraz wyższy punkt "brania". Diagnoza zwykle wymaga oceny stanu okładzin i elementów docisku po demontażu.
Często wymienia się zestaw (tarcza, docisk, łożysko/wysprzęglik), bo zużycie elementów jest powiązane, a koszt robocizny demontażu skrzyni biegów jest wysoki. Wymiana kompletu zmniejsza ryzyko ponownej awarii krótko po naprawie.
Najczęstsze pomyłki wynikają z patrzenia na pojedynczy detal zamiast na cały układ. Uczniowie mylą tarczę sprzęgła z tarczą hamulcową, bo ignorują brak zacisku, albo wybierają koło dwumasowe, bo kojarzą sprężyny z tłumieniem drgań bez sprawdzenia, czy jest to element cierny.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Sprzęgło tarczowe rozpoznaje się po tarczy z okładzinami ciernymi oraz elementami tłumiącymi drgania (np. sprężynami) współpracującymi z dociskiem i kołem zamachowym."

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdziały: Clutch / Brake systems, wydanie 10 (lub nowsze) – zakres: budowa i rozróżnianie podzespołów
  • Reif K. (red.), "Fundamentals of Automotive and Engine Technology", rozdziały dotyczące układu przeniesienia napędu i sprzęgieł – identyfikacja elementów
  • Heisler H., "Advanced Vehicle Technology", część dotycząca sprzęgieł i układów hamulcowych – porównanie konstrukcji i funkcji

Materiały:

  • Podręcznik do nauki zawodu mechanik pojazdów samochodowych – dział: sprzęgła i układ przeniesienia napędu
  • Materiały producentów (np. katalogi/poradniki montażowe zestawów sprzęgła) – rozpoznawanie elementów
  • Atlas/album budowy pojazdów – porównanie: sprzęgło tarczowe vs hamulce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego