"Plon białka" to w praktyce ilość białka uzyskana z jednostki powierzchni, czyli wynik połączenia dwóch elementów: (1) plonu runi (najczęściej rozpatrywanego jako plon suchej masy) oraz (2) zawartości białka w tej masie. W użytkach zielonych oba te czynniki zmieniają się w czasie wegetacji.
Wraz z przechodzeniem traw w kolejne fazy rozwojowe (od intensywnego wzrostu, przez kłoszenie, aż do kwitnienia) zwykle:
- rośnie plon biomasy (jest więcej łodyg i ogólnej masy runi),
- spada jakość paszy, w tym zawartość białka, ponieważ zwiększa się udział części zdrewniałych i włókna, a maleje udział liści.
Dlatego maksimum "plonu białka" nie wypada skrajnie wcześnie ani skrajnie późno. Zbyt wczesne koszenie daje bardzo wysoką koncentrację białka, ale jeszcze zbyt mało masy. Zbyt późne koszenie (np. pełnia kwitnienia) zwiększa masę, ale białko w roślinach jest już znacząco obniżone. Najczęściej najlepszy kompromis przypada na początek kłoszenia przewodnich gatunków traw w runi.
Odpowiedź "na początku kłoszenia przewodnich gatunków traw w runi" jest poprawna, bo wskazuje fazę, w której plon runi jest już wysoki, a zawartość białka nie zdążyła jeszcze spaść tak mocno jak w późniejszym kwitnieniu.
Pozostałe propozycje są niekorzystne z punktu widzenia plonu białka:
- "w pełni kwitnienia podstawowych gatunków traw" – etap późny; zwykle spadek białka i pogorszenie strawności obniżają plon białka mimo dużej masy.
- "na początku kwitnienia traw wysokich" – nadal jest to etap późniejszy od kłoszenia; w praktyce część runi ma już gorszy skład, a białko jest niższe niż przy kłoszeniu.
- "w pełni kwitnienia traw niskich" – pełnia kwitnienia to także faza późna; dodatkowo sformułowanie odnosi się do wybranej grupy traw, co nie poprawia wyniku w ujęciu maksymalnego plonu białka.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się cel "największy plon białka", myśl o etapie wczesnym (okolice kłoszenia), a gdy celem jest "dużo masy/siana", termin bywa przesuwany później kosztem jakości.
