KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 25.
Na schemacie przełącznik sterowania wycieraczkami umożliwia uzyskanie najszybszego ruchu ramion w wyniku przepływu prądu o największym natężeniu. Odpowiada to ustawieniu przełącznika "15" w pozycji
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z przełącznikiem sterowania wycieraczkami, który jest częścią egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać najszybszy ruch wycieraczek, na schemacie należy znaleźć pozycję przełącznika, w której prąd płynie torem o najmniejszej rezystancji (bez dodatkowych oporników/ograniczeń). Z prawa Ohma wynika, że mniejszy opór daje większe natężenie, a to przekłada się na najwyższą prędkość pracy silnika. W tym zadaniu jest to "START".

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu nie chodzi o "intuicyjną" nazwę pozycji przełącznika, tylko o analizę toru prądu na schemacie. Treść mówi wprost, że najszybszy ruch ramion wynika z przepływu prądu o największym natężeniu. Dla danego zasilania (w uproszczeniu stałego napięcia) największe natężenie uzyskuje się wtedy, gdy całkowita rezystancja (opór) toru zasilania silnika jest najmniejsza.

Jak to rozumować krok po kroku:

  • Wybierz na schemacie pozycję przełącznika i prześledź drogę prądu od źródła zasilania do silnika i z powrotem.
  • Sprawdź, czy w danej pozycji włączane są dodatkowe elementy w szeregu (np. rezystor, dodatkowy styk, dodatkowe uzwojenie o większej rezystancji). Elementy szeregowe zwiększają opór całkowity.
  • Zastosuj zależność jakościową z prawa Ohma: przy tym samym napięciu mniejsza rezystancja daje większe natężenie, czyli większy moment i wyższą prędkość pracy silnika (w typowym układzie sterowania biegami).

Odpowiedź "I PRĘDKOŚĆ" oraz "II PRĘDKOŚĆ" mogą być mylące, bo sugerują gotową hierarchię, ale w schematach spotyka się różne konwencje oznaczeń: czasem "powrót/parkowanie" realizuje osobną gałąź, a "start" może oznaczać tor o najmniejszym oporze lub tryb wymuszający najsilniejsze zasilanie na potrzeby rozruchu/odrywania piór.

Odpowiedź "POWRÓT" dotyczy zwykle funkcji doprowadzenia mechanizmu do położenia spoczynkowego (parkowania) i nie musi odpowiadać pracy z największym prądem; często jest to tryb funkcjonalny, a nie "bieg najszybszy".

W tym zadaniu, zgodnie ze schematem dołączonym do pytania, pozycja przełącznika zapewniająca największe natężenie prądu (a więc najszybszy ruch ramion) jest opisana jako "START".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw prześledź tor prądu dla każdej pozycji przełącznika. Najszybszy bieg zwykle odpowiada torowi o najmniejszej rezystancji (brak dodatkowego rezystora w szeregu), co daje największe natężenie prądu i najwyższą prędkość silnika.
W typowym układzie z silnikiem prądu stałego większy prąd oznacza większy moment elektromagnetyczny, a przy mniejszym "dławieniu" obwodu (mniejszym oporze) silnik łatwiej utrzymuje wyższe obroty pod obciążeniem mechanizmu wycieraczek.
Najczęściej jest to dodatkowy rezystor włączany szeregowo albo inny tor uzwojenia/styku o większej rezystancji. Zwiększenie oporu całkowitego zmniejsza natężenie prądu, co zwykle obniża prędkość pracy silnika wycieraczek.
Nie. "Powrót" zwykle odnosi się do funkcji parkowania (doprowadzenia ramion do położenia spoczynkowego), a nie do maksymalnej prędkości. O tym, gdzie płynie największy prąd, decyduje tor na schemacie: liczba elementów w szeregu i ich rezystancja.
Najczęstsze to: zgubienie węzła i śledzenie niewłaściwej gałęzi, pominięcie rezystora szeregowego, oraz wybór odpowiedzi "po nazwie" (np. "II prędkość") bez sprawdzenia, czy ten bieg rzeczywiście ma najmniejszy opór w danym układzie.
Prawo Ohma (w ujęciu jakościowym) mówi, że przy tym samym napięciu zasilania mniejsza rezystancja obwodu daje większy prąd. Dlatego szukasz pozycji przełącznika, w której prąd płynie przez najmniej "hamujący" tor, czyli bez dodatkowych oporów.
Dodatkowy rezystor stosuje się najczęściej do uzyskania wolniejszego biegu. Włączony szeregowo zmniejsza prąd i ogranicza "siłę" zasilania silnika. W praktyce pomaga to uzyskać stabilny, wolniejszy ruch piór przy mniejszym zużyciu i hałasie.
W typowych układach rezystorowych – tak: najwyższy bieg to zwykle tor bez rezystora szeregowego. W innych konstrukcjach (np. przełączanie uzwojeń, sterowanie elektroniczne) zasada realizacji biegów może być inna, dlatego na egzaminie kluczowe jest czytanie schematu.
Trzeba patrzeć nie na nazwę, lecz na połączenia. "START" może oznaczać tor rozruchowy lub tor o najmniejszym oporze (zależnie od konstrukcji). "I/II prędkość" to etykiety biegów, ale ich faktyczne "szybciej/wolniej" wynika z tego, jakie elementy są dołączone w danej pozycji.
Ćwicz systematyczne śledzenie toru prądu: od źródła, przez zabezpieczenia, styki przełącznika, do odbiornika i masy/powrotu. Rób notatki, zaznaczaj węzły i elementy szeregowe. Ucz się też typowych funkcji: bieg wolny/szybki, parkowanie, rozruch.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Aby wskazać najszybszy ruch wycieraczek, na schemacie należy znaleźć pozycję przełącznika, w której prąd płynie torem o najmniejszej rezystancji (bez dodatkowych oporników/ograniczeń)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prawo Ohma" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Windscreen wiper" (sekcje o układach dwubiegowych i rezystorach) – https://en.wikipedia.org/wiki/Windscreen_wiper (dostęp: 2026-03-02)
  • All About Circuits: "DC Motor Speed Control" (zależności jakościowe prędkości/napędu od napięcia i oporu w obwodzie) – https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-13/dc-motor-speed-control/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektrotechniki: prawo Ohma, obwody szeregowe i równoległe
  • Materiały szkoleniowe z czytania schematów instalacji statków powietrznych (układy odbiorników i przełączników)
  • Instrukcje serwisowe/AMM dotyczące instalacji wycieraczek i ich sterowania (jeśli dostępne w ośrodku szkolenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego