KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Na rysunku symbolem >1:3 oznaczono
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny, który jest prawdopodobnie częścią egzaminu zawodowego dla technika odlewnika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis 1:3 na rysunku technicznym jest typowym sposobem podania zbieżności (stożkowatości), czyli zmiany wymiaru na długości w określonej proporcji. Nie jest to symbol prostopadłości (tolerancja geometryczna) ani chropowatości (oznaczenie struktury powierzchni), a także nie oznacza pochylenia.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "zbieżność" jest właściwa, ponieważ zapis w postaci proporcji 1:3 odnosi się do zbieżności/stożkowatości elementu, czyli do tego, że wymiar zmienia się wzdłuż długości w określonym stosunku. W praktyce modelarstwa odlewniczego taka informacja jest istotna m.in. przy wykonywaniu powierzchni ułatwiających wyjmowanie modelu z formy oraz przy kontroli wykonania oprzyrządowania względem dokumentacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "pochylenie" – pochylenie (w sensie kąta) bywa podawane jako kąt w stopniach lub innym zapisem odnoszącym się do kąta. Sam zapis proporcji 1:3 opisuje relację zmian wymiaru na długości, a nie bezpośrednio wartość kąta.
  • "prostopadłość" – prostopadłość jest tolerancją geometryczną i na rysunku oznacza się ją w ramce tolerancji odpowiednim symbolem, a nie samą proporcją 1:3.
  • "chropowatość" – chropowatość opisuje jakość powierzchni (np. parametry typu Ra) i ma charakterystyczne oznaczenie graficzne. Proporcja 1:3 nie jest standardowym zapisem chropowatości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis w formie stosunku (np. 1:n) przy powierzchni lub osi, najpierw rozważ, czy nie dotyczy on zbieżności/stożkowatości. Dla chropowatości szukaj symbolu struktury powierzchni i parametru, a dla tolerancji geometrycznych – ramki tolerancji z symbolem (np. prostopadłości).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 1:3 najczęściej informuje o zbieżności (stożkowatości), czyli o tym, że wymiar zmienia się wzdłuż długości w podanej proporcji. Taki zapis opisuje cechę kształtu, a nie jakość powierzchni (chropowatość) ani tolerancję geometryczną.
Chropowatość podaje się zwykle jako parametr (np. Ra) wraz z charakterystycznym znakiem struktury powierzchni. Proporcja 1:3 nie jest parametrem chropowatości, tylko zapisem relacji zmian wymiaru, typowym dla zbieżności/stożkowatości.
Zbieżność często bywa podana jako stosunek (np. 1:n) opisujący zmianę wymiaru na długości. Pochylenie rozumiane kątowo częściej ma postać wartości kąta. Na egzaminie zwracaj uwagę, czy opis dotyczy proporcji czy kąta.
Tak. Zbieżność powierzchni (stożkowatość) jest praktycznie istotna, bo wpływa na łatwość wyjmowania modelu z formy oraz na poprawne wykonanie elementów oprzyrządowania. Błędnie dobrana zbieżność może utrudniać formowanie i powodować uszkodzenia formy.
Zbieżność oznacza, że element nie ma stałego przekroju: jego wymiar zmienia się stopniowo wzdłuż długości. W wymiarowaniu może być opisana proporcją (np. 1:3) lub innym uzgodnionym zapisem na rysunku, zależnie od praktyki dokumentacji.
Prostopadłość jest tolerancją geometryczną i zwykle występuje w ramce tolerancji wraz z symbolem oraz odniesieniem do bazy. Sama proporcja 1:3 nie spełnia tej roli. Jeśli widzisz ramkę z symbolem, myśl o tolerancjach, nie o zbieżności.
Częsty błąd to mechaniczne skojarzenie liczby ze "standardowym parametrem" (np. chropowatością) albo z kątem pochylenia. Drugi błąd to nieuwzględnienie, że zapis proporcji opisuje zmianę wymiaru na długości, a nie jedną wartość liczbową.
W praktyce szczegóły zapisu zależą od konwencji dokumentacji i miejsca umieszczenia oznaczenia. Jednak sama proporcja 1:3 jest typowo wiązana ze zbieżnością/stożkowatością. Na egzaminie zawsze patrz, do jakiej powierzchni/osi odnosi się symbol.
Zbieżność stosuje się m.in. na ściankach, które mają być wyjęte z masy formierskiej bez zadzierania. Ułatwia to rozformowanie i zmniejsza ryzyko uszkodzeń krawędzi. Jest to praktyczny element projektowania oprzyrządowania odlewniczego.
Ćwicz rozpoznawanie oznaczeń w krótkich zestawach: chropowatość, tolerancje geometryczne, zbieżność/pochylenie, pasowania. Dobrą metodą jest tworzenie własnej "ściągi" symboli i codzienne 10-minutowe powtórki na przykładach rysunków oprzyrządowania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zapis 1:3 na rysunku technicznym jest typowym sposobem podania zbieżności (stożkowatości), czyli zmiany wymiaru na długości w określonej proporcji.

Materiały:

  • Podręcznik szkolny: rysunek techniczny maszynowy (dział: oznaczenia i wymiarowanie)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni modelarstwa odlewniczego: oznaczanie pochylenia i zbieżności na modelach
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z rozpoznawania oznaczeń na rysunku technicznym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego