KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 20.
Na zapas materiałów w magazynie składają się dwie dostawy

dostawa I - 100 szt. po 10 zł/szt.
dostawa II - 100 szt. po 11 zł/szt.

Na podstawie zapisów na koncie "Materiały" ustal, która metoda wyceny rozchodu 150 sztuk materiałów z magazynu została zastosowana.
Ilustracja przedstawia fragment konta księgowego związanego z materiałami w magazynie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda LIFO oznacza, że rozchód wycenia się według cen ostatnio przyjętych partii. Przy dostawach po 10 zł i 11 zł rozchód 150 szt. będzie w pierwszej kolejności "schodził" z partii po 11 zł. FIFO działa odwrotnie, średnia daje cenę uśrednioną, a identyfikacja wymaga śledzenia konkretnych sztuk.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu rozpatruje się dwie partie materiałów w magazynie: 100 szt. po 10 zł oraz 100 szt. po 11 zł. Pytanie polega na rozpoznaniu metody wyceny rozchodu 150 szt. na podstawie ewidencji na koncie "Materiały" (czyli tego, jak ustalono wartość rozchodu).

Metoda LIFO (last in, first out) zakłada, że do rozchodu w pierwszej kolejności przyjmuje się materiały z ostatniej dostawy. W praktyce oznacza to, że przy rozchodzie 150 szt. najpierw "schodzi" 100 szt. z partii po 11 zł, a brakujące 50 szt. z partii po 10 zł. Taki sposób wyceny powoduje, że koszt rozchodu jest mocniej powiązany z nowszymi cenami.

Odpowiedź "metoda FIFO" jest nieprawidłowa, ponieważ FIFO działa odwrotnie: do rozchodu w pierwszej kolejności przyjmuje się materiały z najstarszej dostawy. Wtedy 150 szt. byłoby wyceniane najpierw po 10 zł (100 szt.), a następnie po 11 zł (50 szt.).

Odpowiedź "metoda cen przeciętnych" nie pasuje, bo w tej metodzie rozchód wycenia się jedną ceną uśrednioną (najczęściej średnią ważoną), zależną od łącznej wartości i ilości zapasów. W efekcie wartość rozchodu nie odpowiadałaby prostemu "zdejmowaniu" całych partii po 10 lub 11 zł, tylko byłaby oparta o cenę średnią.

Odpowiedź "metoda szczegółowej identyfikacji rzeczywistych cen" jest błędna, bo wymaga wskazania, które konkretnie sztuki/partie (np. oznaczone, przypisane do zleceń) zostały wydane. Stosuje się ją dla zapasów jednoznacznie identyfikowalnych, a samo podanie dwóch dostaw bez identyfikacji jednostek nie przesądza o tej metodzie.

Wskazówka egzaminacyjna: aby rozpoznać metodę, porównuj definicje FIFO/LIFO/średniej z tym, jaką logikę rozchodu pokazują zapisy wartościowe na koncie "Materiały" (czy "pierwsze", "ostatnie", czy "uśrednione").

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda LIFO (ostatnie weszło, pierwsze wyszło) zakłada, że rozchód z magazynu wycenia się w pierwszej kolejności według cen ostatnio przyjętych partii. Dopiero gdy "zużyje się" ostatnią dostawę, rozchód przechodzi na wcześniejsze partie.
FIFO (pierwsze weszło, pierwsze wyszło) wycenia rozchód od najstarszych partii, a LIFO od najnowszych. Różnica wpływa na koszt zużycia i na wartość zapasu końcowego, zwłaszcza gdy ceny zakupu się zmieniają.
Rozpoznajesz LIFO po tym, że wartość rozchodu odpowiada "zdejmowaniu" ilości z ostatniej dostawy po jej cenie, a dopiero potem z dostawy wcześniejszej. Kluczowe jest porównanie logiki zapisów wartościowych z kolejnością dostaw.
Metoda cen przeciętnych (najczęściej średnia ważona) ustala jedną uśrednioną cenę jednostkową na podstawie wartości i ilości zapasów. Następnie całość rozchodu wycenia się tą jedną ceną, a nie cenami poszczególnych dostaw.
Metoda szczegółowej identyfikacji wymaga, aby dało się przypisać wydanie do konkretnych sztuk lub partii (np. numery seryjne, oznaczenia, przypisanie do zleceń). Gdy zadanie nie podaje takich danych, zwykle testuje FIFO/LIFO/średnią.
Najpierw rozchodujesz ostatnią dostawę: 100 szt. po 11 zł, a brakujące 50 szt. z wcześniejszej dostawy po 10 zł. Wartość rozchodu to suma wartości tych części. W zadaniu identyfikujesz metodę po takiej właśnie kolejności.
Nie zawsze. Zależy od trendu cen. Gdy ceny rosną, FIFO częściej daje niższy koszt rozchodu (bo "schodzi" starsza, tańsza partia), a LIFO wyższy. Gdy ceny spadają, relacja może się odwrócić.
Najbardziej przydatna jest wartość rozchodu (kwota ujęta po stronie Ma konta "Materiały" dla wydania) oraz informacja o ilości. Porównujesz wtedy, czy kwota odpowiada FIFO, LIFO czy wycenie średnią ceną.
Średnia ważona bywa wybierana, gdy zapasy są jednorodne, często rotują i trudno śledzić partie, a firma chce stabilizować wahania kosztów jednostkowych. W ewidencji daje jedną cenę rozchodu zamiast "partiami".
Typowe błędy to: odwrócenie definicji FIFO/LIFO, liczenie średniej mimo że nie o to chodzi, oraz ignorowanie tego, że rozchód może obejmować dwie partie (np. 100 szt. z jednej dostawy i 50 szt. z drugiej). Pomaga rozpisanie kolejności partii.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Metoda LIFO oznacza, że rozchód wycenia się według cen ostatnio przyjętych partii."

Źródła:

  • IFRS.org – IAS 2 Inventories (opis zasad wyceny zapasów, w tym formuł kosztu), https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-2-inventories/ - dostęp 2026-02-27
  • AccountingTools – FIFO Method / LIFO Method / Weighted Average Cost (definicje metod i logika rozchodu), https://www.accountingtools.com/ - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik do rachunkowości finansowej (dział: zapasy i wycena rozchodu)
  • Zadania praktyczne z ewidencji magazynowej i konta "Materiały"
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące metod wyceny zapasów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego