W zakolu rzeki rozkład prędkości nie jest symetryczny jak na prostym odcinku koryta. W typowych warunkach nurt główny (największe prędkości) przesuwa się ku stronie zewnętrznej łuku, czyli w pobliże brzegu wklęsłego. Dlatego odpowiedź "bliżej brzegu wklęsłego" jest właściwa.
To zjawisko wiąże się z tym, że struga wody "dąży" do utrzymania kierunku ruchu, a na łuku powstaje układ przepływu powodujący koncentrację energii przepływu po stronie zewnętrznej. Skutkiem praktycznym bywa silniejsza erozja i podmywanie brzegu wklęsłego oraz częstsze występowanie większych głębokości przy tej stronie zakola. Po stronie wewnętrznej (brzeg wypukły) częściej obserwuje się spadek prędkości i akumulację rumowiska, co sprzyja tworzeniu płycizn.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
Stwierdzenie "w środku koryta" jest typową intuicją z odcinka prostego, gdzie maksimum prędkości bywa bliżej osi przepływu, ale w zakolu maksimum przesuwa się na zewnątrz łuku. Odpowiedź "bliżej brzegu wypukłego" przeczy obserwowanej akumulacji i spowolnieniu po stronie wewnętrznej. Wskazanie "w 1/3 odległości od brzegu wypukłego" sugeruje stałą, uniwersalną wartość, a w rzeczywistości położenie maksimum zależy od geometrii zakola, stanu wody, szorstkości i ukształtowania przekroju, więc taka reguła jest zbyt arbitralna.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj skojarzenie: wklęsły = zewnętrzny = szybszy nurt = erozja, a wypukły = wewnętrzny = wolniej = odkładanie osadów. To pomaga także w pytaniach o dobór toru i ocenę ryzyka na meandrach.
