KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2007

PYTANIE NR 34.
Nacisk człowieka o masie m, na podłogę windy jadącej w dół z przyśpieszeniem a, należy obliczyć według zależności
Ilustracja przedstawia fragment pytania egzaminacyjnego związanego z obliczeniami fizycznymi dotyczącymi nacisku człowieka
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Siła nacisku (reakcja podłoża) nie musi równać się mg. Dla windy przyspieszającej w dół wypadkowa sił jest skierowana w dół, więc reakcja maleje. Z równania w osi pionowej otrzymuje się zależność N = m(g − a) (dla a < g).

Pełne wyjaśnienie:

"Nacisk człowieka na podłogę" rozumiemy jako siłę reakcji podłoża N, czyli siłę, jaką podłoga działa na człowieka (a człowiek na podłogę działa taką samą co do wartości, przeciwnie skierowaną).

Przyjmijmy oś pionową: zwrot dodatni do góry. Na człowieka działają dwie główne siły:

  • ciężar mg skierowany w dół,
  • reakcja podłoża N skierowana w górę.

Winda jedzie w dół z przyspieszeniem a, czyli przyspieszenie człowieka jest skierowane w dół. W naszej osi oznacza to przyspieszenie = −a.

Z II zasady dynamiki: ΣF = m·a. Sumujemy siły w osi pionowej (do góry dodatnie):

N − mg = m(−a)

Po przekształceniu:

N = mg − ma = m(g − a)

Wniosek praktyczny: gdy winda przyspiesza w dół, nacisk jest mniejszy niż w spoczynku (mg). Gdyby a dążyło do g, N dąży do zera (stan "nieważkości" w idealnym modelu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi bywają mylone?

  • Wzór typu m(g + a) pasuje do sytuacji, gdy winda przyspiesza w górę (wtedy N rośnie).
  • Wzór mg dotyczy tylko braku przyspieszenia (spoczynek lub ruch jednostajny).
  • Inne kombinacje znaków zwykle wynikają z błędnego przyjęcia osi lub pomylenia kierunku przyspieszenia z kierunkiem ruchu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nacisk to w praktyce wartość reakcji podłoża N, czyli siły, jaką podłoga działa na człowieka. Jest to to samo, co wskazanie wagi w windzie. Nie zawsze równa się mg, bo zależy od przyspieszenia windy.
Rysujesz siły: ciężar mg w dół i reakcję N w górę. Przyjmij oś w górę jako dodatnią. Dla przyspieszenia w dół masz a = −a. Z II zasady dynamiki: N − mg = −ma, więc N = m(g − a).
Bo wypadkowa sił ma być skierowana w dół (taki jest zwrot przyspieszenia). Skoro ciężar już działa w dół, to siła w górę (reakcja podłoża) musi być mniejsza, aby suma sił była "w dół". Matematycznie daje to N = m(g − a).
Gdy przyspieszenie jest równe zero, czyli winda stoi albo porusza się ruchem jednostajnym (stała prędkość). Wtedy z II zasady dynamiki wynika równowaga sił w osi pionowej i reakcja podłoża wynosi N = mg.
W idealnym modelu nieważkość oznacza N = 0, czyli brak nacisku na podłogę. Z zależności N = m(g − a) wynika, że dzieje się tak, gdy a = g skierowane w dół (spadek swobodny). W praktyce występują ograniczenia konstrukcyjne.
Najważniejszy jest kierunek przyspieszenia, nie sam ruch. Winda może jechać w dół i jednocześnie hamować (przyspieszenie w górę) – wtedy nacisk rośnie. Dlatego zawsze analizuj zwrot a i dopiero potem podstawiaj do równania sił.
Najczęściej: (1) mylenie kierunku ruchu z kierunkiem przyspieszenia, (2) automatyczne przyjmowanie N = mg, (3) zły znak w równaniu N − mg = ma, (4) brak rysunku sił. Pomaga stały schemat: oś, FBD, II zasada dynamiki.
Sprawdź granice: gdy a = 0, dostajesz N = mg (OK). Gdy a rośnie, N maleje (w windzie w dół czujesz się "lżejszy"). Dodatkowo jednostki: m[kg]·g[m/s²] = N (niuton).
Zwykle wymaga wyboru zależności (wzoru) na nacisk, ale opiera się na rachunku symbolicznym z II zasady dynamiki. Jeśli podane są liczby (m, a), wtedy dopiero podstawiasz do wzoru i liczysz wartość siły w niutonach.
W urządzeniach, gdzie występuje rozruch i hamowanie: windy, podnośniki, suwnice, platformy robocze. Zmiana przyspieszenia zmienia siły w elementach nośnych i mocowaniach. Rozumienie, że reakcja podłoża zależy od a, pomaga interpretować obciążenia i drgania.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Siła nacisku (reakcja podłoża) nie musi równać się mg."

Źródła:

  • OpenStax, University Physics Volume 1, section "Apparent Weight" (Forces and Newton’s Laws) – https://openstax.org/books/university-physics-volume-1/pages/5-6-drawing-free-body-diagrams (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia, hasło: "Apparent weight" – opis przykładu z windą i zależności N = m(g ± a) – https://en.wikipedia.org/wiki/Apparent_weight (dostęp: 2026-02-18)
  • HyperPhysics (Georgia State University), temat: "Elevator and Apparent Weight" – http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/mechanics/elev.html (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik z fizyki: dynamika (II zasada Newtona) oraz zadania o windzie
  • Zbiór zadań maturalnych/technicznych z dynamiki w osi pionowej
  • Materiały OpenStax z działu o siłach i "apparent weight"

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego