KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 23.
Na schemacie przedstawiono
Ilustracja przedstawia schemat wielostopniowej sprężarki promieniowej, co jest zgodne z odpowiedzią do pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprężarka promieniowa (odśrodkowa) ma przepływ czynnika zmieniany z osiowego na promieniowy w wirniku, a wielostopniowa zawiera kilka kolejnych stopni sprężania połączonych szeregowo. Na schemacie rozpoznaje się to po powtarzających się zespołach wirnik–kierownica/układ dyfuzora, typowych dla stopni promieniowych.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać dwa niezależne kryteria: typ sprężarki (osiowa lub promieniowa) oraz liczbę stopni (jednostopniowa lub wielostopniowa).

Sprężarka promieniowa (często nazywana odśrodkową) jest maszyną, w której w wirniku czynnik roboczy uzyskuje przyrost energii, a przepływ ma charakter promieniowy (od środka na zewnątrz lub odwrotnie – zależnie od konstrukcji). Na schematach i przekrojach zwykle widać wirniki o geometrii "tarczy" z kanałami promieniowymi oraz elementy odzysku ciśnienia w dyfuzorze.

Sprężarka osiowa pracuje natomiast z przepływem wzdłuż osi maszyny. Charakterystyczne są rzędy łopatek wirnikowych i kierowniczych ustawionych wzdłuż osi, tworzące "ciąg" stopni osiowych o podobnej średnicy przepływu.

Drugie kryterium to jedno- vs wielostopniowość. Układ wielostopniowy oznacza, że sprężanie realizowane jest w kilku kolejnych stopniach (kilka zespołów wirnikowych i towarzyszących im kierownic/dyfuzorów), co pozwala uzyskać większy całkowity spręż przy korzystniejszym rozkładzie obciążeń i sprawności. Jednostopniowa ma tylko jeden taki stopień.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Odpowiedź "wielostopniową sprężarkę osiową" odpada, gdy na schemacie widać cechy stopni promieniowych (a nie rzędy łopatek osiowych).
  • Odpowiedź "jednostopniową sprężarkę promieniową" jest niezgodna, jeśli na schemacie pokazano kilka kolejnych stopni, a nie pojedynczy wirnik z jednym dyfuzorem.
  • Odpowiedź "jednostopniową sprężarkę osiową" jest błędna jednocześnie w typie (osiowa zamiast promieniowej) i w liczbie stopni (jeden zamiast wielu), więc pasuje tylko w zupełnie innym schemacie.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozstrzygnij kierunek przepływu (osiowy czy promieniowy), a dopiero potem policz, ile razy powtarza się "moduł" stopnia sprężania na schemacie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężarka promieniowa to sprężarka wirnikowa, w której czynnik roboczy w wirniku przyspiesza i zmienia kierunek przepływu na promieniowy, a następnie w dyfuzorze część energii kinetycznej zamienia się na wzrost ciśnienia. Często spotyka się ją w układach wymagających dużego sprężu na stopień.
Sprężarka osiowa ma przepływ czynnika wzdłuż osi maszyny. Na schematach rozpoznaje się ją po wielu kolejnych rzędach łopatek (wirnikowych i kierowniczych) ustawionych "w tunelu" przepływowym, zwykle o zbliżonej średnicy, bez typowego promieniowego wyrzutu czynnika jak w sprężarce promieniowej.
Wielostopniowość oznacza kilka następujących po sobie stopni sprężania. W praktyce na schemacie widzisz powtórzony układ elementów stopnia (np. kilka wirników i odpowiadające im kierownice/dyfuzory) połączonych szeregowo w jednym korpusie lub w zespole. Jeden powtórzony moduł = jednostopniowa.
Stosuje się je, gdy potrzebny jest większy całkowity spręż (większa różnica ciśnień), a uzyskanie go w jednym stopniu byłoby nieefektywne lub ograniczone konstrukcyjnie. Podział sprężania na stopnie pozwala lepiej kontrolować parametry pracy, poprawia sprawność i ułatwia dobór geometrii przepływu.
Najczęściej są to wirniki o kształcie tarczowym z kanałami promieniowymi, widoczny "wyrzut" czynnika na zewnątrz oraz dyfuzor/spirala (voluta) służące do odzysku ciśnienia. W odróżnieniu od osiowej, nie dominują tu długie rzędy łopatek wzdłuż osi.
Tak. Całkowity spręż układu wielostopniowego jest wypadkową spręży poszczególnych stopni. Zwiększając liczbę stopni, można uzyskać wyższe ciśnienie końcowe (przy odpowiednim doborze i pracy stopni), często z lepszą sprawnością niż przy próbie osiągnięcia tego samego w jednym stopniu.
Najczęściej myli się "osiową" z "promieniową" przez pobieżne spojrzenie na wirnik, a także pomija się kryterium jedno-/wielostopniowości. Pomaga metoda dwuetapowa: najpierw oceń kierunek przepływu (osiowy czy promieniowy), potem policz powtórzenia stopni na schemacie.
Sprężarki osiowe są często wybierane przy bardzo dużych wydatkach przepływu, gdy korzystna jest budowa z wieloma stopniami wzdłuż osi. W porównaniu do promieniowych mogą zapewniać wysoką sprawność w określonych zakresach pracy, ale wymagają poprawnej współpracy wielu rzędów łopatek.
Na uproszczonych schematach symbole elementów bywają podobne, a rysunek może nie pokazywać wszystkich detali (np. łopatek). Wtedy łatwo o "zlanie" kilku sekcji w jedną. Warto szukać powtarzających się segmentów oraz zmian średnicy/kierunku kanału przepływowego, które zwykle rozdzielają stopnie.
Ćwicz na wielu przykładach: przekroje sprężarek osiowych i promieniowych, schematy stopni oraz typowe uproszczenia rysunkowe. Dobrą praktyką jest robienie własnych notatek: cechy osiowej (przepływ wzdłuż osi, rzędy łopatek) vs promieniowej (przepływ promieniowy, dyfuzor/spirala) oraz szybkie liczenie stopni.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Sprężarka promieniowa (odśrodkowa) ma przepływ czynnika zmieniany z osiowego na promieniowy w wirniku, a wielostopniowa zawiera kilka kolejnych stopni sprężania połączonych szeregowo."

Źródła:

  • Wikipedia: "Sprężarka odśrodkowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Spr%C4%99%C5%BCarka_od%C5%9Brodkowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Sprężarka osiowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Spr%C4%99%C5%BCarka_osiowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Encyklopedia PWN: hasło "sprężarka" — https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/sprezarka;3980917.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z maszyn przepływowych (sprężarki osiowe i promieniowe)
  • Karty katalogowe producentów sprężarek (przykładowe przekroje i schematy stopni)
  • Zadania egzaminacyjne z rozpoznawania elementów instalacji i maszyn energetycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego