KWALIFIKACJA OGR4 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 7.
Na schemacie przedstawiono sposób inwentaryzowania szczegółów terenowych z zastosowaniem metody
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek związany z inwentaryzacją szczegółów terenowych, stosowany w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda domiarów prostokątnych polega na wyznaczaniu położenia szczegółów terenowych przez odmierzanie odcinków od linii bazowej oraz domiarów prowadzonych do niej pod kątem 90°. Niwelacja (geometryczna i trygonometryczna) dotyczy głównie różnic wysokości, a wcięcia liniowe opierają się na przecięciu kierunków/odległości z dwóch punktów.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentaryzacji szczegółów terenowych jedną z podstawowych metod pomiaru sytuacyjnego są domiary prostokątne. Rozpoznaje się je po tym, że:

  • najpierw wyznacza się linię pomiarową (bazową), zwykle prostą, odcinek pomiędzy punktami o znanym położeniu,
  • położenie szczegółu terenowego określa się przez odległość wzdłuż bazy (gdzie na bazie "wypada" rzut punktu) oraz domiar prostopadły do tej bazy,
  • na szkicu widoczne są charakterystyczne odcinki prostopadłe od bazy do punktów szczegółów.

Dlatego odpowiedź "domiarów prostokątnych." jest właściwa, gdy schemat pokazuje bazę i odłożone od niej prostopadłe domiary do szczegółów.

Odpowiedź "niwelacji geometrycznej." jest niepoprawna, ponieważ niwelacja geometryczna służy przede wszystkim do wyznaczania różnic wysokości między punktami za pomocą niwelatora i łat. Jej wynikiem są rzędne wysokościowe, a nie typowy szkic sytuacyjny oparty o prostopadłe domiary od linii bazowej.

Odpowiedź "wcięć liniowych." jest niepoprawna, bo metoda wcięć (w tym liniowych) polega na wyznaczeniu położenia punktu przez przecięcie linii/kierunków lub zależności pomiarowych prowadzonych z co najmniej dwóch stanowisk. Na schemacie wcięć typowo widać linie dochodzące do punktu z dwóch punktów nawiązania, a nie system domiarów prostopadłych od jednej bazy.

Odpowiedź "niwelacji trygonometrycznej." także nie pasuje, ponieważ jest to metoda wysokościowa oparta o pomiar kąta pionowego i odległości (np. tachimetrem) w celu wyznaczenia przewyższeń. Może towarzyszyć pomiarom sytuacyjnym, ale sama w sobie nie jest metodą typowego "domiarowania" szczegółów w planie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz jedną linię odniesienia i wiele krótkich odcinków dochodzących do niej pod kątem prostym, najczęściej chodzi o domiary prostokątne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Domiary prostokątne to metoda pomiaru sytuacyjnego, w której punkt szczegółu wyznacza się względem linii bazowej: mierzy się odległość wzdłuż tej linii oraz domiar wykonany prostopadle do niej. Wyniki często zapisuje się na szkicu polowym jako prostopadłe odcinki od bazy.
Najczęściej widać jedną prostą linię (bazę) oraz wiele krótkich odcinków dochodzących do niej pod kątem 90°. Przy punktach mogą być wpisane wartości odległości. Taki układ sugeruje, że szczegóły terenowe były "domiarowane" prostopadle od linii pomiarowej.
Niwelacja geometryczna jest metodą wysokościową: jej celem jest określenie różnic wysokości i rzędnych punktów. Choć pracuje się "w terenie", to typowym wynikiem są dane wysokościowe, a nie współrzędne sytuacyjne punktów w planie wyznaczane od linii bazowej.
Niwelacja trygonometryczna polega na wyznaczaniu przewyższeń z pomiaru kąta pionowego i odległości (np. tachimetrem). Stosuje się ją m.in. tam, gdzie niwelacja geometryczna jest utrudniona. Nie jest to jednak typowa metoda inwentaryzacji sytuacyjnej szczegółów metodą domiarów.
Wcięcia liniowe to sposób wyznaczenia położenia punktu na podstawie zależności pomiarowych prowadzonych z co najmniej dwóch punktów nawiązania (np. przecięcie kierunków/odległości). W odróżnieniu od domiarów prostokątnych nie opierają się na jednej bazie i prostopadłych domiarach.
Częsty błąd to mylenie pomiaru sytuacyjnego z wysokościowym (wybieranie niwelacji "bo to pomiar"). Inny błąd to patrzenie tylko na obecność linii i uznanie, że to wcięcie, bez sprawdzenia, czy domiary są prowadzone prostopadle do bazy.
W praktyce szkolnej i terenowej spotyka się m.in. taśmę mierniczą, tyczki, węgielnicę geodezyjną do wyznaczenia prostopadłości oraz paliki do zaznaczania punktów. W wariancie instrumentalnym podobny efekt można uzyskać tachimetrem, ale idea metody pozostaje ta sama.
Sprawdzają się przy inwentaryzacji niezbyt rozległych fragmentów terenu, gdy można poprowadzić wygodną linię bazową (np. wzdłuż krawędzi alei) i mierzyć od niej prostopadłe odsadzenia do drzew, krawężników, urządzeń lub narożników obiektów małej architektury.
Zwykle zapisuje się długość odcinka wzdłuż bazy (położenie rzutu punktu na bazie) oraz długość domiaru prostopadłego od bazy do szczegółu. Dodatkowo oznacza się punkty nawiązania, kierunek bazy i opisuje szczegóły terenowe, aby szkic był jednoznaczny.
Ćwicz rozpoznawanie metod po cechach graficznych szkicu: baza i prostopadłe odcinki (domiary), linie z dwóch stanowisk do punktu (wcięcia), zapisy przewyższeń i ciągi stanowisk (niwelacja). Pomaga też wykonanie kilku własnych szkiców z pomiaru w terenie.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Metoda domiarów prostokątnych polega na wyznaczaniu położenia szczegółów terenowych przez odmierzanie odcinków od linii bazowej oraz domiarów prowadzonych do niej pod kątem 90°."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw geodezji w budownictwie i architekturze krajobrazu (rozdziały o pomiarach sytuacyjnych)
  • Ćwiczenia z czytania szkiców polowych: rozpoznawanie metody po przebiegu linii i domiarów
  • Konspekty/notesy z zajęć terenowych dotyczących domiarów prostokątnych i wcięć

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego