KWALIFIKACJA TKO5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 16.
Na schemacie kolejno cyframi 1 i 2 zaznaczono pomiar
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika elektroenergetyka transportu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomiar napięcia wykonuje się przyrządem włączanym równolegle do elementu/odcinka obwodu, a pomiar natężenia prądu przyrządem włączanym szeregowo w tor prądowy. Dlatego układ oznaczony kolejno 1 i 2 odpowiada pomiarowi "napięcia i natężenia prądu".

Pełne wyjaśnienie:

W typowych schematach elektrycznych rozróżnienie, czy mierzona jest dana wielkość, wynika głównie ze sposobu włączenia przyrządu do obwodu.

Pomiar napięcia dotyczy różnicy potencjałów między dwoma punktami. Aby jej nie zafałszować, miernik napięcia (woltomierz lub multimetr w trybie V) podłącza się równolegle do elementu lub odcinka obwodu, czyli "między dwa punkty". Dzięki temu miernik nie powinien istotnie zmieniać prądu w obwodzie (w praktyce ma dużą rezystancję wejściową).

Pomiar natężenia prądu dotyczy prądu płynącego w gałęzi. Dlatego amperomierz (lub multimetr w trybie A) musi znaleźć się szeregowo w tej gałęzi, aby cały mierzony prąd przez niego przepływał (ma możliwie małą rezystancję wewnętrzną). To właśnie taki układ połączeń jest standardowo pokazywany na schematach przy zadaniach o pomiarze prądu.

Odpowiedź "napięcia i natężenia prądu" jest poprawna, gdy na schemacie element oznaczony jako pierwszy wskazuje połączenie równoległe (napięcie), a drugi połączenie szeregowe (prąd).

Pozostałe propozycje są typowymi pułapkami:

  • "natężenia i pojemności" – pojemność mierzy się innymi metodami i zwykle inną konfiguracją przyrządu (często poza pracującym obwodem), a sam schemat obwodu sterowania rzadko przedstawia klasyczny pomiar pojemności w miejscu pracy.
  • "napięcia i rezystancji opornika" – rezystancję mierzy się przy wyłączonym zasilaniu i najczęściej na odłączonym elemencie; włączanie omomierza w czynny obwód jest błędem metody.
  • "rezystancji opornika i natężenia prądu" – analogicznie: prąd można mierzyć w pracującym obwodzie, ale rezystancję zasadniczo nie (wymaga to innej procedury i warunków pomiaru).

Na egzaminie warto zapamiętać regułę: V mierzymy równolegle, A mierzymy szeregowo. Dodatkowo w praktyce SRK ma to znaczenie diagnostyczne: pomiar napięcia potwierdza zasilanie, a pomiar prądu pozwala ocenić obciążenie i wykrywać zwarcia/przeciążenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomiar napięcia oznacza sprawdzenie różnicy potencjałów między dwoma punktami obwodu. W praktyce miernik (woltomierz lub multimetr w trybie V) podłącza się równolegle do badanego elementu/odcinka, czyli "między dwa punkty", bez przerywania toru prądowego.
Pomiar natężenia prądu rozpoznasz po tym, że przyrząd jest włączony szeregowo w gałąź obwodu. Oznacza to, że prąd płynący w tej gałęzi musi przepłynąć przez miernik, więc zwykle schemat pokazuje "wstawienie" miernika w przewód.
Woltomierz ma dużą rezystancję wejściową i ma mierzyć napięcie między punktami, a nie "przejąć" prąd gałęzi. Podłączenie szeregowe mogłoby istotnie zmienić prąd w obwodzie i zafałszować działanie układu. Równoległe podłączenie minimalizuje wpływ na obwód.
Amperomierz ma mierzyć prąd gałęzi, więc musi znajdować się w torze przepływu prądu (połączenie szeregowe). Podłączenie równoległe jest niebezpieczne, bo amperomierz ma małą rezystancję wewnętrzną i może spowodować duży prąd (zwarciowy), uszkodzenie bezpiecznika lub miernika.
Najczęściej uczniowie ignorują sposób włączenia miernika i wybierają odpowiedź "na skojarzenie" (np. rezystancja, pojemność). Klucz to zawsze analiza: czy element jest podłączony równolegle (napięcie), czy szeregowo (prąd) oraz czy pomiar wymaga pracy bez zasilania.
Zwykle nie. Pomiar rezystancji omomierzem wykonuje się przy odłączonym zasilaniu i najlepiej na odłączonym elemencie, aby uniknąć wpływu równoległych gałęzi i napięć w układzie. W czynnych obwodach SRK stosuje się raczej pomiar napięć i prądów.
W diagnostyce zasilania i obwodów sterowania najczęściej sprawdza się napięcie (czy zasilanie dociera do punktu) oraz natężenie prądu (czy obciążenie jest prawidłowe, czy nie ma przeciążenia/zwarcia). To podstawowe, szybkie pomiary terenowe.
Ustaw właściwy zakres i gniazdo pomiarowe (A/mA zgodnie z oczekiwanym prądem), a miernik włącz szeregowo w badaną gałąź. Zaczynaj od najwyższego zakresu, aby nie przepalić bezpiecznika w mierniku. Przed pomiarem oceń ryzyko i stosuj procedury BHP.
Gdy nie chcesz rozłączać obwodu (bo to ingerencja w pracę urządzeń), często wygodniejszy jest pomiar spadku napięcia na elemencie lub złączu. Duży spadek może wskazywać zły styk, korozję lub przeciążenie, bez konieczności włączania amperomierza w szereg.
Prosta reguła egzaminacyjna: V równolegle, A szeregowo. Jeśli na schemacie przyrząd jest "między dwoma punktami" – to napięcie. Jeśli jest "wstawiony w przewód" – to prąd. Dodatkowo pamiętaj, że pomiar rezystancji wykonuje się bez zasilania.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Pomiar napięcia wykonuje się przyrządem włączanym równolegle do elementu/odcinka obwodu, a pomiar natężenia prądu przyrządem włączanym szeregowo w tor prądowy."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Woltomierz - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Amperomierz - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Multimetr - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: metrologia elektryczna (woltomierz, amperomierz, multimetr)
  • Instrukcje producentów multimetrów (bezpieczeństwo i konfiguracja pomiaru U/I)
  • Zadania treningowe z czytania schematów i doboru metody pomiaru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego