KWALIFIKACJA ROL12 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 33.
Najbardziej charakterystycznym objawem niedoboru witaminy A u zwierząt będzie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niedobór witaminy A upośledza syntezę rodopsyny w pręcikach siatkówki, dlatego najbardziej charakterystycznym objawem jest ślepota zmierzchowa ("kurza ślepota").
"Krzywica" i "łamliwość kości" typowo wiążą się z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej (często niedobór witaminy D), a "szkorbut" to niedobór witaminy C.

Pełne wyjaśnienie:

Witamina A (retinol) jest witaminą rozpuszczalną w tłuszczach i pełni kluczową rolę m.in. w prawidłowym funkcjonowaniu narządu wzroku, różnicowaniu nabłonków oraz procesach wzrostu i rozrodu. W kontekście objawów klinicznych najbardziej "swoistym" i klasycznie kojarzonym skutkiem jej niedoboru jest kurza ślepota, czyli upośledzenie widzenia o zmierzchu/nocą.

Dlaczego właśnie ten objaw jest najbardziej charakterystyczny? W siatkówce oka znajdują się pręciki odpowiedzialne za widzenie w słabym oświetleniu. Do ich prawidłowej pracy potrzebna jest rodopsyna, której synteza zależy od pochodnych witaminy A. Gdy brakuje witaminy A w dawce pokarmowej, pogarsza się adaptacja do ciemności i pojawia się ślepota zmierzchowa.

Pozostałe odpowiedzi są dystraktorami, bo typowo wynikają z innych niedoborów lub zaburzeń:

  • "Krzywica" dotyczy zaburzeń mineralizacji kości u młodych zwierząt i jest najczęściej łączona z niedoborem witaminy D oraz nieprawidłową gospodarką wapniowo-fosforanową, a nie z witaminą A.
  • "Szkorbut" to następstwo niedoboru witaminy C. U większości gatunków zwierząt gospodarskich jest rzadszy, ponieważ potrafią syntetyzować witaminę C, ale niezależnie od częstości nie jest typowym skutkiem braku witaminy A.
  • "Łamliwość kości" również wskazuje raczej na problemy z mineralizacją kośćca (np. niedobory witaminy D, wapnia lub fosforu) niż na hipowitaminozę A.

W praktyce weterynaryjnej niedobór witaminy A może dawać także inne objawy (np. zmiany nabłonkowe i większą podatność na infekcje), jednak pytanie wymaga wskazania objawu najbardziej charakterystycznego, czyli tego najściślej kojarzonego z rolą witaminy A w widzeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kurza ślepota to pogorszenie widzenia o zmierzchu i w nocy (ślepota zmierzchowa). Najczęściej wiąże się z niedoborem witaminy A, ponieważ witamina A jest potrzebna do prawidłowej pracy siatkówki i syntezy barwników wzrokowych.
Widzenie w słabym świetle zależy od pręcików siatkówki i barwnika wzrokowego (rodopsyny). Gdy brakuje witaminy A, cykl odnowy barwników wzrokowych działa gorzej, więc zwierzę ma problem z adaptacją do ciemności i gorzej widzi po zmroku.
Poza kurzą ślepotą mogą pojawiać się m.in. zaburzenia rozrodu (obniżona płodność, resorpcje zarodków), rogowacenie i uszkodzenia nabłonków dróg oddechowych i pokarmowych oraz większa podatność na infekcje. U młodych możliwe jest też zahamowanie wzrostu.
Niedobór witaminy A częściej daje objawy ze strony wzroku i nabłonków (np. kurza ślepota, keratynizacja). Niedobór witaminy D dotyczy głównie kośćca i mineralizacji: krzywica u młodych, osteomalacja i łamliwość kości. W praktyce potrzebne jest też badanie żywienia i warunków utrzymania.
Szkorbut to zespół objawów niedoboru witaminy C (np. krwawienia, gorsze gojenie). U wielu gatunków zwierząt jest rzadki, bo potrafią syntetyzować witaminę C. Niezależnie od częstości, szkorbut nie jest typowym następstwem niedoboru witaminy A.
Witamina A w dawce często pochodzi z dodatków paszowych, a beta-karoten (prowitamina A) z zielonek i roślin o wysokiej zawartości karotenoidów (np. dobrej jakości zielonka, sianokiszonki, niektóre warzywa jak marchew). Ryzyko niedoboru rośnie przy dawkach ubogich w zielonki.
Najczęściej wtedy, gdy żywienie jest źle zbilansowane i brakuje pasz bogatych w karotenoidy albo gdy pasza jest długo przechowywana i traci wartość witaminową. Ryzyko może rosnąć w okresach bez dostępu do świeżej zielonki oraz przy błędach w suplementacji mieszanek.
Częsty błąd to mechaniczne kojarzenie "problemów z kośćmi" z dowolną witaminą zamiast z witaminą D oraz wybieranie "szkorbutu" jako hasła rozpoznawalnego bez sprawdzenia, której witaminy dotyczy. Warto uczyć się par: A–wzrok, D–kości, C–krwawienia/gojenie.
W praktyce duże znaczenie ma to u zwierząt gospodarskich, zwłaszcza gdy żywienie opiera się na paszach ubogich w karotenoidy. Klinicznie istotne są m.in. skutki w rozrodzie i podatność na infekcje. Wrażliwość zależy od gatunku, wieku i systemu żywienia.
Najlepiej uczyć się "objaw–witamina" oraz "narząd docelowy": witamina A (wzrok, nabłonki, rozród), witamina D (kości i mineralizacja), witamina C (krwawienia i gojenie). Pomaga też przećwiczenie diagnostyki różnicowej na krótkich opisach przypadków i powtórka źródeł witamin w paszach.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • MSD Veterinary Manual (Merck Veterinary Manual), artykuł: "Vitamin A Deficiency in Animals" (opis objawów, w tym night blindness), https://www.msdvetmanual.com/ (sekcja o niedoborach witamin) - dostęp 2026-03-13
  • Merck Veterinary Manual, hasło dotyczące funkcji witaminy A i zaburzeń widzenia zmierzchowego (rodopsyna/pręciki) w kontekście hipowitaminozy A, https://www.merckvetmanual.com/ - dostęp 2026-03-13

Materiały:

  • Podręcznik żywienia zwierząt (rozdziały o witaminach rozpuszczalnych w tłuszczach)
  • Skrypty z propedeutyki chorób zwierząt (objawy i diagnostyka różnicowa hipowitaminoz)
  • MSD/Merck Veterinary Manual – hasła o niedoborach witamin u zwierząt

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego