KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 39.
Naczynia miarowe, kalibrowane "na wlew" (IN) to:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie IN ("na wlew") dotyczy naczyń kalibrowanych na zawartość – objętość jest równa nominalnej, gdy naczynie zostanie napełnione do kreski. Tak działa kolba miarowa. Biurety i pipety jednomiarowe są zwykle kalibrowane "na wylew" (do dozowania), a kolba destylacyjna nie jest naczyniem miarowym.

Pełne wyjaśnienie:

Naczynia miarowe mogą być kalibrowane w dwóch podstawowych "logikach":

  • "Na zawartość" (IN) – naczynie ma zawierać zadaną objętość, gdy ciecz zostanie dolana do kreski. W takim przypadku objętość odnosi się do tego, co pozostaje w naczyniu.
  • "Na wylew" (EX) – naczynie ma oddać (dozować) zadaną objętość po opróżnieniu zgodnie z zasadami użytkowania. Uwzględnia się fakt, że pewna ilość cieczy pozostaje na ściankach.

Kolby miarowe służą typowo do przygotowania roztworów o ściśle określonej objętości końcowej (np. roztworu mianowanego): odważa się substancję, rozpuszcza, a następnie dopełnia do kreski. To odpowiada kalibracji "na wlew" (IN), dlatego jest to prawidłowa odpowiedź.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Kolby destylacyjne – są elementem aparatury do destylacji, nie stanowią szkła miarowego do precyzyjnego wyznaczania objętości nominalnej według kreski.
  • Biurety – są narzędziem do dozowania cieczy (np. w miareczkowaniu), więc z założenia pracują jako naczynia "na wylew" (EX), a nie "na zawartość".
  • Pipety jednomiarowe – służą do pobrania i przeniesienia porcji cieczy o określonej objętości do innego naczynia; praktycznie testują umiejętność dozowania, więc odpowiadają kalibracji "na wylew" (EX).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu chodzi o sporządzenie roztworu do określonej objętości – myśl o kolbie miarowej i kalibracji "na zawartość". Jeśli chodzi o dozowanie porcji – myśl o pipetach/biuretach i kalibracji "na wylew".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IN ("na wlew") oznacza, że naczynie jest kalibrowane na zawartość: po napełnieniu do kreski ma w sobie objętość równą nominalnej. To typowe np. dla kolb miarowych używanych do sporządzania roztworów do określonej objętości.
Najbardziej klasycznym przykładem naczynia kalibrowanego na zawartość jest kolba miarowa. Używa się jej wtedy, gdy objętość ma być "ustawiona" przez dopełnienie cieczy do kreski, a roztwór pozostaje w kolbie.
Biureta służy do dozowania objętości (np. w miareczkowaniu). W praktyce interesuje nas ilość cieczy, która wypłynęła, a nie ta, która została na ściankach. Dlatego biurety traktuje się jako szkło "na wylew" (EX/TD).
Pipeta jednomiarowa jest narzędziem do przenoszenia porcji cieczy do innego naczynia, więc typowo odpowiada kalibracji na wylew (EX/TD). Oznacza to, że objętość nominalna dotyczy tego, co pipeta ma oddać przy prawidłowym opróżnieniu.
Zwykle odczytuje się dolną część menisku (dla cieczy tworzących menisk wklęsły, np. wody) na wysokości kreski, patrząc na poziomie oczu. Błąd paralaksy (patrzenie z góry lub z dołu) to częsta przyczyna błędów objętości.
To różne skróty opisujące tę samą ideę kalibracji. IN zwykle odpowiada "to contain" (TC) – na zawartość, a EX odpowiada "to deliver" (TD) – na wylew/dozowanie. W zależności od norm i producenta możesz spotkać jeden z tych zapisów.
Kolby miarowej używa się, gdy trzeba przygotować roztwór o dokładnie określonej objętości końcowej, np. roztwór wzorcowy, roztwór do analizy lub roztwór do kalibracji urządzenia. Kluczowe jest dopełnienie do kreski po rozpuszczeniu składników.
Kolba destylacyjna jest projektowana do procesów destylacji (ogrzewanie, odparowanie, skraplanie), a nie do precyzyjnego wyznaczania objętości według jednej kreski i określonej tolerancji. Jej kształt i skala (jeśli występuje) nie spełniają roli szkła miarowego.
Najczęściej: zły odczyt menisku (paralaksa), napełnianie cieczą o innej temperaturze niż przyjęta do kalibracji, niedokładne wymieszanie po dopełnieniu oraz zbyt szybkie dolewanie, które powoduje "przestrzelenie" kreski. Warto dolewać kroplami pod koniec.
Najlepiej skojarzeniami funkcji: kolba = "ustawiam objętość" (IN/TC), pipeta/biureta = "dozuję" (EX/TD). Ćwicz też rozpoznawanie szkła na zdjęciach i opisz, do czego służy każde z nich w typowych zadaniach laboratoryjnych w przemyśle chemicznym.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Oznaczenie IN ("na wlew") dotyczy naczyń kalibrowanych na zawartość – objętość jest równa nominalnej, gdy naczynie zostanie napełnione do kreski."

Źródła:

  • BRAND GmbH + Co KG, "Volumetric instruments – calibration: In (to contain) and Ex (to deliver)", https://www.brand.de/en/service/downloads/ (sekcja materiałów o szkle miarowym/kalibracji) - accessed 2026-02-18
  • VITLAB GmbH, "To contain (TC, In) / To deliver (TD, Ex) – calibration of volumetric glassware" (materiały informacyjne producenta), https://www.vitlab.com/ (sekcja informacji o produktach/kalibracji) - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia, "Volumetric flask" (opis przeznaczenia i typowych oznaczeń TC/TD), https://en.wikipedia.org/wiki/Volumetric_flask - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Instrukcje producentów szkła miarowego dotyczące oznaczeń kalibracyjnych i sposobu użytkowania
  • Podręczniki do analizy ilościowej (rozdziały o szkle miarowym i błędach pomiaru objętości)
  • Materiały szkolne/BHP dotyczące pracy ze szkłem laboratoryjnym i odczytu menisku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego