Dyfuzja jest procesem transportu masy polegającym na samorzutnym przemieszczaniu się cząsteczek na skutek ich ruchu cieplnego, co prowadzi do wyrównywania stężeń. Typowe obserwacje to rozchodzenie się zapachu w powietrzu lub stopniowe rozprzestrzenianie się barwnika w wodzie bez mieszania. Jeśli na zdjęciu widać właśnie takie rozchodzenie się substancji w ośrodku (gradient stężenia zanika w czasie), to właściwą nazwą procesu jest dyfuzja.
Sublimacja i resublimacja nie są transportem masy w sensie wyrównywania stężeń, tylko przemianami fazowymi:
- sublimacja: przejście ciała stałego w gaz (z pominięciem fazy ciekłej),
- resublimacja (depozycja): przejście gazu w ciało stałe, często widoczne jako nalot/krystaliczny osad na chłodniejszej powierzchni.
Dlatego odpowiedzi "sublimacji" i "resublimacji" są poprawne tylko wtedy, gdy na fotografii widać wyraźnie zmianę stanu skupienia (np. zanik stałej substancji bez topnienia albo powstawanie stałego osadu z par). Jeśli obraz przedstawia jedynie mieszanie/rozpraszanie się substancji w ośrodku, to nie jest to przemiana fazowa.
Okluzja odnosi się do zjawiska uwięzienia (wchłonięcia/zaadsorbowania i zamknięcia) gazów w strukturze ciała stałego, np. w metalach lub osadach. W praktyce analitycznej może mieć znaczenie przy zanieczyszczeniach próbek lub właściwościach materiałów, ale jest to inny mechanizm niż dyfuzja w gazie/cieczy i inny niż sublimacja/resublimacja.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozstrzygnij, czy obserwujesz wyrównywanie stężeń (dyfuzja), czy zmianę stanu skupienia (sublimacja/resublimacja), czy uwięzienie gazu w ciele stałym (okluzja). To zwykle pozwala jednoznacznie wybrać odpowiedź.
