W radiobiologii przyjmuje się, że najbardziej wrażliwe na promieniowanie jonizujące są komórki, które:
- często się dzielą,
- są słabiej zróżnicowane,
- mają mniejszą możliwość skutecznej naprawy uszkodzeń w krytycznych fazach cyklu komórkowego.
Dlatego do narządów szczególnie wrażliwych zalicza się gonady (ze względu na komórki rozrodcze i istotne skutki genetyczne) oraz szpik kostny (ponieważ komórki krwiotwórcze intensywnie proliferują, a ich uszkodzenie może prowadzić do zaburzeń hematologicznych).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Mózg i mięsień sercowy – dominują w nich komórki wysoko zróżnicowane o bardzo małej zdolności do podziałów, więc typowo są mniej wrażliwe w ujęciu radiobiologicznym.
- Żołądek i wątroba – choć przewód pokarmowy może reagować na promieniowanie (zwłaszcza nabłonek), w tym zestawie para "szpik i gonady" jest klasycznie uznawana za najbardziej wrażliwą; wątroba jako narząd miąższowy zwykle nie jest wskazywana jako "najbardziej wrażliwy".
- Skóra i włosy – mogą ulegać widocznym zmianom po większych dawkach (np. odczyn skórny, wypadanie włosów), ale nie są typowo klasyfikowane jako najbardziej wrażliwe narządy w porównaniu z gonadami i szpikiem.
W praktyce weterynaryjnej ta wiedza przekłada się na ochronę okolicy miednicy i jamy brzusznej, skracanie czasu ekspozycji, prawidłowe kolimowanie wiązki oraz stosowanie osłon tam, gdzie jest to możliwe.
