KWALIFIKACJA SPL5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 30.
Na zamieszczonym wykresie zestawiono w latach wydatki przedsiębiorstwa transportowego na usprawnienia, modernizację oraz utrzymanie bazy transportowej. Z wykresu wynika, że
Ilustracja przedstawia wykres słupkowy, który obrazuje wydatki przedsiębiorstwa transportowego na usprawnienia, modernizację
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne jest stwierdzenie "wydatki na modernizację najwyższy poziom osiągnęły w 2018 r.", bo wynika ono bezpośrednio z porównania wysokości wartości dla kategorii "modernizacja" we wszystkich latach na wykresie. Pozostałe odpowiedzi opisują trend malejący lub konkretne zmiany procentowe/kwotowe, które nie są zgodne z odczytem z wykresu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność odczytywania informacji z wykresu i formułowania wniosku zgodnego z danymi. Aby je rozwiązać, należy skupić się na jednej kategorii kosztów (modernizacja) i porównać jej wartości w kolejnych latach przedstawionych na wykresie. Jeśli najwyższy punkt/kolumna dla "modernizacji" przypada na rok 2018, to prawdziwy jest wniosek: "wydatki na modernizację najwyższy poziom osiągnęły w 2018 r.".

Pozostałe stwierdzenia są typowymi "pułapkami":

  • "wydatki na modernizację bazy transportowej sukcesywnie maleją." – takie zdanie wymaga, aby w każdym kolejnym roku wartość była niższa od poprzedniej. Wystarczy jeden rok z wzrostem lub utrzymaniem poziomu, aby to stwierdzenie było fałszywe.
  • "wydatki na usprawnienia w roku 2018 zmniejszyły się w stosunku do roku poprzedniego o 7,9%." – to wniosek liczbowy (procentowy). Trzeba by z wykresu odczytać dwie wartości dla "usprawnień" i policzyć zmianę procentową. Jeżeli wykres nie potwierdza dokładnie takiej relacji (spadku i dokładnie 7,9%), odpowiedź jest nieprawdziwa.
  • "łączne wydatki na usprawnienia, modernizację i utrzymanie wzrastają z roku na rok o 5,525 mln Euro." – to bardzo precyzyjne twierdzenie o stałym przyroście sumy w każdym roku. Aby było prawdziwe, suma trzech kategorii musiałaby rosnąć co rok o identyczną kwotę. W praktyce na wykresach firmowych takie idealnie stałe przyrosty są rzadkie; jeśli nie widać dokładnie stałego kroku, należy to odrzucić.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach mieszają się stwierdzenia "jakościowe" (najwyższy poziom, trend malejący) i "bardzo dokładne liczbowe" (konkretny procent, konkretna kwota), najpierw sprawdź te, które można potwierdzić prostym porównaniem na wykresie. Dopiero potem weryfikuj te wymagające dodatkowych obliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Porównaj wartości dla tej samej kategorii w kolejnych latach: szukasz najwyższego słupka/punktu na osi wartości. Następnie sprawdź, jaki rok jest pod nim podpisany na osi czasu. To rok, w którym wydatki osiągnęły maksimum.
To znaczy, że wartość dla kategorii "modernizacja" w roku 2018 jest większa niż w każdym innym roku pokazanym na wykresie. Nie mówi to nic o innych kategoriach (usprawnienia, utrzymanie) ani o sumie wszystkich wydatków.
Bo "sukcesywnie" oznacza spadek w każdym kolejnym roku bez wyjątku. Wystarczy jeden rok z wzrostem lub brakiem spadku, aby zdanie było fałszywe. Uczniowie często widzą ogólny trend i nie sprawdzają wszystkich punktów.
Odczytaj dwie wartości: z roku poprzedniego i z roku bieżącego dla tej samej kategorii. Oblicz różnicę i podziel ją przez wartość z roku poprzedniego, a wynik pomnóż przez 100%. Jeśli wykres podaje tylko przybliżenia, dokładny procent może być nie do potwierdzenia.
Zależy od treści odpowiedzi. Gdy odpowiedź dotyczy "najwyższego poziomu" lub prostego porównania, zwykle wystarczy odczyt. Gdy odpowiedź podaje konkretny procent lub stałą kwotę przyrostu, wtedy trzeba liczyć i mieć pewność, że wykres pozwala na dokładny odczyt.
W zadaniach egzaminacyjnych często pojawiają się: utrzymanie (bieżące koszty), modernizacja (inwestycje/odnowa) oraz usprawnienia (poprawa procesów i wyposażenia). Ważne jest rozróżnienie, bo na wykresie każda kategoria jest przedstawiona osobno.
Baza transportowa to zaplecze potrzebne do realizacji przewozów, np. infrastruktura i środki wykorzystywane do obsługi transportu (organizacyjnie i technicznie). W analizie kosztów może obejmować utrzymanie, modernizacje i usprawnienia tego zaplecza.
Bo wykresy w zadaniach często pozwalają na odczyt przybliżony. Jeśli nie ma tabeli wartości lub skali umożliwiającej dokładny odczyt do tysięcznych, precyzyjna liczba może być "wabikiem". Zawsze sprawdzaj, czy z wykresu da się ją realnie wywnioskować.
Najpierw odczytaj legendę i przypisz kolor/wzór do kategorii, a potem śledź tylko tę serię danych. Pomaga też wskazanie palcem (lub wzrokiem) tej samej barwy w kolejnych latach. To zmniejsza ryzyko przypisania wartości do złej kategorii.
Ćwicz krótkie zestawy: wskazanie maksimum/minimum, porównanie dwóch lat, rozpoznanie trendu, oraz proste obliczenia zmiany procentowej. Zwracaj uwagę na słowa-klucze: "sukcesywnie", "łącznie", "o ile", "w porównaniu do" – one zmieniają sposób weryfikacji odpowiedzi.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe odpowiedzi opisują trend malejący lub konkretne zmiany procentowe/kwotowe, które nie są zgodne z odczytem z wykresu.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wykres liniowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykres_liniowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Wykres słupkowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykres_s%C5%82upkowy (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z podstaw statystyki opisowej (interpretacja wykresów i trendów)
  • Materiały dydaktyczne z rachunku kosztów w przedsiębiorstwie transportowym (koszty utrzymania i inwestycje)
  • Ćwiczenia z czytania wykresów i tabel (zadania maturalne/kwalifikacyjne z interpretacji danych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego