KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 3.
Naczynie laboratoryjne w kształcie okrągłej podstawki (spodka) o szerokim, płaskim dnie i niskich (w stosunku do średnicy) ścianach bocznych, wykonane ze szkła lub przezroczystych tworzyw sztucznych, służące m.in. do hodowli mikroorganizmów, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szalka Petriego to płytkie naczynie o szerokim, płaskim dnie i niskich ściankach, zwykle z pokrywką. Wykorzystuje się ją do rozlewania pożywek (np. agarowych) i hodowli mikroorganizmów oraz obserwacji wzrostu kolonii. Biureta i pipeta służą do pracy z cieczami, a eza jest narzędziem do wykonywania posiewu, nie naczyniem.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na naczynie o szerokim, płaskim dnie i niskich ściankach, wykonywane ze szkła lub przezroczystych tworzyw, używane do hodowli mikroorganizmów. Taką budowę i zastosowanie ma szalka Petriego: składa się z dwóch elementów (podstawy i dopasowanej pokrywki), co ułatwia pracę w warunkach aseptycznych oraz obserwację wzrostu kolonii na podłożu stałym (najczęściej agarowym).

W praktyce badań środowiskowych szalki Petriego są używane m.in. do:

  • posiewów próbek wody, gleby i powietrza na pożywkach agarowych,
  • oceny liczby kolonii i ich morfologii po inkubacji,
  • monitoringu zanieczyszczeń biologicznych oraz kontroli skuteczności dezynfekcji,
  • prac związanych z bioremediacją (obserwacja wzrostu wybranych mikroorganizmów).

Pozostałe propozycje nie pasują do opisu, bo dotyczą innego typu sprzętu:

  • Biureta jest naczyniem miarowym stosowanym głównie w miareczkowaniu (precyzyjne dozowanie roztworu), ma długi, wąski kształt i kranik, więc nie służy do hodowli na podłożu stałym.
  • Pipeta Pasteura to proste narzędzie do pobierania i przenoszenia niewielkich objętości cieczy (kroplomierz), nie zapewnia płaskiej powierzchni do rozlewania pożywki i obserwacji kolonii.
  • Eza jest narzędziem do wykonywania posiewu (np. przeniesienia materiału na pożywkę), a więc służy do manipulacji mikroorganizmami, ale sama nie jest naczyniem o opisanym kształcie.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach opisowych zwracaj uwagę na geometrię naczynia (płytkie vs wysokie, szerokie vs wąskie) oraz na to, czy sprzęt służy do hodowli/obserwacji, czy do odmierzania i dozowania cieczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Szalka Petriego to płytkie, okrągłe naczynie (podstawa + pokrywka) używane głównie do hodowli mikroorganizmów na podłożach stałych, np. agarowych. Umożliwia rozlanie pożywki, wykonanie posiewu oraz obserwację i liczenie kolonii po inkubacji.
Szukaj cech: szerokie, płaskie dno, niskie ścianki w stosunku do średnicy oraz zwykle pokrywka. Taka konstrukcja pozwala na równą warstwę pożywki i wygodną obserwację kolonii, czego nie zapewniają naczynia wysokie i wąskie.
Niskie ścianki ułatwiają dostęp do powierzchni pożywki (np. przy rozmazie) i obserwację kolonii. Pokrywka ogranicza zanieczyszczenie próbki oraz wysychanie podłoża, a jednocześnie pozwala na wymianę gazową potrzebną do wzrostu wielu mikroorganizmów.
Biureta służy do precyzyjnego dozowania roztworu podczas miareczkowania (ma długi cylinder i kranik). Szalka Petriego służy do hodowli i obserwacji mikroorganizmów na płaskim podłożu. Różnią się więc zarówno kształtem, jak i funkcją.
Pipeta Pasteura to prosty przyrząd do pobierania i przenoszenia małych ilości cieczy (często kroplami). Nie tworzy powierzchni roboczej dla pożywki agarowej ani miejsca do wzrostu kolonii. W mikrobiologii bywa używana pomocniczo, ale nie zastępuje szalki.
Eza to narzędzie do przenoszenia materiału mikrobiologicznego i wykonywania posiewu (np. rozprowadzania inokulum po powierzchni agaru). Działa "na szalce", ale nie jest naczyniem. W zadaniach egzaminacyjnych łatwo ją pomylić ze sprzętem hodowlanym, jeśli nie analizuje się funkcji.
Najczęściej są to pożywki stałe na bazie agaru, dobierane do celu badania. W praktyce spotyka się m.in. podłoża ogólne do oceny liczby drobnoustrojów oraz selektywne/różnicujące do wykrywania określonych grup. Kluczowe jest, że pożywka po zestalen iu tworzy płaską warstwę.
Stosuje się je m.in. w badaniach mikrobiologicznych próbek wody, gleby i powietrza, w monitoringu zanieczyszczeń biologicznych, przy kontroli skuteczności dezynfekcji oraz w pracach związanych z bioremediacją. Szalka umożliwia ocenę wzrostu kolonii po inkubacji.
Częsty błąd to wybór przyrządów "do cieczy" (biureta, pipeta) tylko dlatego, że też są szklane. Inny błąd to mylenie narzędzia do posiewu (eza) z naczyniem do hodowli. Pomaga strategia: najpierw dopasuj kształt (płytkie i szerokie), potem zastosowanie (kolonie na agarze).
Nie. W laboratoriach używa się zarówno szalek szklanych (wielorazowych, możliwych do sterylizacji), jak i jednorazowych z przezroczystych tworzyw. W pytaniach egzaminacyjnych ważniejszy od materiału jest typowy kształt (płaska podstawa, niskie ścianki) i funkcja hodowlana.
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Szalka Petriego to płytkie naczynie o szerokim, płaskim dnie i niskich ściankach, zwykle z pokrywką."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "Petri dish" (opis i zastosowanie) – https://www.britannica.com/science/Petri-dish (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), hasło: "Petri dish" (budowa, zastosowania) – https://en.wikipedia.org/wiki/Petri_dish (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podstawy mikrobiologii środowiskowej (skrypt/rozdział o hodowlach na podłożach stałych)
  • Instrukcje BHP i procedury aseptyczne dla pracowni mikrobiologicznej
  • Atlas/ściąga z wyposażenia laboratoryjnego (naczynia, pipety, sprzęt do miareczkowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego